AI nie wywołuje załamania zatrudnienia. Dane pokazują coś innego

Do podobnych wniosków dochodzi ManpowerGroup. Z raportu „Human Edge 2026 Global Trends Report” wynika, że choć część zawodów może z czasem zniknąć, znacznie więcej zostanie przeprojektowanych tak, aby łączyć ludzkie atuty z możliwościami AI . Wcześniejsze dane firmy z 2024 r. pokazały, że 55 proc. pracodawców spodziewa się zwiększenia zatrudnienia w związku z wdrażaniem AI . W badaniu dotyczącym Wielkiej Brytanii tylko 10 proc. pracodawców korzystających z AI deklarowało redukcję liczby etatów .

Obraz potwierdzają niezależne analizy:

• Według analizy S&P Global z 2026 r. firmy wykorzystują AI przede wszystkim do poprawy efektywności procesów (64 proc.) i produktywności pracowników (59 proc.), a dopiero później do redukcji zatrudnienia (24 proc.) .
• W latach 2022–2025 na świecie powstało 1,9 mln nowych miejsc pracy związanych z AI, wynika z opracowania Adecco Group .
• BCG prognozuje, że w ciągu najbliższych 2–3 lat AI zmieni charakter 50–55 proc. miejsc pracy w USA, ale niekoniecznie je zlikwiduje. Pełne zastąpienie pracowników ma postępować znacznie wolniej; w perspektywie pięciu lat potencjalnie może zniknąć 10–15 proc. amerykańskich miejsc pracy .
• Oxford Economics stwierdził w styczniu 2026 r., że firmy „nie wydają się zastępować pracowników przez AI na znaczącą skalę” .

Nie oznacza to, że rynek pracy pozostanie bez zmian. Oznacza raczej, że zmiana będzie przebiegać przez modyfikację obowiązków, tworzenie nowych specjalizacji i przesuwanie zapotrzebowania na kompetencje, a nie przez jednorazową falę masowych zwolnień.

AI jako wygodne uzasadnienie zwolnień

Mimo braku dowodów na masowe wypieranie pracowników AI stała się najczęściej wskazywanym przez firmy powodem redukcji etatów.

• W maju 2026 r. pracodawcy w USA ogłosili redukcję około 97 tys. miejsc pracy. Niemal 40 proc. zwolnień przypisano bezpośrednio AI, wynika z danych Challenger, Gray & Christmas .
• W pierwszym kwartale 2026 r. w sektorze technologicznym zlikwidowano 78 557 miejsc pracy, a 47,9 proc. tych zwolnień przypisano AI .

Gdy jednak przyjrzeć się deklaracjom firm bliżej, obraz staje się mniej jednoznaczny.

Denis Machuel z Adecco wskazuje, że za redukcjami często stoją słabe wyniki finansowe, spekulacyjny entuzjazm wokół AI oraz inne czynniki. Zaledwie 1,4 proc. zwolnionych pracowników zostało faktycznie bezpośrednio zastąpionych przez AI .

ManpowerGroup oceniał w grudniu 2025 r., że większe znaczenie niż sama AI mają słaby popyt, niekorzystne warunki gospodarcze i niedopasowanie kompetencji . Z kolei badanie „Harvard Business Review” przeprowadzone wśród 1006 menedżerów z całego świata w styczniu 2026 r. potwierdziło, że zwolnienia często wynikają z oczekiwań dotyczących przyszłego potencjału AI, a nie z jej rzeczywistych rezultatów .

Dane S&P Global pokazują ponadto, że ponad 90 proc. menedżerów deklarowało brak wpływu AI na poziom zatrudnienia w ich firmach .

Wniosek jest ostrożny, ale wyraźny: AI może być wygodnym publicznym uzasadnieniem decyzji, których głębsze przyczyny leżą w presji na wyniki, restrukturyzacji i brakach kadrowych.

Największa luka dotyczy liderów i szkoleń

Adecco Group i ManpowerGroup wskazują na rosnącą rozbieżność między inwestycjami w AI a zdolnością organizacji do skutecznego wykorzystania tej technologii. To właśnie ona może okazać się najpilniejszym problemem dla firm.

Co pokazują badania Adecco Group?

Badanie przeprowadzone w maju 2026 r. wśród 2000 członków najwyższej kadry zarządzającej z 13 krajów wykazało:

• 15-punktową lukę między tempem wdrażania AI przez liderów a tym, jak szybko pracownicy spodziewają się tej zmiany .
• Tylko 22 proc. liderów ma dużą pewność, że ich pracownicy są przygotowani do pracy z AI .
• Zaledwie 51 proc. liderów uważa, że kadra zarządzająca ma wystarczające kompetencje związane z AI, aby rozumieć jej ryzyka i możliwości .
• Według LHH, działu Adecco zajmującego się rozwiązaniami talentowymi, AI jest największą luką kompetencyjną wśród kadry kierowniczej. Odsetek zespołów zarządzających o wysokiej rotacji spadł rok do roku z 43 do 19 proc., ponieważ firmy większą wagę przykładają do stabilności, ale kompetencje AI nadal pozostają słabe .
• 87 proc. liderów HR twierdzi, że ich organizacja przeprowadziła zwolnienia albo planuje je w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Głównym powodem są niedopasowane umiejętności, a nie bezpośrednie zastępowanie ludzi przez AI .

Paradoks opisany przez ManpowerGroup

Z „Global Talent Barometer 2026” ManpowerGroup, obejmującego niemal 14 tys. pracowników z 19 krajów, wyłania się niepokojący paradoks:

• Regularnie z AI korzysta już 45 proc. pracowników, czyli o 13 punktów procentowych więcej niż wcześniej, ale jednocześnie zaufanie do technologii spadło o 18 proc. .
• 43 proc. pracowników obawia się, że automatyzacja zastąpi ich stanowisko w ciągu dwóch lat .
• Tylko 3 proc. organizacji uważa, że ich liderzy są w pełni przygotowani do zarządzania zespołami wspieranymi przez AI — wynika z badania starszych menedżerów z lipca 2026 r. .
• 78 proc. organizacji informuje, że pracownicy obawiają się utraty pracy .
• W badaniu niedoboru talentów ManpowerGroup, obejmującym 39 tys. pracodawców z 41 krajów, 72 proc. firm zgłosiło trudności z obsadzaniem stanowisk. Po raz pierwszy umiejętności związane z AI wyprzedziły inżynierię jako najbardziej poszukiwane kompetencje .
• 56 proc. pracowników na świecie uważa, że ich umiejętności nie nadążają za zmianami technologicznymi .

Inwestycje w technologię bez przygotowania ludzi

Firmy inwestują w AI szybciej, niż podnoszą kwalifikacje pracowników. Powstaje w ten sposób deficyt zaufania i luka przywódcza . Adecco i ManpowerGroup podkreślają, że rozwijanie kompetencji staje się koniecznością dla wszystkich osób korzystających w pracy z narzędzi cyfrowych i AI. Najtrudniejsze do zautomatyzowania pozostają natomiast osąd etyczny, obsługa klienta i zarządzanie zespołem .

Mara Stefan, wiceprezes ManpowerGroup ds. globalnych analiz, ujęła problem następująco: „Wdrażanie AI przyspiesza, ale zaufanie się załamuje. Pracownicy dostają narzędzia bez szkoleń, kontekstu i wsparcia” .

Najważniejsze ryzyko związane z AI nie polega więc dziś na nagłym zniknięciu większości miejsc pracy. Polega na tym, że liderzy będą wdrażać technologię bez jasnego planu, a pracownicy pozostaną bez czasu, szkoleń i informacji potrzebnych do odnalezienia się w zmienionych rolach. To od jakości przygotowania organizacji zależy, czy AI stanie się narzędziem zwiększającym możliwości ludzi, czy kolejnym pretekstem do chaotycznej restrukturyzacji.