Co niemal kompletny skamieniały szkielet Norellraptor barsboldi mówi o ewolucji lotu?

Norellraptor barsboldi był niewielkim, upierzonym dinozaurem z grupy mikroraptorów. Niemal kompletną skamieniałość znaleziono w pobliżu Lamadong, w chińskiej prowincji Liaoning. Układ piór na przednich i tylnych kończynach oraz analiza jego pokrewieństwa z innymi dinozaurami dostarczają wskazówek, że cechy związane z lotem mogły rozwijać się różnymi drogami. Sam skamieniały szkielet nie rozstrzyga jednak, jak dobrze zwierzę latało ani czy potrafiło utrzymywać aktywny lot. 81011

Skamieniałość znaleziona w Liaoning

Okaz znalazł miejscowy rolnik w pobliżu Lamadong. W 2023 roku przekazano go do muzeum przy Hebei GEO University, gdzie badacze mogli szczegółowo przyjrzeć się zachowanym kościom i odciskom piór. Szkielet mierzy około 57 cm długości. Porównanie jego budowy z anatomią spokrewnionych dinozaurów pozwoliło naukowcom opisać nowy gatunek i ustalić jego miejsce na drzewie ewolucyjnym. 811

Skamieniałość pochodzi z formacji Jiufotang, czyli zespołu skał z wczesnej kredy w chińskiej prowincji Liaoning. W źródłach wiek geologicznego kontekstu okazu podawany jest szeroko — od około 100 do 145 milionów lat; inne opracowanie wskazuje, że warstwy zawierające skamieniałość mają mniej więcej 120 milionów lat. To szacunki dotyczące skał, a nie dokładna data śmierci tego konkretnego zwierzęcia. 81113

Pióra, cztery „skrzydła” i kości

Podobnie jak inne mikroraptoryny, Norellraptor miał długie pióra na przednich i tylnych kończynach. Tworzyły one układ określany jako czteroskrzydły — odmienny od dwóch skrzydeł współczesnych ptaków. Odciski piór pomagają odtworzyć ten układ, ale nie pozwalają poznać całego upierzenia z pełną dokładnością. 1011

Długi, upierzony ogon, a także zęby i pazury o drapieżnym charakterze dopełniają obrazu niewielkiego zwierzęcia, którego budowa łączyła cechy kojarzone z poruszaniem się w powietrzu z cechami drapieżnika. Mogą one pomóc w formułowaniu hipotez o sposobie przemieszczania się, ale nie dowodzą, że Norellraptor potrafił aktywnie latać. 1113

Kości dostarczyły też informacji o rozwoju osobnika. Na podstawie ich budowy badacze oszacowali, że zwierzę miało około trzech lat, gdy zginęło. To przydatna wskazówka przy badaniu wzrostu, ale pojedynczy okaz nie pokazuje całego zakresu rozwoju tego gatunku. 47

Co znalezisko wnosi do badań nad ewolucją lotu?

Badacze porównali zmiany anatomiczne zachodzące w linii mikroraptorów ze zmianami w linii ptaków. W analizie wskazali, że około 30 proc. ze 194 zidentyfikowanych zmian w ewolucji mikroraptorów pojawiło się również w linii ptaków — jednak wspólne cechy wykształcały się w innej kolejności. 10

Taki wzór wspiera rozgałęziony obraz ewolucji: podobne cechy związane z lotem mogły powstawać niezależnie w odrębnych, choć spokrewnionych grupach, zamiast zostać odziedziczone jako gotowy zestaw po jednym latającym przodku. Analiza mówi o tym, jak cechy te składały się na różnych gałęziach ewolucyjnego drzewa. Nie rozstrzyga natomiast, jakie dokładnie możliwości lotu miał sam Norellraptor. 81011