Kreml gra na zwłokę w sprawie rozejmu powietrznego. Dyplomacja wahadłowa Witkoffa i Kushnera na wyczerpaniu

To publiczne powściągnięcie wpisuje się w długoterminowy schemat postępowania. W sierpniu 2025 r. Bloomberg poinformował, że Kreml „rozważa opcje ustępstwa wobec Trumpa, które mogą obejmować rozejm powietrzny z Ukrainą”, aby uniknąć groźby sankcji wtórnych, nawet jeśli „pozostaje zdeterminowany, by kontynuować swoją wojnę” . Sugeruje to, że Moskwa postrzega ograniczony rozejm w powietrzu mniej jako rzeczywistą drogę do pokoju, a bardziej jako dźwignię taktyczną mającą na celu złagodzenie presji ekonomicznej.

Kreml oscylował między wymijającymi oświadczeniami, taktyczną otwartością a całkowitym odrzuceniem jakiegokolwiek znaczącego kompromisu. W listopadzie 2025 r. Pieskow określił rozmowy prowadzone przez USA jako „poważne”, ale stanowczo wykluczył czynienie „znaczących ustępstw” wobec Kijowa . Ten schemat postrzegania negocjacji jako narzędzia do wyciągania koncesji przy jednoczesnym zachowaniu możliwości eskalacji pozostaje kluczową cechą podejścia Moskwy.

Dyplomatyczny szlak Witkoffa i Kushnera

W centrum amerykańskich wysiłków dyplomatycznych znajdują się dwie osoby działające poza zwykłymi kanałami Departamentu Stanu: specjalny wysłannik ds. pokoju Steve Witkoff oraz Jared Kushner, zięć prezydenta Trumpa. Ich dyplomacja wahadłowa na wysokim szczeblu stanowi trzon amerykańskich kontaktów zarówno z Rosją, jak i Ukrainą.

Ich harmonogram dyplomatyczny obejmuje kilka kluczowych kamieni milowych:

• 24 listopada 2025 r. (Genewa): Witkoff i Kushner, wraz z sekretarzem stanu Marco Rubio, przeprowadzili obszerne rozmowy z delegacją ukraińską, przeglądając projekty porozumień pokojowych .
• 2 grudnia 2025 r. (Moskwa): Wysłannicy spotkali się bezpośrednio z prezydentem Władimirem Putinem na Kremlu, aby przedstawić poprawiony 19-punktowy amerykański plan pokojowy . Putin ostatecznie odrzucił tę propozycję .
• 3 grudnia 2025 r. (Miami): Po odrzuceniu propozycji przez Putina poinformowali o wyniku głównego negocjatora Ukrainy, Rustema Umierowa .
• 21-22 stycznia 2026 r. (Moskwa): Witkoff i Kushner powrócili do Rosji na drugą rundę rozmów z Putinem na temat zaktualizowanych propozycji. Witkoff nazwał rosyjskie zaproszenie „znaczącym oświadczeniem” .
• Kwiecień 2026 r. (Kijów): Urzędnicy ukraińscy wskazali, że spodziewana jest wizyta wysłanników w Kijowie w ramach inicjatywy „Rada Pokoju” .

Mimo intensywnych wysiłków, przełom pozostaje nieuchwytny. Biały Dom początkowo opracował 28-punktowy plan pokojowy pod koniec listopada 2025 r., który był powszechnie krytykowany za wymuszanie bolesnych ustępstw ze strony Ukrainy . Kolejna, 19-punktowa wersja również została odrzucona przez Putina.

Zmieniająca się ocena USA: większa otwartość czy wciąż gra na zwłokę?

Ocena gotowości Rosji do negocjacji przez USA uległa wyraźnej zmianie w odpowiedzi na rozszerzającą się kampanię ukraińskich uderzeń dalekiego zasięgu na rosyjską infrastrukturę wojskową i przemysłową.

W połowie 2025 r. amerykański wysłannik Keith Kellogg oskarżył Rosję o „zwlekanie” w rozmowach pokojowych, czemu Kreml zaprzeczył . Impas doprowadził do strategicznej zmiany kursu. Do października 2025 r. USA rozszerzyły współpracę wywiadowczą z Ukrainą, aby umożliwić uderzenia głębiej w głąb Rosji. Było to częścią szerszych działań mających na celu wywarcie presji na Moskwę, by wróciła do negocjacji po tym, jak szczyt na Alasce w sierpniu 2025 r. nie przyniósł porozumienia pokojowego . Jeden z amerykańskich urzędników określił to jako „strategiczny zwrot” mający na celu wywarcie presji na Moskwę, by wróciła do negocjacji po niepowodzeniu szczytu na Alasce .

Do lipca 2026 r. oceniano skumulowany wpływ tych uderzeń. Szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow oświadczył, że Ukraina i USA wspólnie przeanalizowały wpływ uderzeń w głąb Rosji na „gotowość rosyjskich elit i społeczeństwa do wznowienia negocjacji i zakończenia wojny” . Kyiv Independent poinformował, że amerykański urzędnik powiedział, iż Biały Dom uważa, że „Kreml może być teraz bardziej skłonny zaakceptować przynajmniej częściowe zawieszenie broni w powietrzu, w miarę jak Ukraina rozszerza swoje uderzenia w głąb Rosji” .

Nadal jednak pojawiają się sprzeczne sygnały. Jeden z czołowych amerykańskich negocjatorów ostrzegł europejskich sojuszników w listopadzie 2025 r., że Rosja gromadzi rakiety, zamiast przygotowywać się do pokoju . Sekretarz Rubio wielokrotnie zaprzeczał, jakoby podczas szczytu na Alasce w sierpniu 2025 r. osiągnięto jakiekolwiek formalne porozumienie , a USA oskarżyły też Rosję o nasilenie ataków wokół negocjacji .

Krucha historia rozejmów

Historia prób zawarcia rozejmu w tym konflikcie naznaczona jest porażkami, co stanowi trzeźwiący kontekst dla obecnych rozmów.

Rozejm z maja 2025 r.: Rosja zaproponowała jednostronne, trzydniowe zawieszenie broni od 9 do 11 maja 2025 r., zbiegające się z obchodami Dnia Zwycięstwa. Ukraina odrzuciła je, a prezydent Zełenski nazwał je „przedstawieniem teatralnym” i uznał za niewystarczające do znaczących rozmów . Po upływie tego okresu Rosja wznowiła masowe ataki dronów, wystrzeliwując 108 dronów 11 maja .

Rozejm z maja 2026 r.: Była to bardziej znacząca próba. Prezydent Trump wynegocjował wzajemne, trzydniowe zawieszenie broni na 9-11 maja 2026 r., powiązane z wymianą jeńców po 1000 osób z każdej strony . Obie strony natychmiast oskarżyły się nawzajem o naruszenia w ciągu kilku godzin od jego rozpoczęcia . Ukraina nazwała rozejm „farsą” , podczas gdy Rosja twierdziła, że Ukraina kontynuowała walkę. Rozejm formalnie zakończył się 12 maja 2026 r. bez trwałego porozumienia .

Poza tymi, szerszy bilans rozejmów pokazuje trudność nawet ograniczonych porozumień. Rozejm dotyczący Morza Czarnego i infrastruktury energetycznej z marca 2025 r., uzgodniony w Rijadzie, zakładał, że Waszyngton będzie dążył do złagodzenia sankcji w zamian, ale również był nękany wzajemnymi oskarżeniami o naruszenia . Wiele rund rozmów stambulskich w połowie 2025 r. było odnotowywanych, ale nie przyniosły one przełomu .

Co z bezpośrednim spotkaniem Zełenskiego z Trumpem?

Według stanu na koniec lipca 2026 r. w dostępnych źródłach nie znaleziono potwierdzonego harmonogramu bezpośredniego spotkania prezydenta Zełenskiego z prezydentem Trumpem. Dowody wskazują, że Witkoff i Kushner służyli jako główni pośrednicy, a delegacje ukraińskie przylatywały do USA na rozmowy w Miami i na Florydzie . Prezydent Putin, a nie prezydent Zełenski, był głównym bezpośrednim rozmówcą zespołu USA, spotykając się z nim dwukrotnie w Moskwie. Być może planowany jest bezpośredni szczyt Zełenskiego z Trumpem, ale nie jest to potwierdzone w przeanalizowanych materiałach. Ostatnie potwierdzone bezpośrednie spotkanie obu przywódców miało miejsce w Białym Domu w październiku 2025 r. .