Francja kontra USA: dyplomatyczna awantura o szefa praw człowieka ONZ

Głosowanie: zdecydowana porażka opozycji

Zgromadzenie Ogólne ONZ głosowało nad projektem rezolucji w sprawie powołania Vollkera Türka na drugą, czteroletnią kadencję (12 października 2026 – 11 października 2030) . Ostateczny wynik:

• 144 głosy za
• 10 głosów przeciw
• 13 wstrzymujących się

Rezolucja została przyjęta zdecydowaną większością głosów, a zdecydowana większość ze 193 członków Zgromadzenia poparła reelekcję Türka pomimo sprzeciwu niewielkiego, ale głośnego bloku państw .

Przeciwne frakcje

Trzema głównymi krajami, które głosowały przeciw i aktywnie sprzeciwiały się Türkowi, były Stany Zjednoczone, Rosja i Izrael . Dołączyła do nich garstka innych państw. Według wielu doniesień, pełna lista głosów „przeciw” obejmowała, oprócz trzech głównych przeciwników, Argentynę, Burkina Faso, Mali, Nikaraguę, Niger, Koreę Północną oraz Trynidad i Tobago . Przed głównym głosowaniem Zgromadzenie odrzuciło również wniosek USA o odroczenie głosowania o tydzień oraz rosyjską kontrpropozycję, która zakładała przedłużenie mandatu Türka tylko na kilka miesięcy, do 31 grudnia 2026 roku .

Kraje, które poparły Türka

Koalicja 144 państw, w tym Francja, Wielka Brytania, Niemcy oraz prawie cała Europa, Afryka, Ameryka Łacińska i Azja, poparła reelekcję . Dzięki temu głosowaniu Türk stał się pierwszą osobą, która pełniła dwie pełne kadencje na stanowisku Wysokiego Komisarza od czasu utworzenia tego urzędu w 1993 roku, co jego zwolennicy podkreślali jako dowód silnego globalnego poparcia .

Publiczna sprzeczka w mediach społecznościowych: #AmericaAlone

Spór dyplomatyczny wybuchł natychmiast po głosowaniu. Stałe Przedstawicielstwo Francji przy ONZ opublikowało w mediach społecznościowych ostry komunikat, w którym oświadczyło, że Stany Zjednoczone „nie mogą być dłużej uważane za «latarnię praw człowieka»” po tym, jak zagłosowały przeciwko Türkowi . Francja dołączyła do niego hashtag #AmericaAlone, który błyskawicznie stał się wiralem, zdobywając prawie dwa miliony wyświetleń .

Reakcja USA była równie ostra. Doniesienia określały wymianę zdań jako „ostre przepychanki” i zauważały, że rzadko zdarza się, aby jeden rząd sojuszniczy wzywał inny po imieniu, używając własnego hashtagu . Misja USA przy ONZ opublikowała w odpowiedzi wideo, a urzędnicy wymieniali się obelgami, które wykraczały poza różnice polityczne i przeradzały się w ataki osobiste . Jeden z raportów określił spór jako eskalację do „obrażeń na miarę wojenną” .

Głównym przesłaniem Francji było to, że USA same się odizolowały w kwestii fundamentalnych praw człowieka. USA broniło swojego sprzeciwu jako zasadniczej krytyki działań Türka. Zastępca ambasadora USA przy ONZ, Jeff Bartos, ostrzegał przed głosowaniem, że Türk nie był wystarczająco bezstronny i że USA dokona przeglądu swojego udziału i finansowania ONZ .

Tło sprzeciwu wobec drugiej kadencji Türka

Volker Türk, austriacki prawnik, który objął urząd w październiku 2022 roku, spotkał się ze sprzeciwem z kilku kluczowych powodów :

• Izrael i USA zarzucały mu stronniczość wobec Izraela w jego krytyce działań Izraela w Strefie Gazy . USA konkretnie ostrzegało przed głosowaniem, że Türk nie był wystarczająco bezstronny w swoim podejściu do konfliktu izraelsko-palestyńskiego .
• Rosja była mu przeciwna, ponieważ był otwartym krytykiem rosyjskiej wojny w Ukrainie oraz rekordu Moskwy w zakresie praw człowieka .
• Ogólna krytyka jego podejścia: niektórzy krytycy argumentowali, że Türk przekroczył swoje uprawnienia i zraził do siebie kluczowe państwa członkowskie . Jego zwolennicy postrzegali go jako niezależnego i pryncypialnego orędownika praw człowieka.

Konsekwencje

Spór uwidocznił znaczący rozdźwięk między USA a głównym europejskim sojusznikiem w kwestii roli ONZ i znaczenia praw człowieka w polityce zagranicznej. Dla Francji głosowanie było okazją do zaprezentowania się jako obrończyni multilateralizmu i praw człowieka. Dla USA głosowanie odzwierciedlało szerszą frustrację związaną z przywództwem Türka i chęć przekształcenia mechanizmów ONZ ds. praw człowieka. Bezpośrednią konsekwencją było gwałtowne pogorszenie tonu między oboma sojusznikami, ale nie ogłoszono żadnych formalnych zmian w polityce.