Raport Bitdefendera 2025: AI, ataki LOTL i presja, by milczeć o wyciekach

AI: wysoki poziom obaw, bardziej złożona rzeczywistość

Jednym z głównych tematów raportu jest różnica między tym, jak organizacje postrzegają zagrożenia wykorzystujące sztuczną inteligencję, a ich rzeczywistą skalą.

• 67% respondentów uważa, że liczba ataków napędzanych przez AI wzrosła.
• 58% wskazuje złośliwe oprogramowanie wykorzystujące AI jako największy powód do obaw .
• Jednocześnie raport zaznacza, że faktyczne rozpowszechnienie ataków wzbogaconych o AI pozostaje niższe, niż obawia się wielu ankietowanych .
• Mimo to 63% organizacji zgłosiło, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy doświadczyło ataku z udziałem AI .

Przestępcy korzystają z narzędzi generatywnej AI, aby zwiększać możliwości mniej doświadczonych napastników i skracać cały cykl ataku . Aż 96% badanych uznało GenAI za zagrożenie dla cyberbezpieczeństwa, a 36% stwierdziło, że jej wykorzystanie do celów przestępczych przyspiesza .

Najważniejszy priorytet: ograniczanie powierzchni ataku

Po raz pierwszy na pierwszym miejscu wśród priorytetów operacyjnych znalazło się ograniczanie powierzchni ataku. Oznacza to między innymi wyłączanie zbędnych aplikacji i narzędzi, likwidowanie nieużywanych kont oraz ograniczanie nadmiernych uprawnień.

68% liderów bezpieczeństwa uważa, że redukcja powierzchni ataku poprzez wyłączanie niepotrzebnych narzędzi i aplikacji ma kluczowe znaczenie . Odsetek ten był najwyższy w USA — 75% — oraz w Singapurze — 71% .

Powodem jest rosnąca skuteczność technik Living off the Land (LOTL). Polegają one na wykorzystywaniu legalnych narzędzi już zainstalowanych w firmowym środowisku, takich jak PowerShell, WMI czy PsExec. Dla systemów bezpieczeństwa takie komponenty mogą wyglądać jak normalna aktywność administratora.

Według analizy Bitdefendera 84% ataków o wysokiej dotkliwości wykorzystywało techniki LOTL . W praktyce napastnicy coraz częściej „logują się zamiast się włamywać”: używają skradzionych danych uwierzytelniających i natywnych narzędzi, zamiast instalować łatwe do wykrycia, obce programy .

Zarząd widzi cyberryzyko inaczej niż zespoły operacyjne

Raport wskazuje na poważną lukę w zarządzaniu bezpieczeństwem i komunikacji między kadrą kierowniczą a pracownikami odpowiedzialnymi za codzienną ochronę systemów.

• Luka w poziomie pewności: 45% osób z najwyższego kierownictwa deklaruje, że jest „bardzo pewnych” zdolności organizacji do zarządzania ryzykiem cybernetycznym. Wśród menedżerów średniego szczebla taką odpowiedź wybrało tylko 19% .
• Rozbieżne priorytety: 41% kadry kierowniczej wskazuje wdrażanie narzędzi AI jako najważniejszy priorytet, podczas gdy 35% menedżerów średniego szczebla koncentruje się przede wszystkim na bezpieczeństwie chmury i zarządzaniu tożsamością .

Taki rozdźwięk może prowadzić do nietrafionych inwestycji i spowalniać rozwiązywanie problemów, z którymi zespoły bezpieczeństwa mierzą się na co dzień . Raport sugeruje, że osoby decyzyjne mogą być mniej narażone na bezpośredni kontakt z operacyjnymi skutkami incydentów niż zespoły pierwszej linii.

Kryzys milczenia po naruszeniu bezpieczeństwa

Najbardziej niepokojący wniosek dotyczy sposobu, w jaki organizacje reagują na wycieki i inne incydenty.

• 58% specjalistów ds. bezpieczeństwa powiedziało, że polecono im zachować naruszenie w tajemnicy, nawet gdy uważali, że powinno zostać zgłoszone .
• To wzrost o 38% w porównaniu z wynikami Bitdefendera z 2023 roku .
• Na presję, by milczeć, częściej wskazywali CISO i CIO niż pracownicy zespołów operacyjnych .

Różnice między krajami były znaczne. Najwyższy odsetek odnotowano w Singapurze — 75,7% — następnie w USA — 73,8% — i Wielkiej Brytanii — 58,1%. Dalej znalazły się Włochy — 52,8% — oraz Niemcy — 48,4%. Najniższy wynik miała Francja: 35,4% .

Bitdefender ostrzega, że kultura ukrywania incydentów może osłabiać zgodność z przepisami, zaufanie interesariuszy i długoterminową odporność organizacji .

Czy raport mówi o suwerenności danych?

W publicznie dostępnych materiałach Bitdefendera nie ma osobnej sekcji poświęconej suwerenności danych. Raport przedstawia jednak wyniki z podziałem na kraje, a w kontekście presji na niezgłaszanie naruszeń porusza kwestie transgranicznych wymogów regulacyjnych i obowiązków raportowania .

Sformułowanie, że incydent miał pozostać tajemnicą „nawet jeśli powinien zostać zgłoszony”, wskazuje na możliwe napięcia związane z przepisami, jurysdykcją i oczekiwaniami dotyczącymi danych . Nie można jednak na podstawie dostępnych materiałów stwierdzić, że raport zawiera odrębne, bezpośrednie badanie suwerenności danych. Różnice między krajami mogą wiązać się z odmiennymi środowiskami prawnymi i kulturą egzekwowania obowiązków, ale źródła nie przypisują im jednoznacznej przyczyny.

Największe wyzwania w utwardzaniu środowiska

Respondenci mogli wskazać do trzech najważniejszych problemów związanych z ograniczaniem powierzchni ataku . Wymieniali przede wszystkim:

• równowagę między bezpieczeństwem a wygodą użytkowników — 37%;
• integrację starszych systemów z nowoczesnymi rozwiązaniami — 35%;
• szybko zmieniający się krajobraz zagrożeń — 34%;
• ataki na łańcuch dostaw oprogramowania firm trzecich — 32%;
• terminowe instalowanie poprawek — 30%;
• użytkowników z nadmiernymi uprawnieniami — 24%;
• trudności w zapobieganiu nadużyciom legalnych narzędzi — 23%.

Raport zwraca również uwagę na rozrost liczby narzędzi i złożoność środowisk IT. Ograniczenie liczby nieużywanych kont administratorów, uśpionych aplikacji i nadmiernych uprawnień staje się podstawową linią obrony . W tym ujęciu redukcja powierzchni ataku nie jest tylko kolejną techniką ochrony, lecz strategiczną zmianą potrzebną do przeciwdziałania coraz bardziej dyskretnym atakom LOTL .

Najważniejsze wnioski

Raport Bitdefendera pokazuje branżę w okresie wyraźnej zmiany podejścia:

1. Ataki oparte na technikach LOTL stają się dominującym sposobem działania, przez co sama strategia wykrywania zagrożeń jest niewystarczająca.
2. Ograniczanie powierzchni ataku jest najważniejszym priorytetem operacyjnym dla 68% zespołów bezpieczeństwa.
3. Obawy związane z AI są bardzo silne, ale częściowo wyprzedzają obraz rzeczywistego rozpowszechnienia ataków wzbogaconych o tę technologię.
4. Między kadrą kierowniczą a zespołami operacyjnymi istnieje poważna luka w ocenie ryzyka i ustalaniu priorytetów.
5. Ponad połowa specjalistów była naciskana, by nie ujawniać naruszeń, a problem wyraźnie się nasilił od 2023 roku, co rodzi pytania o zgodność z przepisami i zaufanie do organizacji.

W dostępnych materiałach nie ma osobnego rozdziału o suwerenności danych. Wnioski dotyczące zgłaszania naruszeń pokazują jednak, że różnice regulacyjne między krajami pozostają ważnym tłem dla problemu presji na zachowanie incydentów w tajemnicy.