BIS ostrzega: szaleństwo inwestycji w AI, rekordowy dług publiczny i kruchy system finansowy to groźna mieszanka

28 czerwca 2026 roku Bank Rozrachunków Międzynarodowych (BIS) – nazywany „bankiem centralnym banków centralnych” – opublikował swój flagowy Raport Roczny, w którym bije na alarm w związku z narastającym splotem ryzyk wynikających z szaleństwa inwestycji w sztuczną inteligencję (AI), rekordowego długu publicznego i kruchości rynków finansowych. Raport wzywa do pilnych, skoordynowanych działań politycznych, aby zapobiec kosztownej i długotrwałej dekoniunkturze .

Boom inwestycyjny w AI: ostrzejszy niż poprzednie bańki

BIS ostrzegł, że obecny, napędzany przez sztuczną inteligencję wzrost inwestycji jest ostrzejszy niż w poprzednich okresach baniek spekulacyjnych. Intensywna walka o pozycję lidera na rynku, wąskie gardła w dostawach i ryzyko nadmiernych inwestycji przypominają schematy z wcześniejszych cykli hossy i bessy napędzanych innowacjami .

Najwięksi amerykańscy giganci chmurowi – pięć wiodących firm świadczących usługi chmury obliczeniowej – planują zainwestować ponad bilion dolarów w infrastrukturę AI do końca 2026 roku. To skala, która – zdaniem BIS – może przerodzić się w wyniszczającą i przedłużającą się „zapaść inwestycyjną”, jeśli oczekiwania dotyczące zysków nie zostaną spełnione .

Co kluczowe, ceny akcji znacznie wyprzedziły wyceny na rynku długu, co podkreśla kruchość finansowania tego boomu . Znaczna część tych wydatków przesuwa się z przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej na dług, a finansowanie jest coraz częściej kierowane przez słabo regulowane kanały kredytu prywatnego i fundusze hedgingowe, tworząc obszary poza zasięgiem organów nadzoru .

Raport wskazał na „złożone interakcje w łańcuchu dostaw AI” oraz okrężne struktury inwestycyjne wśród firm technologicznych, w których wzajemnie powiązane finansowanie między firmami AI, dostawcami i inwestorami może w przypadku dekoniunktury gwałtownie pomnożyć straty .

Korekta na rynku akcji AI może wywołać szerszy spadek konsumpcji spowodowany efektem majątkowym, ponieważ naciągnięte wyceny aktywów ulegną odwróceniu, ściskając budżety gospodarstw domowych . BIS zauważa, że gwałtowne przesunięcie pośrednictwa finansowego z banków do instytucji finansowych niebędących bankami (NBFI) oznacza, że dekoniunktura w sektorze AI mogłaby się odwrócić znacznie szybciej i gwałtowniej niż poprzednie kryzysy bankowe .

Rekordowo wysoki dług publiczny i nowe „ogniwo stabilności fiskalno-finansowej”

Poziomy długu publicznego w głównych gospodarkach, bliskie rekordowym, stworzyły to, co BIS nazywa nowym „ogniwem stabilności fiskalno-finansowej” . Współzależność między wysokim zadłużeniem państw a rosnącą rolą wysoko lewarowanych funduszy hedgingowych na rynkach obligacji skarbowych stwarza narastające ryzyko dla stabilności finansowej .

Płynność na kluczowych rynkach obligacji stała się bardziej krucha, a lewarowani pośrednicy niebankowi mogą wzmocnić i przyspieszyć gwałtowne spadki wartości obligacji skarbowych, szybko zacieśniając warunki finansowe i komplikując politykę banków centralnych .

BIS ostrzegł, że rynki obligacji rządowych stały się potencjalnym źródłem stresu, a nie amortyzatorem wstrząsów, a wysoki poziom zadłużenia i większe ryzyko refinansowania mogą przyspieszyć wzrost rentowności obligacji .

Pośrednicy niebankowi i kruchość finansowa

Raport podkreślił, że nadzór nad kanałami pozabankowymi jest niewystarczający, co naraża system na nagłe umorzenia i przymusową sprzedaż aktywów . Gwałtowny wzrost kredytu prywatnego, lewarowania funduszy hedgingowych i kanałów finansowania AI stwarza znaczące luki w danych i regulacjach .

BIS przestrzegł, że lewarowani pośrednicy niebankowi, działający przez nieprzejrzyste kanały, mogą wywołać gwałtowne załamania rynku, do których tradycyjne zabezpieczenia bankowe nie są przystosowane .

BIS wzywa do pilnych działań politycznych

BIS wezwał decydentów do działania teraz na czterech frontach :

1. Stabilność cen – zapewnienie, aby oczekiwania inflacyjne pozostały zakotwiczone, zwłaszcza po niedawnym szoku podażowym w Cieśninie Ormuz i ponownym wzroście ryzyka inflacyjnego .
2. Zrównoważoność fiskalna – redukcja wysokiego poziomu długu w celu przywrócenia zdolności rządów do reagowania na przyszłe kryzysy .
3. Wzmocnienie nadzoru poza sektorem bankowym – regulacja pośredników niebankowych i wypełnienie luk w danych dotyczących kredytu prywatnego, lewarowania funduszy hedgingowych i kanałów finansowania AI .
4. Reformy strukturalne – wdrażanie długoterminowych reform na rzecz wydajności i wzrostu, które wesprą trwałe dostosowanie gospodarki .

Dyrektor Generalny BIS, Pablo Hernández de Cos, ostrzegł, że zwlekanie sprawi, że przyszłe dostosowania będą jeszcze bardziej kosztowne i zwiększy prawdopodobieństwo trudnych wyborów .