Upadek porozumienia pokojowego USA–Iran: od memorandum w Islamabadzie do siódmej nocy nalotów

1. Spór o „zarządzanie ruchem” w Cieśninie Ormuz

Porozumienie zawierało klauzulę, którą Iran interpretował jako przyznającą mu prawo do zarządzania ruchem statków przez Cieśninę Ormuz. Stany Zjednoczone uznawały wszelkie działania Iranu na mocy tej klauzuli za ataki na statki handlowe . 7 lipca w cieśninie trafione zostały trzy tankowce, co USA przypisały Iranowi . Ten spór interpretacyjny był bezpośrednią przyczyną upadku układu. Jak zauważyła agencja AP, ta klauzula okazała się „zgubą porozumienia” .

2. Amerykańskie naloty odwetowe i przywrócone sankcje naftowe

Godziny po atakach na tankowce amerykańskie wojsko przeprowadziło nową falę uderzeń na Iran. USA cofnęły również Iranowi licencję na sprzedaż ropy i przywróciły sankcje naftowe . Pierwsza fala nalotów objęła ponad 80 lokalizacji w Iranie .

3. Obie strony uznają układ za martwy

8 lipca prezydent Donald Trump oświadczył, że memorandum „się skończyło” i że nie chce dialogu z Teheranem . Iran odpowiedział tym samym. 15 lipca Teheran ogłosił, że powtarzające się amerykańskie ataki „unieważniły” memorandum, a przewodniczący irańskiego parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf stwierdził, że Iran znajduje się w „niezbędnej i egzystencjalnej wojnie z Ameryką” i nie ma powodu dalej przestrzegać warunków porozumienia .

Reakcja Iranu na amerykański atak na port Czabahar

Amerykańskie uderzenia trafiły w port Shahid Kalantari w Czabaharze – strategicznie ważny port wspierany przez Indie – podczas drugiej nocy wznowionej kampanii amerykańskiej (9 lipca) . Reakcja Iranu była wielotorowa:

Potępienie ze strony ambasady Iranu w Indiach

18 lipca ambasada Iranu w Indiach wydała stanowcze potępienie, określając amerykański atak na port Czabahar mianem „zbrodni wojennej”. W oświadczeniu wymieniono zniszczenie wieży obserwacyjnej w porcie, nazywając działanie „rażącym naruszeniem prawa międzynarodowego i Karty Narodów Zjednoczonych” .

Reakcja z biura najwyższego przywódcy

Należy zwrócić uwagę na zmianę przywództwa. Amerykańsko-izraelski atak z lutego 2026 roku zabił ajatollaha Alego Chameneiego, a jego następcą został Modżtaba Chamenei . Do czasu ataku na Czabahar w lipcu doradca wojskowy nowego najwyższego przywódcy, generał major Mohsen Rezaei, wydał surowe ostrzeżenie. Stwierdził, że Teheran wznowi „pełnoskalowe operacje ofensywne”, jeśli amerykańskie naloty będą kontynuowane przez kolejne dwa, trzy dni .

Status projektu Czabahar

Mimo ataku i trwającej wojny ambasador Iranu w Indiach publicznie oświadczył, że projekt Czabahar pozostaje na dobrej drodze . Indie później potwierdziły, że terminal Shahid Beheshti w porcie nie doznał żadnych uszkodzeń w wyniku nalotów .

Konflikt w siódmą noc z rzędu

17–18 lipca 2026 roku USA i Iran były zaangażowane w intensywną, otwartą wymianę ognia podczas siódmej nocy z rzędu .

• Działania USA: Centralne Dowództwo USA (CENTCOM) rozpoczęło uderzenia o godzinie 19:00 GMT (15:00 czasu wschodniego), celując w „stanowiska obserwacyjne, infrastrukturę logistyczną wojska, podziemne składy broni i zdolności morskie” . USA egzekwowały również ścisłą blokadę morską w Cieśninie Ormuz . Do tego czasu irańskie media państwowe podały, że w wyniku wznowionych nalotów zginęły co najmniej 38 osób, a ponad 400 zostało rannych .
• Irański odwet: Iran uderzył w wiele amerykańskich obiektów wojskowych w Kuwejcie, Jordanii i Iraku . Gwardia Rewolucyjna Iranu wcześniej twierdziła, że w odpowiedzi na pierwsze uderzenia zaatakowała 85 amerykańskich lokalizacji .
• Brak zawieszenia broni: Tymczasowe porozumienie pokojowe było nieważne, a nowy rozejm nie obowiązywał. Obie strony opisywały konflikt jako otwarty i egzystencjalny .