Dlaczego Europie może zabraknąć diesla? IEA wskazuje na kruchy łańcuch dostaw

Europa wchodzi w zimę z niewielkim marginesem bezpieczeństwa na rynku diesla. Szef Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) Fatih Birol ostrzega, że region należy do najbardziej narażonych na zakłócenia dostaw, bo sprowadza duże ilości tego paliwa, a jego tradycyjni dostawcy mają problemy. To sygnał o ryzyku wzrostu cen i lokalnych niedoborów — nie zapowiedź, że diesel na pewno się skończy. 829

Skąd bierze się presja na dostawy?

Konflikt na Bliskim Wschodzie zakłócił przepływ paliw i pracę części rafinerii. Równocześnie ukraińskie ataki ograniczyły produkcję w rosyjskich zakładach, a Rosja wprowadziła restrykcje dotyczące eksportu diesla. Mniejsza dostępność paliwa na rynku światowym zbiegła się z niskimi zapasami, które zwykle pomagają przetrwać krótkotrwałe przerwy w dostawach. Ceny diesla w Europie i Stanach Zjednoczonych osiągnęły rekordowe poziomy. 2

Niełatwo też szybko zwiększyć produkcję. Rafinerie w wielu regionach działają przy ograniczonych możliwościach uruchomienia dodatkowych mocy, więc nawet gdy rośnie popyt, podaż gotowego diesla nie może natychmiast nadążyć. 18

Dlaczego Europa jest szczególnie narażona?

Import sprawia, że europejscy odbiorcy muszą konkurować o ładunki dostępne na rynku międzynarodowym. Według Birola około połowa morskiego importu diesla do Europy w sierpniu pochodziła ze Stanów Zjednoczonych. To ważny kierunek dostaw — zwłaszcza gdy inni eksporterzy nie są w stanie szybko zwiększyć produkcji. 8

Ryzyko dotyczy więc nie tylko tego, czy paliwo będzie dostępne, ale też jego ceny. Gdy podaż się kurczy, a zapasy są niskie, przerwy w dostawach mogą szybciej przełożyć się na koszty dla firm i konsumentów. Reuters informował, że globalne niedobory diesla mogą utrzymać się do 2027 roku. 2

Czy uwolnienie rezerw pomoże?

Birol powiedział, że państwa należące do IEA mogą omówić kolejne uwolnienie strategicznych zapasów, jeśli sytuacja będzie tego wymagała. Nie oznacza to, że podjęto już decyzję. 15

Uwolnienie zapasów gotowego diesla mogłoby szybko zwiększyć dostępną ilość paliwa i złagodzić krótkotrwały niedobór. Ropa naftowa z rezerw może pomóc mniej bezpośrednio, jeśli wąskim gardłem jest przerób w rafineriach. W obu przypadkach rezerwy dają czas, ale nie zastępują zakłóconej produkcji ani eksportu. 31418

Serbia i Włochy łagodzą skutki na rynku krajowym

Serbia zdecydowała o skierowaniu na rynek około 5 tys. ton diesla z rezerw państwowych, a także przedłużyła ograniczenia eksportu paliw, by w pierwszej kolejności zabezpieczyć krajowe dostawy.

We Włoszech należąca do Eni spółka Enilive ogłosiła czasowy limit cen paliw w sprzedaży detalicznej. Takie działania mogą osłonić część odbiorców przed gwałtownymi podwyżkami lub pomóc w utrzymaniu lokalnych dostaw, ale same nie zwiększą znacząco podaży diesla w całej Europie.

Co oznaczałby amerykański zakaz eksportu?

Doniesienia o możliwym 90-dniowym zakazie eksportu diesla z USA wywołały obawy w Europie, dla której Stany Zjednoczone są ważnym dostawcą. Taki krok mógłby ograniczyć dostępność ładunków na rynkach zagranicznych i podbić ceny. 8

To jednak pozostaje propozycją, a nie wprowadzonym zakazem. Biały Dom zdementował doniesienia o planie tymczasowego zakazu, a amerykański sekretarz energii Chris Wright argumentował, że ograniczenie eksportu mogłoby przynieść odwrotny skutek: zapełnić magazyny i zmusić rafinerie do ograniczenia produkcji. Unia Europejska przekazała Waszyngtonowi swoje zastrzeżenia.

Dla Europy najważniejsze będzie więc nie tylko to, czy pojawią się dodatkowe dostawy lub rezerwy, lecz także czy zakłócenia u głównych producentów będą się utrzymywać. Im mniej dostępnego diesla i mniejszy zapas na wypadek przerw, tym większe ryzyko dalszych skoków cen.