Budżet Rosji wygląda jak plan wojny na pięć lat. Putin stawia na obronę do 2029 roku

Słowa Putina dobrze współgrają z danymi dotyczącymi budżetu na 2026 rok. Pokazują one państwo, które strukturalnie przestawia finanse na długą wojnę — nawet jeśli oznacza to coraz większe koszty gospodarcze.

Prawie 40 proc. budżetu na wojnę i bezpieczeństwo

W 2025 roku federalne finansowanie wojny i innych wydatków wojskowych sięgnęło w Rosji około 16 bln rubli, czyli mniej więcej 7,5 proc. PKB . W przyjętym budżecie na lata 2026–2028 na siły zbrojne i służby bezpieczeństwa przeznaczono około 40 proc. wszystkich wydatków federalnych — szacunkowo 16,84 bln rubli, czyli około 238 mld dolarów .

To niemal 40 proc. całego budżetu państwa . Co więcej, według informacji Bloomberga cytowanych w czerwcu 2026 roku Rosja planowała zwiększyć wydatki wojenne o kolejne 4–5 bln rubli — około 40 proc. powyżej pierwotnej alokacji . W efekcie prognozowane wydatki federalne w 2026 roku wzrosły do 45,11 bln rubli .

Deficyt wymyka się spod kontroli

Budżet na 2026 rok został przyjęty z planowanym deficytem wynoszącym około 3,78–3,8 bln rubli, czyli 1,6 proc. PKB. Byłby to piąty kolejny rok z deficytem budżetowym .

Rzeczywista sytuacja szybko okazała się gorsza. W okresie od stycznia do maja 2026 roku skumulowany deficyt osiągnął 6,01 bln rubli, czyli 2,6 proc. PKB — już półtora raza więcej niż zakładano na cały rok . Reuters informował 16 lipca, że całoroczny deficyt może przekroczyć oficjalny plan o ponad 1 bln rubli, czyli około 12,85 mld dolarów . „Financial Times” szacował natomiast, że deficyt związany z finansowaniem wojny może sięgnąć około 28 mld dolarów .

Jak Moskwa łata dziurę w finansach?

Rosyjskie władze próbują finansować rosnące koszty wojny na kilka sposobów:

• Podwyżka VAT-u: od 2026 roku podatek od wartości dodanej wzrósł z 20 do 22 proc. To największa zmiana podatkowa wprowadzona z myślą o zasypaniu deficytu wywołanego wysokimi wydatkami obronnymi .
• Pożyczki na rynku krajowym: władze planują pożyczyć w Rosji 2–3 bln rubli na pokrycie niedoboru . Krajowe zadłużenie rządowe stało się praktycznie jedynym źródłem finansowania deficytu .
• Wyższe koszty obsługi długu: roczna kwota przeznaczana na obsługę długu publicznego ma do 2026 roku wzrosnąć ponad dwukrotnie w porównaniu z poziomem sprzed wojny .
• Dochody z ropy: wzrost cen ropy, związany z konfliktem USA–Iran, tymczasowo poprawił dochody budżetowe. Dzięki temu Moskwa w marcu 2026 roku wycofała się z planów 10-procentowego cięcia wydatków uznawanych za „niewrażliwe” .

Wydatki cywilne są spychane na dalszy plan

Na początku 2026 roku rosyjski rząd przygotowywał 10-procentową redukcję „niewrażliwych” wydatków, z wyłączeniem wojska i świadczeń socjalnych. Plan zarzucono po wzroście cen ropy . Sama groźba cięć pokazała jednak, które obszary władze są gotowe chronić w pierwszej kolejności.

Polityka społeczna odpowiada za około 16 proc. wydatków budżetowych, podczas gdy sama obrona — bez szerszych wydatków na bezpieczeństwo — pochłania około 30 proc. . Biuletyn Banku Finlandii wskazywał, że cywilne priorytety gospodarcze są systematycznie wypierane przez potrzeby wojenne .

Reuters w swojej kolumnie Breakingviews ocenił, że wydatki wojskowe „duszą budżet rządu centralnego”, a Putin prowadzi wojnę kosztem majątku własnego państwa .

Wniosek: budżet podporządkowany długiej wojnie

Połączenie wieloletnich ram budżetowych skoncentrowanych na obronie, rosnącego deficytu oraz finansowania opartego na podwyżkach podatków i krajowym zadłużeniu wskazuje, że Moskwa planuje prowadzić wojnę co najmniej do 2028 roku . Deklaracja Putina dotycząca budżetu na lata 2027–2029 wzmacnia ten sygnał.

Dane z 2026 roku pokazują cztery kluczowe tendencje:

1. Wydatki wojenne zostały trwale zakotwiczone na poziomie około 40 proc. budżetu federalnego, a plan może zostać jeszcze zwiększony.
2. Deficyt rośnie znacznie szybciej, niż zakładały oficjalne cele budżetowe.
3. Lukę finansową Moskwa pokrywa przede wszystkim poprzez podwyżki podatków i krajowe pożyczki, a nie stabilny wzrost dochodów.
4. Sektory cywilne są stopniowo wypierane przez wydatki obronne, choć wyższe ceny ropy tymczasowo powstrzymały głębsze cięcia.

W praktyce oznacza to budżet państwa podporządkowany przygotowaniom do przedłużającego się konfliktu — z coraz wyraźniejszym rachunkiem wystawianym rosyjskiej gospodarce poza sektorem wojskowym .