Tropikalne niskie chmury znikają – i to może przyspieszyć globalne ocieplenie szybciej, niż przewidują modele

Spadek pokrycia lub głębokości optycznej niskich chmur pozwala większej ilości światła słonecznego dotrzeć do powierzchni oceanu, co dodatkowo ogrzewa SST, a to z kolei jeszcze bardziej redukuje niskie chmury – powstaje pętla samonapędzająca się . Mechanizm ten został zidentyfikowany jako jedna z głównych przyczyn dużego rozrzutu szacunków równowagowej wrażliwości klimatu (ECS) w różnych modelach klimatycznych .

Nowe dowody: sprzężenie zwrotne jest silniejsze, niż symulują modele

Badanie z 2025 roku opublikowane w Nature Communications wykorzystało rzeczywiste dane satelitarne, aby określić tropikalne morskie sprzężenie zwrotne niskich chmur i wykazało, że jest ono znacznie silniejsze, niż wynika ze średniej prognoz obecnych modeli klimatycznych . Oznacza to, że system klimatyczny jest bardziej wrażliwy na wymuszanie gazami cieplarnianymi, niż sugeruje średnia modeli .

Naukowcy z Hong Kong University of Science and Technology (HKUST) opracowali ulepszoną metodę i odkryli, że tropikalne sprzężenie zwrotne chmur może wzmacniać efekt cieplarniany aż o 71% więcej, niż wcześniej szacowano . Ich wyniki, opublikowane w Nature Communications, wskazują na niskie chmury w morskiej warstwie granicznej jako szczególnie silny wzmacniacz . Badanie wykluczyło również możliwość, że tropikalne niskie chmury mogłyby mieć efekt chłodzący, który równoważyłby ocieplenie .

Wzór ocieplenia ma znaczenie dla reakcji chmur

Siła sprzężenia zwrotnego niskich chmur zależy od tego, gdzie ocieplają się SST. Ramy koncepcyjne „cieplejszy – wyżej” pokazują, że przestrzenne wzorce wzrostu SST wpływają na zmiany frakcji i wysokości tropikalnych chmur, co z kolei decyduje o wielkości sprzężenia zwrotnego .

Zaobserwowany w ostatnich dekadach wzór ocieplenia – z silniejszym ociepleniem na zachodnim Pacyfiku i słabszym na wschodnim – historycznie nieco łagodził sprzężenie zwrotne niskich chmur . Modele klimatyczne przewidują jednak, że pod koniec stulecia wzór ten przesunie się w kierunku większego ocieplenia wschodniego Pacyfiku, co prawdopodobnie wzmocni to sprzężenie .

Konsekwencje dla prognoz globalnego ocieplenia

Wyższa wrażliwość klimatu

Zaktualizowane ograniczenia emergentne z wykorzystaniem najnowszych danych dają przejściową reakcję klimatu (TCR) na poziomie około 1,81 K (bardzo prawdopodobny zakres 1,28–2,33 K), co stanowi nieznaczny wzrost w porównaniu z szacunkami sprzed 2019 roku . Niektóre analizy sugerują, że wrażliwość klimatu (ocieplenie przy podwojeniu CO₂) może być bliższa 4,5°C, a nie powszechnie zakładanemu zakresowi 2,5–3°C .

Przyspieszona nierównowaga energetyczna

Zaobserwowany spadek albedo niskich chmur przyczynił się do rekordowej nierównowagi energetycznej Ziemi, która osiągnęła najwyższe wartości w 2023 roku . Redukcja niskich chmur odpowiada za około 70% trendu nierównowagi energetycznej .

Zmniejszone maskowanie przez aerozole potęguje efekt

Gwałtowny spadek emisji aerozoli siarkowych z globalnej żeglugi po 2020 roku, wynikający z przepisów Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO), dodatkowo zmniejszył odbijalność niskich chmur nad Pacyfikiem i Atlantykiem, przyczyniając się do ocieplenia . Ten efekt „czystszego powietrza” jest częściowo odpowiedzialny za gwałtowny wzrost globalnych temperatur w latach 2023–2024 .

Czynnik komplikujący: historyczny wzrost pokrywy chmur

Badanie z lipca 2026 roku wykazało, że pokrywa tropikalnych niskich chmur faktycznie wzrosła o około 0,18% na dekadę w latach 1979–2025, co sugeruje, że historyczna reakcja chmur częściowo tłumiła ocieplenie przez ostatnie ~47 lat . Wzrost ten dotyczył głównie chmur stratocumulus, które są szczególnie skuteczne w odbijaniu światła słonecznego, powodując efekt chłodzący szacowany na około −0,79 W m⁻² K⁻¹ . Jednak modele klimatyczne konsekwentnie pokazują, że ten ochronny efekt odwróci się i osłabnie przy dalszym ociepleniu, a sprzężenie zwrotne niskich chmur stanie się w przyszłości bardziej dodatnie .

Rekordowe globalne temperatury już zaobserwowane

Lata 2023 i 2024 były najcieplejsze w historii pomiarów, a rok 2024 był pierwszym rokiem kalendarzowym, w którym średnia temperatura przekroczyła o ponad 1,5°C poziom przedindustrialny . Ostatnie 11 lat to 11 najcieplejszych lat w historii pomiarów .

Podsumowanie

Dowody naukowe silnie wskazują, że zanikanie tropikalnych niskich chmur jest głównym wzmacniaczem globalnego ocieplenia. Dane satelitarne już wykazują zauważalny spadek ilości i albedo niskich chmur, a ograniczenia obserwacyjne wskazują, że sprzężenie zwrotne znajduje się na górnym krańcu zakresów modelowych. Podnosi to centralne oszacowanie wrażliwości klimatu i sugeruje, że przyszłe ocieplenie może być szybsze, niż przewiduje średnia prognoza CMIP6 – chyba że zostaną wdrożone głębokie i szybkie redukcje emisji. Główne pozostałe niewiadome to dokładna wielkość tego sprzężenia zwrotnego oraz to, jak zmieniające się wzorce ocieplenia SST będą je modulować w nadchodzących dekadach.