Chińska Straż Przybrzeżna atakuje na Morzu Południowochińskim: kalendarium starć i dyplomacji w lipcu 2026

Gwałtowne starcie na Drugiej Mieliźnie Thomasa (20 lipca 2026)

Trzy dni przed głównym atakiem armatką wodną na mieliźnie Scarborough, doszło do bezpośredniej fizycznej konfrontacji na Drugiej Mieliźnie Thomasa (znanej również jako Ayungin Shoal) w archipelagu Spratly, w poniedziałek, 20 lipca 2026 roku.

• Filipińskie wojsko poinformowało, że personel Chińskiej Straży Przybrzeżnej na pokładzie motorówki wielokrotnie uderzył filipińskiego marynarza w głowę drewnianą pałką, raniąc go i uszkadzając jego małą gumową łódź . Napaść została zarejestrowana na wideo przez innych filipińskich marynarzy i wywołała gniewne potępienia ze strony filipińskich urzędników .
• W starciu brały udział chiński okręt Straży Przybrzeżnej i dwie filipińskie gumowe łodzie Marynarki Wojennej [20, 25].
• Chiny złożyły formalny protest Filipinom, oskarżając Manilę o sprowokowanie ataku i twierdząc, że filipiński personel „nielegalnie” zwodował łodzie z osadzonego na mieliźnie okrętu BRP Sierra Madre i w „niebezpieczny sposób” staranował chiński statek .
• Misja USA przy ASEAN potępiła działania Chin jako „niebezpieczne i agresywne” .
• Na Drugiej Mieliźnie Thomasa znajduje się osadzony na mieliźnie filipiński okręt wojenny BRP Sierra Madre, który Manila wykorzystuje jako wysuniętą placówkę wojskową [56, 58]. Filipiny celowo osadziły jednostkę na mieliźnie w 1999 roku, aby wzmocnić swoje roszczenia terytorialne [56, 58].

Nie był to odosobniony incydent. 17 czerwca 2024 roku filipińska misja zaopatrzeniowa na mieliznę doprowadziła do chaosu, gdy Chińska Straż Przybrzeżna, przy wsparciu morskiej milicji i Marynarki Wojennej Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej, otoczyła, staranowała i zajęła filipińską nadmuchiwaną łódź Marynarki Wojennej, używając noży i siekier do uszkodzenia jednostki i zniszczenia sprzętu . Podczas tego incydentu filipińscy żołnierze walczyli z chińską strażą przybrzeżną „gołymi rękami”, podczas gdy chiński personel był wyposażony w miecze, włócznie i noże . Filipiński marynarz stracił kciuk w wyniku kolizji .

Dyplomatyczne następstwa na spotkaniach ASEAN w Manili (21–23 lipca 2026)

Oba starcia morskie rozegrały się bezpośrednio w trakcie 59. Spotkania Ministrów Spraw Zagranicznych ASEAN i związanych z nim szczytów w Pasay City, Metro Manila, w dniach 21–23 lipca 2026 roku [34, 35]. Filipiny przewodniczyły ASEAN w 2026 roku .

• Sekretarz stanu USA Marco Rubio przybył do Manili na Konferencję Post-Ministerialną ASEAN [33, 34].
• Chiński minister spraw zagranicznych Wang Yi również uczestniczył .
• Rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow również był obecny .
• Rubio spotkał się z Wang Yi na marginesie obrad 22 lipca. Według SCMP rozmawiali o planowanej wizycie prezydenta Xi Jinpinga w USA oraz o starciach na Morzu Południowochińskim. Rubio określił spór o Drugą Mieliznę Thomasa jako „bardzo negatywny i niekorzystny dla nikogo” . Raport Reutera odnotował, że spotkanie odbyło się przed możliwym szczytem Trump-Xi we wrześniu .
• Filipiński minister spraw zagranicznych Maria Theresa Lazaro odbyła również dwustronne spotkanie z Wang Yi – pierwsze od 2024 roku [35, 38]. Podczas tego spotkania Wang ostrzegł swojego filipińskiego odpowiednika, że Manila „poniesie gorzkie konsekwencje”, jeśli będzie próbować prowokować Pekin przy pomocy innych krajów .
• 23 lipca, tego samego dnia co drugi incydent z armatką wodną na mieliźnie Scarborough, Rubio powiedział, że działania Chin na Morzu Południowochińskim są „destabilizujące” .
• Spotkaniom zdominowanym przez kryzys na Bliskim Wschodzie i cieśninę Ormuz, następujące po sobie starcia na Morzu Południowochińskim stały się głównym punktem spornym [34, 36].

Szerszy kontekst sporów terytorialnych

Mielizna Scarborough – Położona około 220 km na zachód od filipińskiej prowincji Zambales, ta atol jest przedmiotem roszczeń obu krajów. Chiny przejęły faktyczną kontrolę nad mielizną w 2012 roku po morskim starciu z Filipinami [53, 54, 57]. Od tego czasu Chiny agresywnie wzmacniają swoją kontrolę:

• W kwietniu 2026 roku zdjęcia satelitarne pokazały, że Chiny rozmieściły statki i pływającą barierę, aby zablokować wejście do mielizny .
• W czerwcu 2026 roku Filipiny wezwały Chiny do usunięcia nowo zainstalowanej pływającej struktury o wymiarach 6x6 metrów na mieliźnie Scarborough, twierdząc, że narusza to Deklarację postępowania stron ASEAN-Chiny na Morzu Południowochińskim [47, 48].
• W marcu 2026 roku Filipiny odrzuciły chińskie twierdzenie, jakoby filipiński dyplomata przyznał, że mielizna Scarborough nie należy do Filipin .
• We wrześniu 2025 roku Chiny ogłosiły utworzenie Narodowego Rezerwatu Przyrody Wyspy Huangyan na mieliźnie, co wywołało protesty Filipin .

Druga Mielizna Thomasa (Ayungin Shoal) – Położona w archipelagu Spratly około 194 km na zachód od filipińskiej wyspy Palawan, ta zanurzona rafa jest miejscem postoju osadzonego na mieliźnie okrętu BRP Sierra Madre [55, 56]. Chiny rozmieściły tam uzbrojone okręty straży przybrzeżnej i milicji, aby blokować filipińskie misje zaopatrzeniowe [22, 23, 24]. Atak pałką z lipca 2026 roku był jednym z najbardziej gwałtownych bezpośrednich starć fizycznych do tej pory, z udziałem kontaktu personelu z personelem, a nie tylko nękania statków [17, 21, 32].

Obie mielizny pozostają najbardziej niestabilnymi punktami zapalnymi w szerszym kontekście orzeczenia Stałego Trybunału Arbitrażowego z 2016 roku, które uznało rozległe roszczenia Chin do Morza Południowochińskiego za niezgodne z prawem międzynarodowym [53, 57]. Pekin całkowicie odrzuca to orzeczenie. USA pozostają zobowiązane do Traktatu o wspólnej obronie z Filipinami, chociaż Waszyngton nie interweniował bezpośrednio w tych incydentach. 20 lipca 2026 roku Misja USA przy ASEAN potępiła działania Chin , a 22 lipca Rubio potwierdził poparcie USA dla wolności żeglugi i orzeczenia arbitrażowego z 2016 roku .