Ograniczenia wojskowej łączności Starshield zakłóciły ukraińskie operacje, a spór o to, kto za nimi stoi, ujawnił, jak ważny dla działań Ukrainy jest dostęp do sieci satelitarnej SpaceX. Doniesienia potwierdzają skalę problemu, ale przedstawiają sprzeczne wersje odpowiedzialności.
1
3
5
Co wydarzyło się 14 października
Ukraińskie jednostki poinformowały, że w nocy z 13 na 14 października terminale Starshield zaczęły tracić połączenie podczas ruchu. Najczęściej podawany próg wynosił około 100 mil na godzinę, czyli 160 km/h.
8
16 Nie chodziło po prostu o wolniejsze pobieranie danych: problem polegał na zrywaniu łączności z terminalami zamontowanymi na poruszających się platformach.
Starshield to wojskowy pakiet łączności satelitarnej SpaceX, oparty na technologii Starlink. Według doniesień ograniczenia utrudniały zarówno misje dronów uderzeniowych, jak i pracę dronów przechwytujących, a także komunikację na linii frontu.
1
6
7
Niektóre relacje mówiły, że w wybranych jednostkach połączenie zanikało już przy niższych prędkościach — od około 60–80 km/h w jednym z ukraińskich źródeł i około 90 km/h według doniesień CBS.
7
2 To nie potwierdza jednak, że obowiązywały osobne limity dla Ukrainy i Unii Europejskiej. W dostępnych materiałach nie ma wystarczających informacji, by zweryfikować taką różnicę.
Zełenski określił ograniczenia jako „zaplanowaną operację” i wskazywał, że dostęp nie został w pełni przywrócony.
14 To jego ocena, a nie niezależne ustalenie, kto wydał polecenie.
Ostrzeżenia i rozmowy z USA
Po rozmowie z Marco Rubio Zełenski przekazał, że wymiana informacji o rosyjskich uderzeniach „teraz działa”, i podziękował stronie amerykańskiej. Mówił też o rozmowach dotyczących łączności Starlink i pocisków przechwytujących Patriot oraz o nadziei na dobre rezultaty. Osobno informował, że Rubio obiecał zająć się sprawą przywrócenia dostępu do sieci.
20
Waszyngton zaprzeczał, by wstrzymał wsparcie wywiadowcze. Rubio tłumaczył przerwę problemem z oprogramowaniem, a nie decyzją o zawieszeniu wymiany informacji. Dostępne relacje nie pozwalają w pełni uzgodnić tej wersji z wypowiedziami Zełenskiego o wznowieniu ostrzeżeń. Nie dowodzą też, że wstrzymano wszelką wymianę danych wywiadowczych.
Odpowiedzialność pozostaje sporna
CBS, powołując się na osoby zaznajomione ze sprawą, przypisał decyzję o ograniczeniach Elonowi Muskowi; podobną atrybucję relacjonowano za „Wall Street Journal”.
2
10 Musk zaprzeczył, by to on odpowiadał za ograniczenia, i twierdził, że wojskową siecią zarządza rząd USA. Zełenski uważał z kolei, że amerykańscy urzędnicy mogli poprosić o ograniczenie łączności.
20
Rubio 21 października wskazywał, że decyzje o ukraińskim dostępie do Starlink należą do SpaceX i Muska, a nie do Białego Domu. Donald Trump również odrzucał odpowiedzialność i mówił, że nie sądzi, by odpowiadał za to Musk. Z kolei doniesienia Reutersa relacjonowały, że Biały Dom zatwierdził ograniczenie — czemu Trump zaprzeczył.
Te relacje są sprzeczne. Na podstawie dostępnych informacji nie można rozstrzygnąć, kto faktycznie podjął decyzję, ani potwierdzić pełnej sekwencji zmieniających się wyjaśnień Rubio czy szczegółów wypowiedzi Pete’a Hegsetha o warunkach korzystania z usługi.
12
Dochodzenie i szerszy kontekst
Ponadpartyjna grupa senatorów zażądała pilnego dochodzenia w sprawie zakłóceń i zwróciła uwagę na znaczenie Starlinka dla naprowadzania ukraińskich dronów oraz obrony powietrznej.
1 Dostępne materiały nie potwierdzają jednak szczegółów dotyczących liczby podpisów, terminu briefingu do 1 listopada ani doniesień, że amerykańscy żołnierze nie mogli dotrzeć do schronów podczas rosyjskich nalotów.
Steve Witkoff spotkał się z Zełenskim w Oslo, a Rubio określił rozmowy jako pozytywne.
13
15 Doniesienia mówiły, że Witkoff miał przekazać Rosji omawiane pomysły; dostępne materiały nie potwierdzają jednak wskazanej w pytaniu lokalizacji planowanego spotkania z Władimirem Putinem w Petersburgu.
10
Spór o łączność pojawił się w czasie napięć między Kijowem a Waszyngtonem, związanych także z decyzją Trumpa dotyczącą rosyjskiego oleju napędowego.
18 Inne doniesienia informowały, że rosyjskie ataki na ukraińską infrastrukturę energetyczną pozbawiły prądu około 600 tys. osób. Dostępne źródła nie potwierdzają jednak, że ograniczenia Starshield wprowadzono w związku z żądaniem wstrzymania ukraińskich uderzeń na rosyjskie rafinerie.
Najpewniejszy wniosek jest węższy niż polityczne oskarżenia: ograniczenia dotknęły ważnego narzędzia działań wojskowych Ukrainy, ale odpowiedzialność za ich wprowadzenie pozostaje przedmiotem sporu.
1
3
12
15