Kto będzie pisał zasady AI? Kraje rozwijające się żądają miejsca przy stole

Nie tylko użytkownicy cudzych technologii

Podczas wrześniowych debat w ONZ państwa rozwijające się domagały się większego wpływu na kształt sztucznej inteligencji i reguły jej stosowania. Ich obawa: jeśli technologie i standardy będą ustalane głównie przez najbogatsze kraje oraz duże firmy, reszta świata może zostać sprowadzona do roli odbiorców rozwiązań niedopasowanych do lokalnych potrzeb. Taki podział mógłby utrwalić, a nawet pogłębić globalne nierówności. 1

Chodzi więc o coś więcej niż miejsce przy stole negocjacyjnym. Państwa chcą współdecydować o tym, jak AI jest rozwijana i kto korzysta z jej możliwości — a także mieć wpływ na ocenę ryzyka i wspólne standardy.

Szansa dla gospodarki i usług publicznych

Sztuczna inteligencja może przyspieszyć rozwój gospodarczy, a odpowiednio dostosowane narzędzia mogą wspierać m.in. ochronę zdrowia, edukację i inne usługi publiczne. Bank Światowy podkreśla jednak, że dla wielu krajów kluczowe może być nie tworzenie najbardziej zaawansowanych systemów od podstaw, lecz przystosowywanie dostępnych rozwiązań do lokalnych warunków.

Korzyści nie są pewne ani rozłożone równomiernie. AI może pogłębić różnice między krajami i społecznościami, które mają dostęp do technologii, a tymi, które go nie mają. Bank Światowy zwraca też uwagę na ryzyko dla części miejsc pracy — zwłaszcza stanowisk początkowego szczebla w usługach, takich jak obsługa telefoniczna, finanse czy oprogramowanie.

Bez prądu, internetu i umiejętności trudno dogonić zmianę

Sama dostępność narzędzi AI nie wystarczy. Potrzebne są stabilne dostawy energii, przystępny cenowo internet, infrastruktura obliczeniowa oraz ludzie potrafiący technologię tworzyć, dostosowywać i bezpiecznie wykorzystywać. Bank Światowy wskazuje, że niezawodny prąd i łączność są podstawą szerszego zastosowania AI.

Skala wykluczenia pozostaje duża: według materiału ONZ 2,2 mld ludzi nie miało dostępu do internetu. Sekretarz generalny ONZ wskazywał ponadto, że finansowanie budowania kompetencji w dziedzinie AI jest rozproszone, a wsparcie nie dociera równomiernie do różnych regionów.

Spór o wspólne zasady

Sekretarz generalny ONZ António Guterres przekonywał, że działania poszczególnych państw są ważne, ale nie zastąpią globalnej koordynacji. Wzywał też kraje przewodzące rozwojowi AI do dzielenia się informacjami o zagrożeniach i współpracy nad zabezpieczeniami. 410 Część liderów firm AI również apelowała do rządów o wspólne podejście do coraz potężniejszych technologii. 3

Donald Trump prezentował odmienny akcent: bagatelizował część ostrzeżeń i sprzeciwiał się nowym międzynarodowym ograniczeniom. Promował określenie „superinteligencja”, a jednocześnie mówił, że władze USA będą monitorować technologię i mogą interweniować, jeśli uznają to za konieczne. 1315

Dla państw rozwijających się sedno sporu jest praktyczne: jeśli AI ma przynosić korzyści na całym świecie, nie wystarczy udostępnić gotowych narzędzi. Trzeba też zapewnić tym krajom realny wpływ na to, jak technologia powstaje i jakie zasady nią rządzą. 110