Dlaczego Kreml nazywa rozszerzenie dostępu do Starlinka dla Ukrainy „lekkomyślnym”

Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow określił udostępnienie Starlinka do przeprowadzania uderzeń w głębi Rosji jako krok „szkodliwy, potencjalnie niebezpieczny i lekkomyślny”. Moskwa sprzeciwia się scenariuszowi, w którym łączność satelitarna pomogłaby Ukrainie atakować rosyjskie wyrzutnie rakiet balistycznych. Sama wypowiedź Pieskowa nie oznacza jednak, że SpaceX zgodził się rozszerzyć zasięg — doniesienia opisują apel o taką zmianę, a nie jej wdrożenie.

Dlaczego Ukraina chce zasięgu nad Rosją

Prezydent Finlandii Alexander Stubb zwrócił się do właściciela SpaceX, Elona Muska, z prośbą o rozszerzenie zasięgu Starlinka tak, by ukraińskie siły mogły namierzać wyrzutnie rakiet balistycznych na terytorium Rosji. Według relacji połączenia Starlinka nie były wówczas dostępne dla Ukrainy nad Rosją. Ukraińscy urzędnicy argumentowali, że dostęp do sieci mógłby pomóc lokalizować wyrzutnie, zanim odpalą pociski. 14

Apel wpisuje się w problem ukraińskiej obrony powietrznej: krajowi brakuje systemów zdolnych przechwytywać rosyjskie rakiety balistyczne. Namierzenie wyrzutni przed wystrzałem mogłoby być dodatkowym sposobem ograniczania zagrożenia, ale dostępne doniesienia nie pokazują, że taki plan został już wdrożony. 14

W relacjach pojawia się także kwestia rozmów Ukrainy ze Stanami Zjednoczonymi. Nie potwierdzają one jednak, że zakończyły się porozumieniem o rozszerzeniu dostępu do Starlinka. Publiczny apel Stubba świadczy o naciskach na zmianę, nie o tym, że decyzja już zapadła.

Walka toczy się również o kontrolę nad siecią

Spór dotyczy nie tylko tego, gdzie Starlink działa, lecz także tego, kto może korzystać z terminali. SpaceX wprowadzał zabezpieczenia mające ograniczyć nieautoryzowane użycie systemu przez rosyjskie siły; opisywano między innymi dopuszczanie do działania terminali zatwierdzonych przez ukraińskie ministerstwo obrony. To pokazuje, że dostęp do sieci można zarówno rozszerzać, jak i ograniczać.

Równolegle dochodzi do zdarzeń dotyczących infrastruktury łączności. Rosja oświadczyła, że uderzyła w kijowskie centrum przetwarzania danych, które — według rosyjskiego ministerstwa obrony — wspierało ukraińskie połączenia ze Starlinkiem. To rosyjska wersja dotycząca celu ataku; przytoczona relacja nie potwierdza niezależnie, jaki był jego wpływ na działanie usługi. 14

W Polsce pożar uszkodził zasilanie i generator zapasowy na stacji naziemnej Starlink. Polski wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski mówił o podejrzeniu sabotażu wymierzonego w usługi internetowe, z których korzysta również ukraińskie wojsko. W dostępnych doniesieniach nie ustalono jednak odpowiedzialnych za pożar, dlatego podejrzenia nie należy przedstawiać jako potwierdzonego przypisania winy. 29

Rasswiet: rosyjska alternatywa wciąż się rozwija

Rosja buduje własny system łączności satelitarnej Rasswiet, przedstawiany jako odpowiednik Starlinka. Według doniesień system był testowany z udziałem rzeczywistych użytkowników w Arktyce, ale część satelitów nie osiągnęła planowanej orbity, a wdrażanie sieci napotykało opóźnienia. To oznacza, że Rasswiet jest rozwijanym projektem, a nie prostym dowodem na istnienie gotowego zamiennika Starlinka.

Co wiadomo, a co pozostaje niepotwierdzone

Dostępne relacje potwierdzają apel Finlandii, wskazywany przez Ukrainę powód oraz konkurujące wersje dotyczące ataku na obiekt w Kijowie i pożaru w Polsce. Nie potwierdzają natomiast, że SpaceX rozszerzył zasięg nad Rosją ani że rozmowy ze Stanami Zjednoczonymi doprowadziły do decyzji. Nie rozstrzygają też, kto odpowiada za pożar polskiej stacji ani jaki był wpływ uderzenia w Kijowie na usługę Starlink. 124914

Najważniejsza stawka jest szersza niż sam zasięg satelitów: chodzi o to, kto może korzystać z łączności, kto może ją ograniczać i jak chronić infrastrukturę, od której zależą komunikacja oraz działania wojskowe. Ukraina chce dostępu, który mógłby pomóc jej namierzać wyrzutnie; Kreml ostrzega przed takim zastosowaniem; a działania SpaceX i rozwój Rasswietu pokazują, że kontrola nad siecią stała się częścią tego sporu. 1