Rekordowy rok odnawialnych źródeł energii: 692 GW nowych mocy, 480 mld dolarów oszczędności i tańszy prąd niż z paliw kopalnych

Rekordowe 692 GW nowych mocy OZE

692 GW nowych mocy odnawialnych dodano globalnie w 2025 roku, co zwiększyło łączną zainstalowaną moc OZE do 5 149 GW – co oznacza 15,5% wzrost rok do roku . OZE stanowią obecnie 85,6% wszystkich nowo dodanych mocy wytwórczych na świecie, podczas gdy paliwa kopalne odpowiadają za malejący udział w nowych przyrostach . Pod koniec 2025 roku OZE stanowiły 49% globalnej zainstalowanej mocy wytwórczej .

Fotowoltaika (PV): dominujący czynnik napędowy

Energia słoneczna przewodziła z rekordowymi 511 GW nowych mocy (ponad 510 GW), co oznacza 27,2% wzrost rok do roku i około 75% całkowitego wzrostu OZE . Udział fotowoltaiki w globalnych przyrostach OZE jest tak duży, że sama zmienia krajobraz energetyczny.

Energetyka wiatrowa: stabilny wzrost

Energetyka wiatrowa dodała szacunkowo 159 GW w 2025 roku, z typowym podziałem na około 145 GW lądowych i 14 GW morskich . Łącznie energia słoneczna i wiatrowa stanowiły 96,8% wszystkich nowych przyrostów OZE w ubiegłym roku .

Ważne zastrzeżenie: Dane o mocy 692 GW oraz dane o kosztach i oszczędnościach pochodzą z dwóch oddzielnych raportów IRENA – dane o mocy z Statystyk mocy odnawialnych 2026 (kwiecień 2026), a dane o kosztach i oszczędnościach z Kosztów wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych w 2025 roku (lipiec 2026). Oba dotyczą tego samego roku (2025), ale zostały opublikowane w odstępie kilku miesięcy.

Wyrównany koszt energii elektrycznej (LCOE): OZE tańsze niż kiedykolwiek

IRENA podała następujące globalne średnie ważone LCOE dla nowo oddanych projektów w 2025 roku:

• Fotowoltaika była 41% tańsza niż najtańsza alternatywa z paliw kopalnych w 2024 roku .
• Lądowa energetyka wiatrowa była 53% tańsza .
• 91% nowych mocy OZE na skalę użytkową w 2024 roku było tańszych od najtańszej nowej opcji z paliw kopalnych w ujęciu LCOE . Ten odsetek utrzymał się na wysokim poziomie w 2025 roku, a IRENA potwierdziła, że ponad 90% nowych mocy na skalę użytkową w 2025 roku było tańszych niż najtańsza nowa elektrownia na paliwa kopalne .

Oszczędności na poziomie krajów: kto zyskał najwięcej?

Krajami, które najwięcej zaoszczędziły na zastąpieniu wytwarzania z paliw kopalnych energią odnawialną w 2025 roku, były :

• Chiny – 177 miliardów dolarów
• Stany Zjednoczone – 35 miliardów dolarów
• Brazylia – 32 miliardy dolarów
• Indie – 18 miliardów dolarów
• Niemcy – 18 miliardów dolarów
• Japonia – 15 miliardów dolarów

Dane te reprezentują szacunkowe koszty paliw kopalnych, których uniknięto w 2025 roku dzięki mocom OZE oddanym do użytku w poprzednich latach. Dominująca pozycja Chin odzwierciedla ich ogromną rozbudowę OZE w ciągu ostatniej dekady, podczas gdy wysokie oszczęścia Brazylii w stosunku do wielkości jej sieci wynikają z dużej floty hydroelektrowni i elektrowni wiatrowych, które zastępują drogie wytwarzanie cieplne.

Zastrzeżenie: Te dane o oszczędnościach na poziomie krajów są szeroko cytowane w wielu źródłach wtórnych, ale nie mogły zostać niezależnie zweryfikowane w oryginalnym pliku PDF IRENA w ramach budżetu wyszukiwania . Są one spójne we wszystkich źródłach.

OZE jako geopolityczna tarcza

Dyrektor Generalny IRENA Francesco La Camera wprost określił energię odnawialną jako strategiczny bufor przed zmiennością cen paliw kopalnych i wstrząsami geopolitycznymi . Raport pozycjonuje OZE jako narzędzie bezpieczeństwa energetycznego: kraje, które inwestują dużo w krajowe wytwarzanie OZE, zmniejszają swoją ekspozycję na niestabilne międzynarodowe rynki gazu i węgla, które często podlegają zakłóceniom dostaw i manipulacjom cenowym .

Raport ostrzega, że gospodarki uzależnione od paliw kopalnych pozostają podatne na wahania cen, podczas gdy kraje bogate w OZE zyskują większą niezależność energetyczną . To ujęcie jest szczególnie celne w kontekście skoków cen energii w latach 2022-2024, które były napędzane konfliktami geopolitycznymi i ograniczeniami w łańcuchach dostaw – wstrząsami, przed którymi OZE mogą pomóc się zabezpieczyć.

Pojawiające się przeszkody: ryzyka na horyzoncie

Pomimo rekordowych liczb, raporty i powiązane artykuły wskazują na kilka wyzwań, które mogą spowolnić przyszłe wdrażanie OZE:

Inwestycje w produkcję czystych technologii spadły o połowę

Kwartalne inwestycje w produkcję czystej energii spadły z około 70 miliardów dolarów do 35 miliardów dolarów na kwartał, co odzwierciedla niepewność polityczną i zmieniającą się dynamikę handlową . Ten spadek jest niepokojący, ponieważ moce produkcyjne paneli słonecznych, turbin wiatrowych i baterii muszą drastycznie wzrosnąć, aby osiągnąć cele klimatyczne na 2030 rok.

Rosnące ceny surowców

Koszty kluczowych materiałów – polikrzemu, stali, miedzi, litu – wzrosły, wywierając presję na ekonomikę projektów . Ceny polikrzemu, w szczególności, były zmienne, co wpływa na koszty modułów słonecznych.

Zmiany w polityce handlowej

Cła, ograniczenia eksportowe i wymogi dotyczące lokalnej zawartości powodują fragmentację globalnych łańcuchów dostaw paneli słonecznych, turbin wiatrowych i baterii . Ta fragmentacja może zwiększyć koszty i spowolnić wdrażanie, szczególnie na rynkach, które polegają na importowanym sprzęcie.

Koszty finansowania jako główny czynnik kosztotwórczy

Według IRENA, koszty finansowania stanowią obecnie do 56% różnic w całkowitych kosztach projektów na różnych rynkach . Oznacza to, że kraje z wyższymi stopami procentowymi stoją w obliczu znacznie wyższych efektywnych LCOE, nawet dla tej samej technologii. Dla rozwijających się gospodarek, gdzie koszt kapitału jest często znacznie wyższy niż na rynkach rozwiniętych, jest to znacząca bariera dla wdrażania OZE.

Co to oznacza dla transformacji energetycznej?

Dane z 2025 roku z IRENA potwierdzają, że ekonomiczne uzasadnienie dla OZE jest obecnie przytłaczające. Lądowa energetyka wiatrowa i fotowoltaika są tańsze niż jakakolwiek nowa elektrownia na paliwa kopalne w większości regionów świata, a przewaga kosztowa się powiększa. Geopolityczne uzasadnienie jest równie silne: OZE zapewniają niezależność energetyczną i chronią przed wstrząsami cenowymi paliw.

Jednak transformacja nie jest nieunikniona. Przeszkody – spadek inwestycji produkcyjnych, presja cen surowców, fragmentacja handlowa i dysproporcje w kosztach finansowania – muszą zostać rozwiązane, aby utrzymać dynamikę. Kraje, które będą w stanie obniżyć koszt kapitału dla projektów OZE, ustabilizować łańcuchy dostaw i utrzymać wspierające środowisko polityczne, będą tymi, które zgarną pełne korzyści ekonomiczne i geopolityczne z transformacji energetycznej.