Dlaczego paliwa drożeją, choć ropa naftowa tanieje?

Rekordowy crack spread pokazuje problem z rafinacją

Crack spread to różnica między ceną ropy zużywanej przez rafinerię a wartością wytworzonych produktów. Popularny wskaźnik 3:2:1 zakłada przerobienie trzech baryłek ropy na dwie baryłki benzyny i jedną baryłkę diesla.

W lipcu 2026 roku ten spread odpowiadał już 70–75 proc. wartości baryłki ropy. Na początku czerwca było to około 45 proc., a na początku roku zaledwie 27 proc. Taki skok oznacza, że rafinerie mogą osiągać bardzo wysokie marże na każdej baryłce, którą są w stanie przerobić. Jednocześnie jest to sygnał niedoboru gotowych paliw, a nie samego surowca.

Marże na benzynie, dieslu i paliwie lotniczym znalazły się na historycznie wysokich poziomach, ponieważ podaż produktów nie nadąża za popytem . Międzynarodowe Zrzeszenie Przewoźników Powietrznych (IATA) prognozuje, że średni crack spread dla paliwa lotniczego może w 2026 roku przekroczyć 57 dolarów za baryłkę .

Zapasy diesla w USA nie dają już żadnego marginesu bezpieczeństwa

Paliwa destylowane to przede wszystkim olej napędowy i olej opałowy. Ich zapasy w Stanach Zjednoczonych spadły w maju 2026 roku do poziomu najniższego od 23 lat: 100,8 mln baryłek, najmniej od maja 2003 roku . W czerwcu odnotowano najniższy poziom od 2003 roku .

Amerykańska Energy Information Administration (EIA), czyli rządowa Agencja Informacji Energetycznej, już wcześniej przewidywała, że zapasy paliw destylowanych na koniec 2025 i 2026 roku pozostaną na wieloletnich minimach. Wśród przyczyn wymieniała silny popyt eksportowy oraz spadek krajowej produkcji po zamknięciu części rafinerii .

Przy tak niskich zapasach rynek nie ma bufora, który mógłby złagodzić skutki awarii. Nawet krótkotrwałe ograniczenie produkcji lub transportu może więc szybko przełożyć się na wzrost cen diesla i oleju opałowego.

Awarie amerykańskich rafinerii dodatkowo ograniczyły podaż

W 2026 roku problemy dotknęły między innymi dwie ważne rafinerie w USA:

• Rafineria Marathon Petroleum w Detroit — 5 lipca doszło do poważnej awarii zasilania, po której uruchomiono kontrolowane spalanie gazów. Zasilanie przywrócono 6 lipca, lecz zakład nadal restartował poszczególne instalacje procesowe . Wcześniej Marathon informował również o jednym z największych w swojej historii okresów planowanych prac remontowych, co w pierwszym kwartale 2025 roku ograniczało przerób w całej sieci spółki . Zakład w Detroit ma zdolność przerobu około 140 tys. baryłek ropy dziennie.

• Rafineria Trainer w Pensylwanii, należąca do Monroe Energy — 25 czerwca wybuchł tam pożar, w którym ucierpiało czterech pracowników. Zakład o mocy około 190 tys. baryłek dziennie musiał ograniczyć produkcję paliw . W marcu doszło także do nieplanowanych przestojów dwóch kluczowych instalacji . Rafineria pokrywa około 40–50 proc. krajowego zapotrzebowania Delta Air Lines na paliwo lotnicze .

Wypadnięcie tych mocy z rynku szczególnie mocno usztywniło bilans paliw na Środkowym Zachodzie i Wschodnim Wybrzeżu USA. Przy niskich zapasach lokalne problemy z produkcją mogą wpływać także na ceny w innych regionach, gdy dostawy trzeba przekierować z dalszych źródeł.

Rosyjski diesel i skutki ataków na rafinerie

Rosja należy do największych eksporterów oleju napędowego na świecie. Według przedstawionego kontekstu ataki ukraińskich dronów na rosyjskie rafinerie w latach 2025–2026 uszkodziły część mocy destylacyjnych i krakingowych, a Rosja wprowadziła następnie zakaz eksportu diesla, aby zabezpieczyć rynek krajowy.

Bezpośrednie źródła dotyczące tego konkretnego zakazu nie zostały jednak pozyskane w ramach wyszukiwania. Opisywany przez analityków łańcuch przyczynowy jest następujący: ograniczenie rosyjskiego eksportu zmusiło odbiorców do konkurowania o ładunki z innych kierunków, między innymi z USA, Bliskiego Wschodu i Indii. To dodatkowo usztywniło globalny rynek diesla i podniosło presję na marże rafineryjne.

Konflikt z Iranem spotęgował napięcia w handlu paliwami

Szersze tło geopolityczne, w tym konflikt wojskowy między USA a Iranem, zwiększyło presję na światowy rynek paliw. Zakłócenia dostaw podniosły popyt na amerykańską ropę i produkty naftowe, a rosnący eksport przyczynił się do dalszego spadku amerykańskich zapasów paliw destylowanych .

Przed konfliktem ropa Brent kosztowała około 70 dolarów za baryłkę, a w marcu 2026 roku jej cena sięgnęła nawet 118 dolarów . Późniejszy spadek ceny surowca nie oznaczał jednak natychmiastowego powrotu do normalności w logistyce i handlu gotowymi paliwami. Zakłócenia w przepływach produktów mogą utrzymywać się dłużej niż sam skok notowań ropy.

Dlaczego tania ropa nie przekłada się od razu na tańsze tankowanie?

Rozbieżność między ceną ropy a cenami paliw utrzyma się tak długo, jak długo światowe moce rafineryjne będą ograniczane przez awarie, zamknięcia, sankcje i zakłócenia związane z konfliktami. Innymi słowy: tańszy surowiec może nie wystarczyć, jeśli wąskim gardłem pozostaje przerób ropy na paliwa, które rzeczywiście trafiają do samochodów, ciężarówek i samolotów.