Susza i powodzie mogą uderzyć w eksport Ameryki Łacińskiej

Bardzo silne El Niño może zakłócić handel w Ameryce Łacińskiej na dwa różne sposoby: susza może ograniczyć wodę potrzebną rolnictwu, energetyce i żegludze, a intensywne opady — zalać pola i uszkodzić drogi oraz inną infrastrukturę. Prognozy wskazują na silne zjawisko, ale same w sobie nie przesądzają, jakie straty poniesie konkretny kraj ani sektor.

Amerykańska agencja NOAA ocenia na ponad 90 proc. prawdopodobieństwo bardzo silnego El Niño jesienią i zimą na półkuli północnej w latach 2026–27. Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) przewiduje dalsze wzmacnianie się zjawiska, jego szczyt pod koniec 2026 r. i utrzymywanie się do lutego 2027 r.

Zagrożenia zależą od regionu

El Niño nie przynosi jednakowych warunków w całej Ameryce Łacińskiej. Susza jest istotnym zagrożeniem w Ameryce Środkowej i części północnej Ameryki Południowej. Z kolei na fragmentach wybrzeża Pacyfiku oraz w niektórych częściach Brazylii obawy budzą ulewne deszcze i powodzie. W praktyce jeden region może zmagać się z niedoborem wody i stratami w uprawach, podczas gdy inny — z zalanymi polami, zniszczonymi drogami i przerwami w transporcie. 1312

Zjawiska z lat 2023–24 pokazały, jak bardzo mogą się różnić skutki w poszczególnych miejscach. Światowy Program Żywnościowy (WFP) odnotował długotrwałą suszę i niedobory wody w suchym korytarzu Ameryki Środkowej, Boliwii i Kolumbii, a zarazem intensywne opady i powodzie na wybrzeżach Ekwadoru i Peru oraz w głębi Boliwii. Zagrożenie dla upraw pogłębiło problemy z bezpieczeństwem żywnościowym i trudności gospodarcze. 16

Wąskie gardła w transporcie i handlu

Niski poziom wody może ograniczyć ruch statków przez kanał Panamski — ważną trasę międzynarodowego transportu morskiego. Podczas suszy w 2023 r. niedobór wody ograniczał tam żeglugę. Susza obniżyła też poziom wody w Amazonce, w tym w rzece Rio Negro, i zakłóciła transport w pobliżu Manaus. 11

Powodzie powodują inny rodzaj problemów. Ulewne deszcze i osuwiska mogą niszczyć infrastrukturę transportową oraz odcinać dostęp do gospodarstw, kopalń i portów — szczególnie w narażonych częściach Peru i Ekwadoru. Eksport może się przez to opóźnić nawet wtedy, gdy sama produkcja nie ucierpi. 46

Różne zagrożenia dla upraw i rybołówstwa

Rolnictwo w Ameryce Środkowej jest narażone na suszę i niedobory wody. Wśród eksportowanych produktów, którym mogą zagrażać trudne warunki, wymienia się kawę i kukurydzę. W 2023 r. skutki suszy dla rolnictwa odczuły także Kolumbia i Boliwia. 116

W Peru i Ekwadorze powodzie mogą niszczyć uprawy i infrastrukturę, a cieplejsze wody przy wybrzeżu mogą wpływać na rybołówstwo. Wśród narażonych łańcuchów dostaw wymienia się peruwiańskie sardele i miedź; szersza lista ryzyk dla eksportu obejmuje również chilijskiego łososia i soję z południowej części kontynentu. To sektory, które warto obserwować — nie pewne prognozy strat w produkcji. 1312

Perspektywy dla zbóż nie są jednoznacznie złe. Warunki pogodowe mogą się różnić w Brazylii i Argentynie: w części regionów opady mogą sprzyjać uprawom, a w innych zaszkodzić im susza lub nadmiar deszczu. Nie należy więc zakładać, że soja czy kukurydza odnotują taki sam spadek produkcji w całym regionie. 257

Górnictwo i energetyka zależne od wody i sprawnej infrastruktury

El Niño może oddziaływać na górnictwo, energetykę, transport i rybołówstwo, ale stopień narażenia zależy od lokalizacji i charakteru działalności. 6 W przypadku kopalń niedobór wody, przerwy w dostawach prądu lub uszkodzone szlaki transportowe mogą utrudnić wydobycie i wysyłkę surowców. Dostępne informacje nie przesądzają jednak o zamknięciu konkretnych kopalń. Wśród ważnych regionalnych łańcuchów dostaw narażonych na zakłócenia znajduje się miedź z Peru i Chile. 3

Susza może też zwiększyć presję na systemy energetyczne korzystające z hydroelektrowni. Podczas El Niño w latach 2023–24 Ekwador miał problemy z dostawami prądu, gdy susza ograniczyła dostępność wody. Powodzie mogą z kolei uszkadzać infrastrukturę energetyczną i transportową. To potencjalne słabe punkty, które warto uwzględnić w przygotowaniach, a nie zapowiedź konkretnych przerw w dostawach energii. 146

Przygotowanie i odbudowa mają znaczenie

Sama podatność na ekstremalne warunki to tylko część ryzyka. Według regionalnej oceny ryzyka dla łańcuchów dostaw znaczenie ma także jakość zarządzania — między innymi to, czy wdrażane są przepisy bezpieczeństwa, inwestuje się w odporną infrastrukturę i zapewnia pomoc poszkodowanym społecznościom. 17

Skutki El Niño z lat 2023–24 pokazały, że susza i powodzie mogą jednocześnie zagrażać uprawom, dostawom wody, żegludze i źródłom utrzymania mieszkańców. 16 Planowanie odbudowy może ograniczyć ryzyko podobnych strat w przyszłości. Bank Światowy zaleca, by przy odbudowie wzmacniać i modernizować infrastrukturę, zamiast odtwarzać ją dokładnie w poprzednim, podatnym na zniszczenia kształcie. 18

Dla firm i instytucji publicznych praktyczne priorytety to monitorowanie poziomu wody na ważnych szlakach żeglugowych, przygotowanie alternatywnych tras i źródeł dostaw, sprawdzenie zależności od wody i energii oraz planowanie na wypadek zarówno suszy, jak i powodzi. To, które zagrożenie okaże się najważniejsze, będzie zależeć od lokalizacji i rozwoju sytuacji, a nie wyłącznie od przewidywanej siły zjawiska.