Dlaczego byli urzędnicy USA chcą zablokować sprzedaż i serwis maszyn ASML w Chinach

Byli urzędnicy USA apelują o całkowity zakaz sprzedaży i serwisowania w Chinach maszyn do litografii głębokim ultrafioletem z immersją (DUV). Ich zdaniem ograniczenia nowych dostaw pozostawiają istotną lukę: chińscy producenci mogą nadal dokupować urządzenia, a te już zainstalowane wymagają obsługi. Proponowany zakaz miałby zamknąć obie drogi. Argument za pilnym działaniem opiera się częściowo na szacunku, według którego chińskie fabryki półprzewodników zgromadziły do początku 2026 roku 343 takie systemy, warte łącznie miliardy dolarów. Nie jest to jednak publicznie zweryfikowany spis maszyn.3

Dlaczego maszyny DUV mają znaczenie

Litografia w ekstremalnym ultrafiolecie (EUV) jest wykorzystywana przy produkcji najbardziej zaawansowanych układów. Chiny nie mają dostępu do takich systemów, ale nie oznacza to, że nie są w stanie wytwarzać niektórych zaawansowanych chipów. Maszyny DUV, używane w złożonym procesie wielokrotnego nakładania wzoru na układ, mogą posłużyć do produkcji układów logicznych klasy 7 nm. Opis technologii wskazuje, że chińscy producenci wytwarzali chipy tej klasy bez użycia EUV.15

Obawy byłych urzędników dotyczą tego, że duża liczba działających maszyn DUV z immersją może umożliwiać dalszą produkcję zaawansowanych układów, także tych istotnych dla rozwoju AI. Dlatego szacunek liczby urządzeń jest kluczowy dla ich argumentacji: samo zatrzymanie nowych zakupów może nie ograniczyć szybko produkcji, jeśli fabryki będą nadal korzystać z już posiadanych maszyn.315

Co zmieniłby całkowity zakaz

Obecne holenderskie przepisy wymagają uzyskania licencji na eksport niektórych zaawansowanych maszyn litograficznych. Proponowane rozwiązanie byłoby szersze: ograniczałoby sprzedaż maszyn DUV z immersją na terenie całych Chin, a także uniemożliwiałoby serwisowanie urządzeń już używanych. Oznaczałoby to coś więcej niż blokowanie wybranych dostaw lub ograniczanie dostępu do sprzętu w konkretnych, wskazanych firmach.4

Serwis jest ważny, bo zakaz sprzedaży dotyczy tylko przyszłych dostaw. Według jednego z doniesień dwaj najwięksi chińscy producenci pamięci zgromadzili sprzęt, który może wystarczyć na trzy lata planowanej rozbudowy mocy produkcyjnych. To informacja o planach tych firm — nie dowód na to, jak długo każda chińska fabryka mogłaby działać bez nowych maszyn lub serwisu.19

Ustawa MATCH: możliwa droga, ale nie obowiązujący zakaz

Projekt ustawy MATCH to osobna inicjatywa legislacyjna, która ma rozszerzyć ograniczenia i zbliżyć przepisy USA do reguł sojuszników, w tym Holandii i Japonii. Według Reutersa nawet złagodzona wersja projektu nadal przewidywała ogólnokrajowe ograniczenie dotyczące maszyn ASML do litografii DUV z immersją. To jednak projekt ustawy, a nie obowiązujący, powszechny zakaz.12

Jeśli sojusznicy nie zgodziliby się na dostosowanie własnych przepisów, Waszyngton mógłby próbować wykorzystać amerykańskie regulacje kontroli eksportu, w tym rozszerzoną regułę Foreign Direct Product Rule, aby objąć nimi sprzęt zawierający amerykańską technologię. To proponowany sposób egzekwowania ograniczeń — nie dowód, że USA mogłyby automatycznie zakazać holenderskiej firmie kompleksowego serwisowania maszyn bez współpracy Holandii.9

Koszty i niewiadome

Zakaz mógłby wpłynąć na działalność ASML w Chinach, ale dostępne dane o sprzedaży nie pokazują, jak ograniczenie serwisu przełożyłoby się na wyniki firmy ani na produkcję chińskich chipów. W pierwszym kwartale 2026 roku Chiny odpowiadały za 19 proc. sprzedaży systemów ASML, a w drugim — za 14 proc.58

Chiny rozwijają również własne maszyny do litografii DUV z immersją. Dostępne doniesienia opisują postępy, ale nie przesądzają, jak szybko powstaną krajowe urządzenia konkurencyjne pod względem możliwości i skali produkcji.18 Ta niepewność działa w obie strony: chińskie zamienniki mogą z czasem osłabić skutki ograniczeń, ale w najbliższym okresie zakaz mógłby utrudnić dostęp do importowanego sprzętu i jego obsługi.

Sedno argumentu zwolenników zakazu jest proste: jeśli szacunek dotyczący zgromadzonych maszyn jest trafny, a serwis pomaga utrzymać je w użyciu, ograniczenie samej sprzedaży może pozostawić znaczną flotę urządzeń w działaniu. Trzeba jednak pamiętać, że liczba 343 nie pochodzi z potwierdzonego spisu, ustawa MATCH nie weszła w życie, a ani rozwój krajowych zamienników, ani dane o sprzedaży ASML nie mówią, jak szybko zakaz zmieniłby możliwości produkcyjne chińskich fabryk.