Czy 80 mld euro zamknie lukę w finansowaniu europejskich scale-upów?

15 mld euro kapitału kotwiczącego, do 80 mld euro mobilizacji

EIF deklaruje 15 mld euro inwestycji kotwiczącej w ETCI 2.0. Program ma dzięki temu przyciągnąć kapitał inwestorów instytucjonalnych — między innymi funduszy emerytalnych, ubezpieczycieli i państwowych funduszy majątkowych — a także dodatkowe środki publiczne państw członkowskich .

Zarządy EIB i EIF przeznaczyły już na rozpoczęcie programu łącznie 1,25 mld euro własnych środków . Docelowa wartość samego programu może wzrosnąć do 15–20 mld euro, natomiast ambicją jest odblokowanie nawet 80 mld euro całkowitego finansowania dla firm na etapie wzrostu .

ETCI 2.0 ma wesprzeć około 100 funduszy growth-stage. Wśród nich znajdą się zarówno fundusze średniej wielkości, dysponujące kwotami od 300 do 600 mln euro, jak i tzw. megafundusze o wartości co najmniej 1 mld euro . Pojedyncza spółka będzie mogła otrzymać inwestycję sięgającą 200 mln euro, podczas gdy w pierwszej fazie limit wynosił 60 mln euro .

Czy program rzeczywiście poparło wszystkie 27 państw UE?

To twierdzenie wymaga doprecyzowania. 15 czerwca 2026 roku strategię rozwoju ETCI 2.0 poparła Rada Gubernatorów EIB, w której zasiadają ministrowie finansów 27 państw UE — w formacie ECOFIN . Jest to jednak polityczne poparcie dla kierunku działania, a nie dowód, że każde państwo członkowskie wpłaciło już kapitał.

Pierwsza odsłona ETCI, uruchomiona w 2023 roku, była związana początkowo z pięcioma państwami, a następnie z sześcioma: Francją, Niemcami, Hiszpanią, Włochami, Belgią i Holandią . W odniesieniu do ETCI 2.0 oficjalne materiały mówią o przyciąganiu inwestorów instytucjonalnych oraz środków publicznych państw członkowskich, ale nie wymieniają siedmiu konkretnych inwestorów prywatnych ani nie potwierdzają wpłat od wszystkich 27 państw .

Osobny komunikat z marca 2026 roku wskazywał 18 państw zamierzających wesprzeć inicjatywę. Lista obejmowała między innymi Niemcy, Francję, Hiszpanię, Włochy, Holandię, Danię, Estonię, Grecję, Łotwę, Litwę, Luksemburg, Austrię, Portugalię, Rumunię, Finlandię i Szwecję .

Wniosek: poparcie polityczne na poziomie UE jest szerokie, ale faktyczne zobowiązania kapitałowe poszczególnych państw mogą się różnić. Twierdzenie o „27 państwach i siedmiu prywatnych inwestorach” nie jest w pełni potwierdzone przez dostępne materiały EIB i EIF.

Co osiągnęła pierwsza odsłona ETCI?

ETCI 2.0 nie powstaje od zera. Pierwszą inicjatywę uruchomiono 13 lutego 2023 roku. Jej mandat podpisały EIB Group oraz pięć państw członkowskich, a program został później rozszerzony o Holandię .

ETCI 1 w liczbach:

• 3,9 mld euro zobowiązań w formule funduszu funduszy ;
• wsparcie dla 15 megafunduszy, co niemal podwoiło ich liczbę w europejskim ekosystemie finansowania firm na etapie wzrostu ;
• do końca 2024 roku zamknięte transakcje funduszowe o wartości 2 mld euro, które zmobilizowały łącznie 10 mld euro środków publicznych i prywatnych ;
• inwestycje w 16 technologicznych scale-upów, w tym dwie firmy z Hiszpanii i co najmniej dziewięć jednorożców .

EIF opisuje ETCI 1 jako „proof of concept” — sprawdzony model oparty przede wszystkim na publicznym kapitale. ETCI 2.0 ma być już katalizatorem, który zwiększy udział pieniędzy prywatnych i przekształci program w pełniejszą formę partnerstwa publiczno-prywatnego .

Europejska luka wynosi 70 mld euro rocznie

Problem, który ma rozwiązać ETCI 2.0, jest konkretny. Według danych EIF Europa mierzy się z szacowaną na 70 mld euro rocznie luką w finansowaniu późnego etapu rozwoju .

Obecne roczne inwestycje europejskiego venture capital w spółki na tym etapie wynoszą około 15 mld euro. Aby dorównać globalnym konkurentom, potrzebne byłoby około 85 mld euro rocznie .

W praktyce oznacza to, że startup może z powodzeniem przejść od pomysłu do produktu, a następnie zabraknąć mu wystarczającego kapitału na globalną ekspansję. W takiej sytuacji kolejne rundy finansowania odbywają się poza Europą, a wraz z nimi mogą odpływać własność, miejsca pracy i decyzje strategiczne.

ETCI 2.0 ma zwiększyć pulę kapitału dostępnego w Europie i ułatwić firmom pozostanie na kontynencie także po osiągnięciu dużej skali . Sam program nie gwarantuje jednak, że każda obiecująca spółka otrzyma finansowanie — pieniądze będą inwestowane przez wybrane fundusze, działające według własnych kryteriów.

Jakie sektory są priorytetowe?

ETCI nie ogranicza się do jednej branży. Program obejmuje sektory technologiczne i innowacyjne, a dokumenty EIF i Komisji Europejskiej wskazują w szczególności na:

• sztuczną inteligencję;
• fintech;
• deep tech, czyli technologie oparte na zaawansowanych badaniach naukowych i inżynieryjnych;
• nauki biologiczne i medyczne;
• bezpieczeństwo i obronność .

Włączenie bezpieczeństwa i obronności pojawiło się wyraźnie w komunikacie EIB Group z marca 2026 roku, dotyczącym wzmacniania europejskiego przywództwa technologicznego i zdolności obronnych .

Najważniejsza zmiana: otwarcie na prywatny kapitał

Największa różnica między ETCI 1 a ETCI 2.0 dotyczy struktury finansowania. Pierwsza faza była oparta głównie na publicznych inwestorach kotwiczących. Druga od początku została zaprojektowana tak, by przyciągać prywatne instytucje dysponujące dużymi, długoterminowymi portfelami .

To istotne, ponieważ publiczne pieniądze mają pełnić funkcję dźwigni: ograniczać ryzyko wejścia i zachęcać prywatnych inwestorów do zwiększenia zaangażowania w europejskie fundusze wzrostu. W maju 2025 roku Komisja Europejska zapowiedziała analizę sposobów wsparcia ETCI 2.0 jako głębszej struktury łączącej kapitał publiczny i prywatny. Program ma uzupełniać wart 5 mld euro Scaleup Europe Fund Komisji .

Harmonogram

Najważniejsze punkty na drodze do uruchomienia ETCI 2.0 to:

• grudzień 2025 roku: zarządy EIB i EIF zadeklarowały łącznie 1,25 mld euro własnych środków ;
• marzec 2026 roku: EIB Group oficjalnie ogłosiła rozszerzenie programu ETCI ;
• czerwiec 2026 roku: ministrowie finansów wszystkich państw UE poparli strategię na posiedzeniu ECOFIN ;
• lato 2026 roku: planowane jest pierwsze zamknięcie funduszu ;
• cel końcowy: zwiększenie zobowiązań funduszowych z 3,9 mld euro w ETCI 1 do 15–20 mld euro i zmobilizowanie do 80 mld euro .

Werdykt: duży krok, ale nie 80 mld euro już dziś

ETCI 2.0 jest realnym i ambitnym programem. Kwoty 15 mld euro kapitału kotwiczącego oraz do około 80 mld euro planowanej mobilizacji znajdują potwierdzenie w materiałach EIF i EIB . Skala przedsięwzięcia jest wyraźnie większa niż w pierwszej fazie: od 3,9 mld euro publicznie zakotwiczonego programu do docelowej struktury o wartości 15–20 mld euro, która ma uruchomić znacznie większy strumień pieniędzy prywatnych.

Nie należy jednak mylić celu mobilizacji z już zebranym kapitałem. Nie ma też wystarczającego oficjalnego potwierdzenia, że program został sfinansowany przez wszystkie 27 państw UE i dokładnie siedmiu prywatnych inwestorów. Najtrafniej opisywać ETCI 2.0 jako 15-miliardowy kapitał kotwiczący z ambicją zmobilizowania do 80 mld euro — partnerstwo publiczno-prywatne, które dopiero wchodzi w fazę realizacji.