Chiny rozwijają fuzję na dwa sposoby: wielki magnes i reakcje protonów z borem

Chiny rozwijają fuzję termojądrową dwutorowo. Instytut ASIPP ukończył i przetestował ogromny magnes dla budowanego tokamaka BEST, a prywatna grupa ENN ogłosiła, że na swoim urządzeniu EXL-50U uzyskała reakcje fuzji wodoru z borem. To ważne etapy eksperymentów, ale nie oznaczają jeszcze, że którekolwiek z tych urządzeń wytwarza prąd. 16174

1. Rekordowy magnes dla tokamaka BEST

Nadprzewodzący magnes waży 582 tony i ma około 21 metrów długości. Opracował go ASIPP — Instytut Fizyki Plazmy Chińskiej Akademii Nauk — z myślą o tokamaku BEST, który powstaje w Hefei. Magnes ma pomagać w utrzymywaniu niezwykle gorącej plazmy w urządzeniu. Jego ukończenie i testy potwierdzają postęp w budowie jednego z kluczowych elementów, a nie działanie elektrowni fuzyjnej. 161718

BEST ma być etapem pośrednim między tokamakiem badawczym EAST a planowanym reaktorem demonstracyjnym. Według doniesień zakończenie budowy BEST przewidywane jest pod koniec 2027 r., a demonstracja wytwarzania energii z fuzji — około 2030 r. Są to plany i cele programu. 915

2. ENN testuje inną drogę: fuzję protonów z borem

ENN Group poinformowała, że jej kompaktowy tokamak EXL-50U uzyskał reakcje fuzji wodoru z borem, określane też jako fuzja protonowo-borowa. W tym podejściu protony łączą się z izotopem boru, a głównym produktem reakcji są naładowane cząstki alfa. To odróżnia je od częściej badanego paliwa deuterowo-trytowego, przy którym powstaje dużo neutronów. 415

Reakcje uzyskane w eksperymencie nie są jednak równoznaczne z produkcją prądu ani z uzyskaniem dodatniego bilansu energetycznego. Dostępne informacje o ogłoszeniu ENN nie pokazują, by EXL-50U dostarczał więcej energii, niż zużywa. 6

Kolejnym projektem firmy jest Helong-2, platforma badawcza budowana w Langfang. ENN zakłada, że instalacja urządzeń będzie możliwa do czerwca 2027 r., a uruchomienie i rozpoczęcie eksperymentów nastąpią do końca tego roku. Pierwszą energię elektryczną z fuzji wodorowo-borowej firma planuje uzyskać w 2030 r. To harmonogram projektu, a nie osiągnięty wynik. 3

Dwa programy, różne etapy

BEST wpisuje się w drogę od badań nad plazmą do testowania rozwiązań inżynieryjnych dla reaktora demonstracyjnego. ENN rozwija natomiast trudniejszą, alternatywną ścieżkę opartą na protonach i borze. Chińska Akademia Nauk wskazała kontrolowaną fuzję jądrową jako jeden z priorytetów naukowo-technologicznych na lata 2026–2030, a ASIPP udostępnia międzynarodowym partnerom platformy badawcze, w tym BEST. Wspólnym długofalowym celem jest przejście od eksperymentów do demonstracji inżynieryjnej, a później — być może — do reaktorów komercyjnych. 121516