Zwolnienia przez AI stają się ryzykiem kredytowym: Fitch, Shiller i dane do maja 2026

Przyspieszenie zwolnień związanych z AI do maja 2026 r.

Dane jednoznacznie wskazują na przyspieszenie tempa redukcji etatów przypisywanych sztucznej inteligencji. AI stała się głównym powodem, na który powołują się firmy przeprowadzające zwolnienia.

• Maj 2026: najwyższe zwolnienia w maju od 2020 r. Amerykańscy pracodawcy ogłosili nieco ponad 97 tys. zwolnień w maju 2026 r. – to najwyższy wynik dla tego miesiąca od początku pandemii COVID-19. AI była głównym powodem wymienianym przez firmy już trzeci miesiąc z rzędu, odpowiadając za około 40% wszystkich cięć etatów .
• AI jako główna przyczyna zwolnień. W kwietniu 2026 r. z AI związanych było 21 490 zwolnień, czyli 26% z 88 387 ogółem, co czyniło ją głównym powodem drugi miesiąc z rzędu . W maju AI pozostała na pierwszym miejscu .
• Wzrost rok do roku. Łączna liczba zwolnień przypisywanych AI w USA wzrosła z około 12,7 tys. w 2024 r. do około 54,8 tys. w 2025 r., a kolejne tysiące odnotowano na początku 2026 r. .
• Prognozy dyrektorów finansowych. Badanie Duke/NBER z marca 2026 r. przeprowadzone wśród 750 dyrektorów finansowych (CFO) prognozuje gwałtowne przyspieszenie redukcji zatrudnienia napędzanej przez AI – potencjalny 9-krotny wzrost do 2027 r. .

Ostrzeżenie Roberta Shillera: strach jako katalizator ekonomiczny

Noblista Robert Shiller opublikował 22 czerwca 2026 r. w The New York Times artykuł pod tytułem „We Have to Stop Freaking Out About A.I.” (Musimy przestać panikować w związku z AI) . Jego tezy:

• Zagrożenie ma charakter narracyjny. Shiller twierdzi, że największym ryzykiem nie jest sama technologia AI, ale „siła strachu, który generuje”. Gdy powszechny niepokój staje się dominującą narracją ekonomiczną, może zmienić rzeczywiste zachowania – konsumenci ograniczają wydatki, firmy wstrzymują rekrutację – wywołując spowolnienie, które nie byłoby technologicznie konieczne .
• „Depresje, dawniej zwane panikami”. Shiller odwołuje się do swojej pracy nad Ekonomią narracyjną (Narrative Economics), zauważając, że historycznie depresje gospodarcze były napędzane przez panikę i zaraźliwe historie. Ostrzega, że obecna narracja o niszczeniu miejsc pracy przez AI zachowuje się dokładnie jak te historyczne historie paniczne .
• 70% Amerykanów spodziewa się redukcji miejsc pracy przez AI. Shiller przytacza sondaż Quinnipiac University z marca 2026 r., w którym 70% Amerykanów stwierdziło, że wierzy, iż AI zmniejszy liczbę miejsc pracy. Badanie Pew Research z czerwca 2026 r. wykazało, że tylko 16% spodziewa się pozytywnego wpływu AI na społeczeństwo w ciągu najbliższych 20 lat .
• Mechanizm samospełniającej się przepowiedni. Jeśli wystarczająco dużo ludzi uwierzy, że AI zniszczy miejsca pracy, ograniczą oni wydatki i odłożą większe zakupy. Firmy, spodziewając się niższego popytu i obawiając się automatyzacji, spowalniają rekrutację lub przyspieszają zwolnienia – co ostatecznie potwierdza pierwotne obawy . Shiller ostrzega, że to „doommaxxing” (dosł. maksymalizacja katastrofizmu) może wywołać recesję, nawet jeśli rzeczywisty wpływ wypierania przez AI będzie umiarkowany .

Synteza: ryzyko trójwarstwowe

Podsumowanie: Fitch sklasyfikował wypieranie miejsc pracy przez AI jako nowe ryzyko kredytowe skoncentrowane w sektorach TMT i private credit, co znajduje potwierdzenie w twardych danych o gwałtownym wzroście zwolnień związanych z AI w USA do maja 2026 r. Ostrzeżenie Shillera dodaje do tego drugorzędne ryzyko: dominująca narracja strachu może sama w sobie stłumić zagregowany popyt na tyle, by wywołać spowolnienie gospodarcze, niezależne od faktycznych możliwości technologii AI.