Co doprowadziło do chińskiej wojny domowej?

Chińska wojna domowa wynikała z rywalizacji o władzę nad krajem, podsycanej przez odmienne cele polityczne i różne zaplecza społeczne. Sojusz Kuomintangu z Komunistyczną Partią Chin rozpadł się w 1927 roku. Późniejsza współpraca przeciw Japonii nie zakończyła sporu, a po klęsce Japonii w 1945 roku walki wybuchły na nowo i zakończyły się zwycięstwem komunistów w 1949 roku. 2519

Spór o władzę i poparcie społeczne

Kuomintang (KMT), czyli Partia Narodowa, oraz Komunistyczna Partia Chin (KPCh) dążyły do przejęcia władzy w Chinach. Ich pierwszy sojusz, zawarty w 1924 roku, nie usunął wzajemnych napięć. W 1927 roku konflikt przybrał zbrojny charakter: siły narodowców pod dowództwem Czang Kaj-szeka uderzyły na komunistów i wyparły ich z Szanghaju, zmuszając partię do zejścia do podziemia. 25

Komuniści budowali poparcie także na terenach wiejskich. W kontrolowanych przez nich bazach odbierali ziemię i rozdzielali ją na nowo, co pomagało im pozyskiwać zwolenników wśród uboższych mieszkańców wsi. W ten sposób oba ugrupowania rozwijały odmienne zaplecza polityczne. 6

Wspólny wróg nie zakończył rywalizacji

Japońska agresja skłoniła narodowców i komunistów do ponownej współpracy w ramach tzw. Zjednoczonego Frontu. Był to sojusz przeciw wspólnemu przeciwnikowi, a nie porozumienie w sprawie przyszłego ustroju czy podziału władzy. W czasie wojny chińskie terytorium pozostawało podzielone między obszary kontrolowane przez narodowców, komunistów i Japonię. 21

Dlaczego walki wróciły po 1945 roku?

Kapitulacja Japonii usunęła wspólnego wroga, ale pozostawiła nierozstrzygnięte pytanie: kto ma rządzić Chinami? Rozmowy między rządem Kuomintangu a komunistami nie doprowadziły do porozumienia, a napięcia i starcia trwały dalej. 11314

Daty chińskiej wojny domowej zależą od tego, jak szeroko rozumie się ten konflikt. Starcia między obozami zaczęły się już w latach 20., a przełomem był rozłam z 1927 roku. Wiele opracowań podaje jednak lata 1945–1949, opisując decydującą, pełnoskalową fazę po II wojnie światowej. Konflikt zakończył się w 1949 roku, gdy Mao Zedong ogłosił powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. 291

Najważniejsze przyczyny w skrócie

• Walka o władzę nad Chinami: Kuomintang i komuniści rywalizowali o to, kto będzie rządzić krajem. 1
• Zbrojny rozłam w 1927 roku: atak narodowców na komunistów zerwał sojusz i zmusił KPCh do zejścia do podziemia. 2
• Odmienne zaplecza społeczne: redystrybucja ziemi pomogła komunistom zdobywać poparcie uboższych mieszkańców wsi. 6
• Nierozstrzygnięty spór po wojnie z Japonią: wspólny front nie ustalił, kto obejmie władzę, a nieudane negocjacje poprzedziły wznowienie walk. 11314