Wiosna 2026: chińskie modele AI przejęły otwartą warstwę rynku

Największym pojedynczym motorem tego wzrostu była rodzina Qwen należąca do Alibaby. Na początku 2026 roku przekroczyła 700 mln skumulowanych pobrań na Hugging Face i wyprzedziła rodzinę Llama firmy Meta jako najczęściej pobieraną rodzinę otwartych modeli AI . Według chińskich danych cytowanych w raporcie, krajowe modele językowe z otwartym kodem przekroczyły pod koniec kwietnia łącznie 10 mld pobrań na całym świecie .

OpenRouter: przewaga widoczna w realnym użyciu

Same pobrania nie pokazują jeszcze, które modele są faktycznie wykorzystywane w produktach. Dlatego ważnym wskaźnikiem stał się OpenRouter — platforma pośrednicząca w dostępie do wielu modeli językowych i pozwalająca porównywać ich ceny oraz wydajność.

Do maja 2026 roku chińskie modele z otwartymi wagami odpowiadały za około 61% wszystkich tokenów przetwarzanych na OpenRouter . W tygodniu rozpoczynającym się 24 lutego chińskie modele wygenerowały 5,3 bln z 8,7 bln tokenów przypisanych do 10 najczęściej używanych modeli, czyli 61% tego wolumenu .

Trend był widoczny także wśród klientów biznesowych ze Stanów Zjednoczonych. Od tygodnia rozpoczynającego się 8 lutego 2026 roku chińskie modele odpowiadały co tydzień za co najmniej 30% zużycia tokenów, a w połowie roku ich udział sięgnął 46%. Dla porównania, w poprzednich 12 miesiącach wynosił średnio 11% .

Do maja sześciu chińskich dostawców generowało łącznie ponad 60% tygodniowego zużycia tokenów na OpenRouter . Co więcej, sześć najpopularniejszych modeli na platformie pochodziło wiosną 2026 roku od chińskich firm. Claude Opus 4.7 firmy Anthropic znajdował się na siódmym miejscu .

Kto stoi za chińskim wzrostem?

W 2026 roku co najmniej osiem dużych chińskich laboratoriów wypuściło konkurencyjne modele z otwartymi wagami .

Według zestawienia obejmującego 2026 rok chińskie laboratoria wypuściły więcej konkurencyjnych modeli z otwartymi wagami niż reszta świata łącznie . Sześć z ośmiu najważniejszych chińskich modeli korzystało z liberalnych licencji MIT lub Apache 2.0 .

Anthropic i amerykańscy dostawcy pod presją

Chińskie modele zaczęły wypierać produkty Anthropic i OpenAI także w amerykańskich przedsiębiorstwach . Najbardziej wymownym sygnałem była pozycja Claude Opus 4.7, który na rankingu popularności OpenRouter znalazł się na siódmym miejscu — za sześcioma chińskimi modelami z otwartymi wagami .

Szczególną uwagę przyciągnął GLM-5.2 firmy Z.ai, wydany 13 czerwca 2026 roku na licencji MIT. Model zajął czwarte miejsce w Artificial Analysis Intelligence Index oraz drugie w rankingu Code Arena dla programowania front-endowego. Była to najwyższa pozycja osiągnięta przez model z otwartymi wagami w konkurencji z zamkniętymi systemami najwyższej klasy . W testach cyberbezpieczeństwa GLM-5.2 dorównywał ograniczonemu dostępowo modelowi Mythos firmy Anthropic, kosztując przy tym ułamek jego ceny .

Z kolei DeepSeek V4 przekroczył wynik 81% w SWE-Bench i oferował porównywalne możliwości programistyczne przy koszcie tokena około dziesięciokrotnie niższym niż w przypadku Claude . Dyrektor generalny Anthropic, Dario Amodei, ostrzegał, że zachodnie firmy przechodzą z Claude'a na modele DeepSeek, Qwen i Kimi właśnie ze względu na oszczędności sięgające dziesięciokrotności .

Dodatkowym impulsem okazała się decyzja władz USA z czerwca 2026 roku o zablokowaniu zagranicznego dostępu do modeli Anthropic Mythos 5 i Fable 5. Krytycy twierdzili, że ograniczenie dostępu do zamkniętych modeli skłoniło klientów na całym świecie do szukania swobodniej dostępnych alternatyw, wzmacniając chiński sektor otwarty . Fortune określił tę sytuację mianem „fiasco Fable”, które otworzyło drogę tańszym chińskim modelom .

Najważniejszy argument: rachunek kosztów

Firmy nie zmieniają dostawców wyłącznie z powodów ideologicznych. Najczęściej chodzi o koszty infrastruktury i przetwarzania. CNBC informowało 7 lipca 2026 roku, że amerykańskie przedsiębiorstwa coraz częściej kierują część obciążeń AI do chińskich modeli z otwartymi wagami za pośrednictwem platform takich jak OpenRouter .

Chińskie modele oferują porównywalną jakość przy koszcie wynoszącym od jednej piątej do jednej dziesiątej ceny amerykańskich modeli frontier . W efekcie upowszechnił się model routing — automatyczne kierowanie konkretnego zadania do najtańszego modelu, który nadal spełnia wymagania jakościowe. OpenRouter pełni w tym układzie rolę neutralnego agregatora, pozwalającego zmieniać model bez przebudowy całej aplikacji .

Dla firm oznacza to możliwość używania drogich, zamkniętych modeli do najbardziej wymagających zadań, a tańszych modeli otwartych do masowych operacji, takich jak generowanie kodu, klasyfikacja treści czy obsługa dużej liczby zapytań.

Waszyngton rozważa kolejne ograniczenia

Komisja ds. Przeglądu Gospodarczych i Bezpieczeństwa Relacji USA–Chiny oceniła konkurencję ze strony chińskich firm AI i stwierdziła, że chińskie laboratoria zmniejszyły dystans do czołowych modeli zachodnich .

Władze USA rozważały również ograniczenia dotyczące zamówień federalnych na chińskie modele AI. W połowie 2026 roku nie obowiązywał jednak ostateczny zakaz federalny. Według Business Insider ograniczenia nałożone na Anthropic mogą wzmocnić pozycję firm oferujących bardziej otwarte modele, które klienci mogą samodzielnie wdrażać i kontrolować . Mogą też dostarczyć Chinom argumentu, że uzależnienie od amerykańskich dostawców wiąże się z ryzykiem geopolitycznym.

Pekin także może ograniczyć eksport modeli

Chiński ekosystem modeli z otwartymi wagami jest zróżnicowany, ale Pekin rozważał możliwe działania regulacyjne, w tym potencjalną kontrolę nad dystrybucją chińskich modeli za granicą .

Jak dotąd, wiosną 2026 roku, chińskie laboratoria nadal publikowały modele na liberalnych licencjach, między innymi MIT i Apache 2.0, z myślą o globalnym wykorzystaniu. Nie wprowadzono również zapowiadanych ograniczeń zagranicznego dostępu. Dla Chin obecny model dystrybucji przynosi bowiem strategiczne korzyści: zwiększa zasięg rodzimych technologii i pozwala im zdobywać użytkowników poza własnym rynkiem.

Otwartość nie rozwiązuje problemu koncentracji

Sukces chińskich modeli nie oznacza, że rynek stał się całkowicie zdecentralizowany. Clem Delangue, dyrektor generalny Hugging Face, zwracał uwagę, że ekosystem pozostaje silnie skoncentrowany. Około połowa modeli na platformie ma mniej niż 200 pobrań, a 200 najczęściej pobieranych modeli — zaledwie 0,01% wszystkich — odpowiada za 49,6% pobrań .

To rodzi nowe ryzyko. Zależność od kilku zamkniętych amerykańskich dostawców może zostać zastąpiona zależnością od kilku dominujących chińskich rodzin modeli, takich jak Qwen czy DeepSeek. Otwarte wagi dają większą kontrolę nad wdrożeniem, ale popularność i infrastruktura nadal mogą koncentrować się w rękach niewielkiej grupy firm.

Co naprawdę zmieniła wiosna 2026?

Dane z wiosny 2026 roku wskazują na strukturalne przesunięcie środka ciężkości w otwartej warstwie rynku AI. Chińskie modele wyprzedziły amerykańskie zarówno w pobraniach na Hugging Face — z 41% udziałem i 1,15 mld skumulowanych pobrań — jak i w zużyciu tokenów na OpenRouter, gdzie ich udział przekraczał 60% w kluczowych zestawieniach.

O przewadze zdecydowały liberalne licencje, szybkie tempo premier i przewaga cenowa rzędu 5–10 razy. Dla użytkowników biznesowych oznacza to więcej możliwości wyboru i niższe koszty. Dla firm technologicznych i rządów — konieczność odpowiedzi na pytanie, czy otwarty ekosystem rzeczywiście zwiększa różnorodność, jeśli większość ruchu i tak trafia do kilku najpopularniejszych dostawców.