Banki centralne odwracają się od dolara. Historyczny zwrot w kierunku złota, euro i juana

Przez dekady dolar amerykański był niekwestionowanym królem globalnych rezerw walutowych. Jednak najnowsze badania Official Monetary and Financial Institutions Forum (OMFIF) wskazują na historyczny punkt zwrotny: po raz pierwszy więcej banków centralnych planuje zmniejszyć swoje zasoby dolarowe niż je zwiększyć w ciągu najbliższej dekady. Zmiana jest stopniowa, ale niezaprzeczalna, napędzana eskalacją napięć geopolitycznych i cichym, ale trwałym ruchem w kierunku bardziej wielobiegunowego systemu.

Historyczny zwrot: Więcej banków centralnych planuje ciąć dolara niż go dodawać

Jak podaje OMFIF, jest to pierwszy raz od początku monitorowania intencji inwestycyjnych banków centralnych, kiedy więcej zarządzających rezerwami planuje zmniejszyć ekspozycję na dolara amerykańskiego niż ją zwiększyć w nadchodzącej dekadzie . Wyraźnie odzwierciedla to rosnące postrzeganie amerykańskiej waluty jako obarczonej podwyższonym ryzykiem politycznym i geopolitycznym .

Badanie OMFIF z 2026 roku podkreśla to zjawisko: napięcia geopolityczne są obecnie najpoważniejszym ryzykiem, przed którym stoją zarządzający rezerwami. Wśród banków centralnych, które uwzględniają ryzyko geopolityczne w alokacji aktywów, 82,6% dokonało zmian w ciągu ostatnich 12 miesięcy – to gwałtowny wzrost z 72,6% w 2025 roku i 53,6% w 2024 roku .

Dokąd płyną rezerwy: Złoto, euro i renminbi (juan)

W miarę jak atrakcyjność dolara słabnie, na pierwszy plan wysuwają się trzy alternatywy:

• Złoto – Banki centralne systematycznie zwiększają swoje zasoby złota. Badanie OMFIF z 2025 roku wykazało, że popyt na złoto był nawet silniejszy niż na jakąkolwiek pojedynczą walutę, co czyni je najlepszym wyborem do dywersyfikacji . Reuters i CNN donoszą, że oczekuje się dalszego przyspieszenia zakupów złota w miarę utrzymywania się niepewności politycznej .
• Euro – Tuż za złotem, netto 16% ankietowanych banków centralnych planuje zwiększyć swoje alokacje w euro w ciągu najbliższych dwóch lat, w porównaniu z 7% w roku poprzednim . Euro postrzegane jest jako waluta, która najprawdopodobniej skorzysta na globalnych zmianach makroekonomicznych .
• Renminbi (juan) – Zarządzający rezerwami spodziewają się zwiększenia stanu posiadania renminbi, ale zmiana ta będzie stopniowa. Badanie Central Banking z 2026 roku wykazało, że 91,8% respondentów spodziewa się, że udział renminbi w globalnych rezerwach osiągnie 4% lub więcej do 2035 roku, choć jedna trzecia wciąż nie planuje w ogóle w niego inwestować .
• Waluty mniejszych rozwiniętych gospodarek – Raport OMFIF z 2025 roku zauważa, że dywersyfikacja wykracza poza główne alternatywy; rośnie również zainteresowanie walutami mniejszych rozwiniętych gospodarek, ponieważ banki centralne poszerzają swoje koszyki rezerw .

Cichy, ale trwały temat wielobiegunowości

Badania konsekwentnie pokazują, że zarządzający rezerwami wierzą, iż świat odchodzi od systemu zdominowanego przez dolara w kierunku bardziej wielobiegunowego układu. Raport OMFIF określa dywersyfikację jako „cichy, trwały temat”, który nie jest już kwestionowany, ale stał się integralną częścią strategii zarządzania rezerwami . Blisko 60% respondentów ankiety GPI z 2025 roku stwierdziło, że planuje dywersyfikację w ciągu najbliższych jednego do dwóch lat .

Dolar wciąż dominuje, ale jego pozycja słabnie

Pomimo historycznej zmiany, nie należy oczekiwać, że dolar zostanie zdetronizowany w najbliższym czasie. Blisko 80% respondentów ankiety UBS Reserve Manager Survey (przeprowadzonej wspólnie z OMFIF) wciąż spodziewa się, że dolar pozostanie dominującą walutą rezerwową w dającej się przewidzieć przyszłości . Średnia prognoza z badania OMFIF zakłada jednak, że udział dolara w globalnych rezerwach walutowych spadnie z obecnych 58% do 52% do 2035 roku . Potwierdza to stopniową erozję: dolar pozostaje na szczycie, ale jego przewaga systematycznie maleje na rzecz bardziej zdywersyfikowanego, wielobiegunowego systemu rezerw .

Ważne zastrzeżenie: Prognoza spadku z 58% do 52% pochodzi z badania OMFIF z 2025 roku (opublikowanego w czerwcu 2025). Badanie z 2026 roku (opublikowane 30 czerwca 2026) wzmacnia kierunkowy trend dedolaryzacji, ale nie zawiera nowej, konkretnej prognozy numerycznej na 2035 rok. Wartość 52% pozostaje najnowszą prognozą pochodzącą ze źródeł OMFIF.