Kredyt dla firm w strefie euro rośnie najszybciej od trzech lat. Banki jednocześnie zaostrzają warunki

Dane Europejskiego Banku Centralnego (EBC) za maj 2026 r. przynoszą pozornie bardzo dobry sygnał dla gospodarki strefy euro: kredyty dla przedsiębiorstw rosną w tempie niewidzianym od trzech lat, a finansowanie gospodarstw domowych lekko przyspiesza. Jednocześnie najnowsza ankieta EBC wśród banków pokazuje coś zupełnie innego po stronie podaży — instytucje finansowe zaostrzają kryteria kredytowe i spodziewają się dalszego ograniczania dostępu do finansowania.

To właśnie ta rozbieżność jest dziś najważniejszą zagadką dla analityków obserwujących cykl kredytowy w eurolandzie.

Kredyty dla firm przyspieszają

Najmocniej rzuca się w oczy dynamika kredytów dla przedsiębiorstw niefinansowych. Ich roczna wartość wzrosła w maju o 4 proc., wobec 3,4 proc. w kwietniu i 3,2 proc. w marcu. Było to najszybsze tempo wzrostu od trzech lat i kolejny etap stopniowego przyspieszenia obserwowanego od początku 2026 r.

Przyspieszył również szeroki agregat pieniężny M3 — jego dynamika zwiększyła się do 3,2 proc. z 2,7 proc. w kwietniu.

Kredyty dla gospodarstw domowych rosły wolniej, ale także odnotowały poprawę. Ich roczna dynamika wyniosła w maju 3,1 proc., wobec 3 proc. miesiąc wcześniej, a łączna wartość kredytów gospodarstw domowych sięgnęła 7,194 bln euro. Łączny wzrost kredytu dla sektora prywatnego utrzymał się na poziomie 3,5 proc.

Dla porównania, w styczniu dynamika kredytów dla firm spadła do 2,8 proc. — najniższego poziomu od czerwca 2025 r. — podczas gdy kredyty gospodarstw domowych rosły w tempie 3 proc. Majowe dane wskazują więc na wyraźne odbicie po słabszym początku roku.

Ankieta EBC pokazuje ostrożność banków

Obraz po stronie banków jest znacznie mniej optymistyczny. W ankiecie EBC dotyczącej akcji kredytowej w I kwartale 2026 r., opublikowanej 28 kwietnia, banki informowały o zaostrzeniu kryteriów udzielania kredytów firmom i gospodarstwom domowym. Jako główne powody wskazywały postrzegane ryzyko oraz mniejszą skłonność do jego podejmowania.

Szczegóły ankiety są wymowne:

• kryteria kredytowe dla firm zaostrzyły się — saldo netto 10 proc. banków wskazało na zaostrzenie, co było wynikiem większym od oczekiwań i wyższym od średniej historycznej;
• w przypadku kredytów konsumpcyjnych zaostrzenie było silniejsze — poinformowało o nim saldo netto 15 proc. banków;
• kryteria dotyczące kredytów mieszkaniowych zaostrzyło saldo netto 2 proc. banków;
• popyt na kredyty mieszkaniowe pozostał bez zmian, natomiast popyt na kredyt konsumpcyjny wyraźnie spadł — saldo netto wyniosło minus 11 proc.

Banki informowały także o zaostrzeniu ogólnych warunków kredytowania firm i kredytu konsumpcyjnego. Wpływały na to przede wszystkim wyższe oprocentowanie kredytów oraz większe postrzegane ryzyko.

Co więcej, banki oczekiwały dalszego zaostrzania kryteriów we wszystkich kategoriach kredytów w II kwartale 2026 r. Wśród czynników ryzyka wymieniały napięcia geopolityczne, sytuację na rynkach energii oraz wyższe koszty finansowania.

Skąd wzrost kredytów przy jednoczesnym zaostrzaniu warunków?

Na pierwszy rzut oka dane nie pasują do siebie: rzeczywiste wolumeny kredytów rosną, podczas gdy banki deklarują ograniczanie podaży finansowania. Na podstawie dostępnych danych nie da się rozstrzygnąć, które wyjaśnienie jest najważniejsze, ale możliwych scenariuszy jest kilka:

• Przyspieszenie popytu przed dalszym zaostrzeniem warunków. Firmy i gospodarstwa domowe mogły sięgać po finansowanie wcześniej, obawiając się, że w kolejnych miesiącach kredyt będzie trudniej dostępny.
• Wykorzystywanie istniejących limitów. Wzrost wolumenu może częściowo wynikać z uruchamiania wcześniej przyznanych linii kredytowych, a nie tylko z udzielania nowych kredytów.
• Zmiana struktury kredytobiorców. Finansowanie może trafiać przede wszystkim do przedsiębiorstw o niższym ryzyku, które nadal spełniają zaostrzone kryteria, podczas gdy bardziej ryzykowne firmy są ograniczane.
• Opóźnienie między deklaracją a skutkiem. Zaostrzenie zapowiedziane w ankiecie nie musi natychmiast przełożyć się na dane o wolumenie kredytów. Majowe statystyki mogą więc wciąż odzwierciedlać wcześniejsze warunki, a pełny efekt zmian pojawi się dopiero w kolejnych miesiącach.

EBC ostrzega przed ryzykiem dla stabilności finansowej

Dodatkową warstwę ostrożności wnosi Przegląd stabilności finansowej EBC z maja 2026 r. Bank centralny ostrzegł, że jakość aktywów banków strefy euro może się pogorszyć, jeśli warunki makrofinansowe wyraźnie się osłabią, szczególnie w wyniku wojny na Bliskim Wschodzie.

Wskaźniki kredytów zagrożonych pozostają ogółem blisko historycznych minimów, ale EBC zauważył już pewne pogorszenie w segmencie małych i średnich przedsiębiorstw oraz kredytów konsumpcyjnych. Skala zmian różni się przy tym między krajami.

W ostatnich kwartałach wyraźnie wzrosła także liczba niewypłacalności firm. EBC nie znalazł jednak dowodów na powszechne niedoszacowanie ryzyka kredytowego przedsiębiorstw przez banki.

W praktyce oznacza to, że dobre dane o łącznej akcji kredytowej mogą ukrywać słabszą sytuację części rynku — zwłaszcza mniejszych firm i gospodarstw domowych bardziej narażonych na wysokie koszty finansowania oraz niepewność geopolityczną.

Najważniejsza data: 21 lipca

Wyniki ankiety EBC dotyczącej akcji kredytowej w II kwartale 2026 r. mają zostać opublikowane 21 lipca 2026 r. Będzie to kluczowy punkt odniesienia dla oceny, czy ostrożna polityka banków utrzymuje się, czy zaczyna słabnąć.

Jeśli ankieta ponownie pokaże zaostrzanie kryteriów, a twarde dane nadal będą wskazywać na silny wzrost kredytów, rozbieżność jeszcze się pogłębi. Jeżeli natomiast banki zaczną informować o łagodzeniu warunków, mogłoby to sugerować, że wcześniejsza ostrożność była przejściowa, a nie zwiastowała zmiany cyklu kredytowego.

Na razie najtrafniejszy opis sytuacji to siła widoczna na powierzchni i ostrożność pod spodem. Statystyki kredytowe wyglądają zdrowo, ale zarówno ankieta bankowa, jak i przegląd stabilności finansowej EBC wskazują na ryzyka, które mogą ujawnić się w drugiej połowie 2026 r.