Raport ONZ: katastrofalna sytuacja ludności cywilnej w Ukrainie – rekordowa liczba ofiar, zmasowane ataki na infrastrukturę energetyczną i egzekucje jeńców wojennych

Systematyczne niszczenie infrastruktury energetycznej

W ciągu całej zimy 2025–2026 rosyjskie siły zbrojne systematycznie i wielokrotnie atakowały obiekty energetyczne na terenie całej Ukrainy, używając setek rodzajów broni w skoordynowanych uderzeniach. Celem były już wcześniej uszkodzone instalacje wytwarzania, przesyłu i dystrybucji prądu [raport PDF, par. 2].

Władze ukraińskie zostały zmuszone do wprowadzenia ogólnokrajowych, planowych wyłączeń prądu, przez co mieszkańcy mieli dostęp do energii elektrycznej jedynie przez kilka godzin dziennie [raport PDF, par. 3-4]. Ataki objęły również systemy centralnego ogrzewania – setki tysięcy ludzi pozostawało bez ciepła i ciepłej wody przez tygodnie, podczas gdy temperatury spadały poniżej -20°C (najmroźniejsza zima od 2010 r.) [raport PDF, par. 3-4].

Brak prądu sparaliżował dostęp do wody, opieki zdrowotnej i edukacji. Część ludności zdecydowała się opuścić domy. W raporcie stwierdzono, że skala, zasięg geograficzny i charakter tych ataków wskazują, iż nie były one wymierzone w konkretne cele wojskowe, lecz miały na celu zakłócenie funkcjonowania całej sieci energetycznej kraju – co stanowi prawdopodobne naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego (MPH) dotyczącego prowadzenia działań zbrojnych [raport PDF, par. 57-63]. Jednocześnie notowano także uderzenia ukraińskich sił zbrojnych na infrastrukturę elektryczną i ciepłowniczą w rosyjskim obwodzie biełgorodzkim, które spowodowały lokalne przerwy w dostawach [raport PDF, par. 6].

Egzekucje jeńców wojennych i tortury

Raport dokumentuje, że rosyjskie siły zbrojne dokonały egzekucji co najmniej 16 wziętych do niewoli ukraińskich jeńców wojennych między połową listopada 2025 a styczniem 2026 r. [raport PDF, par. 10].

Dodatkowo prawie wszyscy uwolnieni ukraińscy jeńcy przesłuchani przez Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka (OHCHR) donosili o stosowaniu wobec nich tortur lub innego złego traktowania w niewoli. Kilku rozmówców odnotowało jednak stopniową poprawę warunków od końca 2024 r. Z kolei około połowa przesłuchanych rosyjskich jeńców opisała tortury lub złe traktowanie w początkowej fazie pobytu w ukraińskiej niewoli [raport PDF, par. 10].

Łączny bilans ofiar i szerszy kontekst

Według stanu na luty 2026 r., od początku pełnoskalowej inwazji w lutym 2022 r. OHCHR zweryfikował ponad 15 000 zgonów cywilów i ponad 41 000 obrażeń na terenie całej Ukrainy . Rok 2025 był dla cywilów najtragiczniejszy od 2022 r. – HRMMU odnotował co najmniej 2514 zabitych i 12 142 rannych (wzrost o 30% w porównaniu z 2024 r.), co było skutkiem nasilonych walk na froncie i szerszego użycia broni dalekiego zasięgu .

Sytuacja na terytoriach okupowanych

Na obszarach pozostających pod rosyjską okupacją władze w dalszym ciągu drastycznie ograniczają wolność słowa, przymusowo wcielają osoby objęte ochroną do rosyjskich sił zbrojnych oraz uniemożliwiają dzieciom dostęp do ukraińskiej edukacji [raport PDF, par. 11]. Działania te opisano jako bieżące naruszenia międzynarodowego prawa humanitarnego i praw człowieka.

Dynamika konfliktu – ciągły wzrost ofiar

Raport wskazuje na stałą tendencję wzrostu liczby ofiar cywilnych rok do roku od 2023 r., a okres sprawozdawczy (grudzień 2025 – maj 2026) był najbardziej śmiertelny w tych miesiącach od 2022 r., z wyjątkiem pierwszego roku inwazji [raport PDF, par. 64].

Głównymi czynnikami napędzającymi wzrost były: masowe użycie przez Rosję broni dalekiego zasięgu oraz coraz częstsze ataki z użyciem dronów krótkiego zasięgu wzdłuż linii frontu. Ataki dronów uniemożliwiały ewakuację i dostawy podstawowych towarów w społecznościach przyfrontowych, w tym na terytoriach okupowanych [raport PDF, par. 8-9].

Podsumowując, raport stwierdza, że skala, zasięg geograficzny i charakter rosyjskich ataków na infrastrukturę energetyczną wskazują, iż nie były one skierowane na konkretne cele wojskowe, lecz miały na celu zakłócenie funkcjonowania krajowej sieci energetycznej jako całości, co jest niezgodne z MPH [raport PDF, par. 63].