Rekordowa fala upałów w Europie: bilans ofiar, strat i zniszczonych lodowców

Pod koniec czerwca 2026 roku nad Europą przeszła niezwykła fala upałów, która pobiła krajowe rekordy temperatur, pochłonęła setki istnień ludzkich, przyspieszyła topnienie szwajcarskich lodowców i obnażyła niebezpieczną przepaść między infrastrukturą kontynentu a szybko ocieplającym się klimatem. Oto pełny, oparty na faktach bilans.

Ofiary śmiertelne: około 2300 zgonów, zmiany klimatu potroiły tę liczbę

Szybka ocena naukowa przeprowadzona przez naukowców z Imperial College London i London School of Hygiene & Tropical Medicine wykazała, że w okresie od 23 czerwca do 2 lipca w 12 dużych europejskich miastach z powodu upałów zmarło około 2300 osób . Z tej liczby około 1500 zgonów – czyli około 65% – było bezpośrednio spowodowanych przez antropogeniczne zmiany klimatu. Oznacza to, że bez globalnego ocieplenia liczba ofiar byłaby około trzy razy mniejsza .

Szczególnie dotknięta została Hiszpania. Instytut Zdrowia Carlosa III poinformował o 1028 zgonach związanych z upałami w czerwcu 2026 roku, czyli ponad dwukrotnie więcej niż 407 zgonów odnotowanych w czerwcu 2025 roku . Osobna analiza obejmująca całe lato 2025 roku w 854 europejskich miastach wykazała, że zmiany klimatu spowodowały 16 469 dodatkowych zgonów, co stanowi prawie 70% wszystkich szacowanych letnich zgonów z powodu upałów .

Rekordy temperatur bite na całym kontynencie

W wielu krajach padły krajowe lub miesięczne rekordy temperatur:

• Niemcy biły swój rekord wszech czasów przez trzy dni z rzędu. W miejscowości Coschen, w pobliżu granicy z Polską, 28 czerwca odnotowano 41,7°C (107,1°F). Łącznie 252 stacje pogodowe w całym kraju zanotowały najwyższe temperatury w historii .
• Dania zanotowała najwyższą temperaturę od początku pomiarów w 1874 roku – 37°C na północ od Aarhus .
• Czechy ustanowiły nowy rekord krajowy, wynoszący 40,6°C (105°F) na stacji na północ od Pragi .
• Hiszpania i Anglia odnotowały najgorętszy czerwiec w historii .

Zachodnia Europa jako całość zanotowała najgorętszy czerwiec w historii. Służba Copernicus Climate Change Service (C3S) podała, że średnia dobowa temperatura w regionie osiągnęła 24,9°C 30 czerwca i 1 lipca .

Środowisko: drugi najwcześniejszy „Dzień Straty Lodowca” w Szwajcarii

Szwajcaria osiągnęła tak zwany „Dzień Straty Lodowca” (Glacier Loss Day) 29 czerwca 2026 roku. Jest to moment, w którym stopnieje cały śnieg i lód zgromadzone podczas poprzedniej zimy, a każdy kolejny litr wody z topnienia trwale zmniejsza masę lodowca . Był to drugi najwcześniejszy termin tego punktu krytycznego w historii, ustępujący jedynie rokowi 2022 .

Wczesna data była spowodowana połączeniem małej ilości śniegu zimą i wyniszczających upałów w czerwcu. Matthias Huss, szef GLAMOS, ostrzegł, że tak wczesny termin „wpędza Alpy w kolejny rok ciężkiej utraty lodu” . W ciągu ostatniej dekady szwajcarskie lodowce straciły jedną czwartą swojej objętości .

Konsekwencje ekonomiczne i przeciążenie infrastruktury

Gospodarcze skutki fali upałów były natychmiastowe i poważne. Analitycy coraz częściej postrzegają ekstremalne upały jako strukturalne ryzyko makroekonomiczne, a nie tymczasowe zakłócenie .

Straty w PKB rzędu 638 miliardów dolarów do 2030 roku: Modelowanie przeprowadzone przez Allianz wykazało, że najbardziej narażone bogate gospodarki europejskie mogą do 2030 roku odnotować skumulowane straty PKB związane z upałami na poziomie od 5% do 7%. Najbardziej dotknięta ma być Francja (240 miliardów dolarów), a następnie Włochy (147 miliardów dolarów), Niemcy (131 miliardów dolarów) i Hiszpania (120 miliardów dolarów) .

Krytyczna infrastruktura ugięła się pod naporem: Sieci kolejowe zostały zakłócone, wyłączono reaktory jądrowe, a masowe przerwy w dostawie prądu ujawniły ograniczenia systemów mieszkalnictwa, transportu, opieki zdrowotnej i energetyki, które zostały zaprojektowane dla chłodniejszego klimatu .

Natychmiastowa reakcja rządów: Rząd Francji przeznaczył 100 milionów euro (114 milionów dolarów) na pomoc doraźną dla szpitali, rolników i systemów chłodzenia dla zwierząt hodowlanych . Unia Europejska oszacowała, że ekstremalne zjawiska pogodowe tego lata – w tym fale upałów, susze i powodzie – spowodowały straty ekonomiczne o wartości co najmniej 43 miliardów euro, a prognozy mówią nawet o 126 miliardach euro do 2029 roku .

Wezwania do stałej infrastruktury odporniej na upały

Być może najważniejszym skutkiem fali upałów będzie zaostrzenie debaty na temat stałych inwestycji w adaptację.

W Wielkiej Brytanii Emma Howard Boyd, przewodnicząca Narodowej Komisji ds. Ryzyka Upałów, ostrzegła, że kraj jest „niebezpiecznie nieprzygotowany” i wezwała do zrównoważonych inwestycji w centra chłodzenia, systemy wczesnego ostrzegania przed upałami oraz modernizację budynków i transportu .

Dyrektor generalny deVere Group określił fale upałów jako „jedną z największych strukturalnych zmian inwestycyjnych, jakie mają miejsce w świecie rozwiniętym”, zauważając, że „Europa przez dziesięciolecia budowała gospodarki, miasta, mieszkalnictwo, systemy opieki zdrowotnej i infrastrukturę w oparciu o warunki klimatyczne, które już nie istnieją” .

To wydarzenie jasno pokazało, że żaden europejski kraj nie dostosował w pełni swoich zasobów mieszkaniowych, systemu opieki zdrowotnej ani sieci energetycznej do świata nawracających ekstremalnych upałów, co skłania do pilnych wezwań do zrównoważonych inwestycji w adaptację, a nie działań doraźnych w reakcji na kryzys .