Unia Europejska przeznacza 35 mln euro na szerszy nabór w programie Horizon Europe, który obejmuje także temat związany z modyfikacją promieniowania słonecznego (SRM). Chodzi o proponowane technologie mające odbijać więcej światła słonecznego z powrotem w kosmos i w ten sposób ochładzać klimat. To finansowanie badań i koordynacji, a nie plan wdrożenia SRM.
1
5
7
Wnioski w naborze zawierającym temat SRM można składać do 16 lutego 2027 r. Sam temat badawczy dotyczący SRM ma orientacyjny wkład w wysokości około 10 mln euro. Kwota 35 mln euro odnosi się więc do całego naboru, a nie wyłącznie do tego jednego tematu.
1
5
Co mają rozwijać finansowane projekty?
Komisji zależy na lepszych możliwościach wykrywania i monitorowania działań związanych z SRM, a także modelowania ich skutków dla klimatu i ekosystemów. Ważnym elementem jest też przypisywanie zaobserwowanych zmian konkretnym interwencjom — zamiast zakładania, że wynikają one z naturalnej zmienności klimatu lub innych przyczyn.
1
2
Takie dane mogłyby pomóc władzom rozpoznawać nieautoryzowane działania i na nie reagować. Same w sobie nie gwarantują jednak, że każda próba zostanie wykryta albo powstrzymana.
1
2
Czego nabór nie finansuje?
Zakres tematu wyraźnie wyklucza eksperymenty terenowe z SRM oraz badania techniczne i operacyjne nad tą technologią. Pieniądze nie mogą też służyć do promowania ani wspierania rozwoju SRM. Celem jest budowanie wiedzy o możliwych skutkach i wzmacnianie nadzoru, a nie testowanie czy uruchamianie technologii odbijających światło słoneczne.
2
Dlaczego temat budzi kontrowersje?
Modyfikacja promieniowania słonecznego mogłaby ograniczyć część ocieplenia, ale jej możliwe skutki i zagrożenia pozostają niepewne. Doradcy naukowi UE opowiadają się za odpowiedzialnymi badaniami nad wpływem SRM, jednocześnie podkreślając, że technologie te nie są gotowe i nie mogą zastąpić redukcji emisji.
8
Debata dotyczy również zasad nadzoru: według briefingu Parlamentu Europejskiego z 2026 r. wciąż nie ma kompleksowych międzynarodowych ram regulujących SRM. Rozróżnienie między badaniem tej technologii a jej wdrażaniem pozostaje kluczowe w dyskusjach o moratorium.
6
Nabór pojawia się na tle ostrzeżeń, że świat przekroczy próg ocieplenia o 1,5°C zapisany w porozumieniu paryskim. Nie oznacza to jednak, że SRM może zastąpić ograniczanie emisji gazów cieplarnianych.
2
8
12