Drony przekraczają granice, a europejscy urzędnicy kwestionują określenie „wojna hybrydowa”

„Wojna hybrydowa” to zwykle działania poniżej progu konwencjonalnego konfliktu — na przykład sabotaż, cyberataki czy dezinformacja. Jednak gdy drony przekraczają granice, rozbijają się lub eksplodują, część europejskich urzędników uważa, że to określenie może brzmieć zbyt abstrakcyjnie wobec coraz bardziej namacalnych zagrożeń. Spór dotyczy sposobu opisywania incydentów — nie jest dowodem, że każdy z nich celowo wymierzono w państwo NATO albo że rozkaz wydała Moskwa. 312

Dlaczego to określenie jest kwestionowane

Europejskie rządy i media nadal powszechnie używają terminu „wojna hybrydowa”. Krytycy zwracają jednak uwagę, że nie oddaje on w pełni wagi zdarzeń o bezpośrednich skutkach, takich jak naruszenia przestrzeni powietrznej, upadki dronów czy podejrzenia sabotażu. Trzeba przy tym odróżniać zagrożenie od ustalenia, kto i z jakim zamiarem za nim stoi: incydent może być niebezpieczny, nawet jeśli jego intencja lub sprawca nie zostali potwierdzeni. 912

Europejscy przywódcy i analitycy opisują szerszy ciąg zdarzeń jako możliwy sposób wywierania presji na kraje wspierające Ukrainę i sprawdzania spójności NATO. To ocena możliwych celów Rosji, a nie dowód, że bezpośredni atak na Sojusz jest bliski. 1117

Co pokazują incydenty w Rumunii i Mołdawii

Podczas rosyjskiego ataku na Ukrainę 24 września prezydentka Mołdawii poinformowała, że cztery drony naruszyły mołdawską przestrzeń powietrzną, a co najmniej jeden eksplodował. Rumunia zgłosiła upadek drona po tym, jak obiekt wleciał w jej przestrzeń powietrzną; poderwała też myśliwce F-16. W reakcji na ten sam atak samoloty wojskowe poderwała również Polska. Zdarzenia pokazują, że działania wojenne w Ukrainie mogą stwarzać zagrożenie poza jej granicami, ale dostępne doniesienia nie dowodzą, że każde przekroczenie granicy było celowe.

Różne są też pozycje tych państw: Rumunia należy do NATO, Mołdawia — nie. Władze rumuńskie nie oskarżyły wprost Rosji o spowodowanie wrześniowego upadku drona, natomiast władze Mołdawii określiły wtargnięcia jako rosyjskie. Osobne doniesienia opisują wcześniejsze zestrzelenie przez Rumunię drona z ładunkiem wybuchowym w pobliżu morskiej platformy gazowej. Pokazuje to, że reakcje mogą zależeć od konkretnego incydentu. 6

Co ostrzegł duński wywiad — i czego nie stwierdził

Duńska służba wywiadu wojskowego oceniła, że Rosja prawdopodobnie będzie zwiększać częstotliwość wrogich działań. Wskazała również na niskie, ale rosnące ryzyko ograniczonego ataku militarnego. Według służby celem Rosji jest dzielenie NATO. Ostrzeżenie dotyczy ryzyka eskalacji i osłabiania jedności Sojuszu; nie jest prognozą, że rozpoczęła się szersza wojna. Rosja zaprzecza, jakoby stała za atakami hybrydowymi i sabotażem. 17

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte powiedział, że Sojusz ma plany reagowania na sabotaż i incydenty z dronami. Jednocześnie powtarzająca się konieczność poderwania samolotów pokazuje, jak trudne jest reagowanie na naruszenia przestrzeni powietrznej i ochrona infrastruktury. Prezydent Francji Emmanuel Macron zaapelował o lepsze zabezpieczenie kluczowych obiektów. 208

Ostrzeżenie dotyczące Morza Śródziemnego to doniesienie, nie potwierdzona operacja

Według relacji przytoczonej przez „The Guardian” Hiszpania, Francja i Włochy miały zostać ostrzeżone przed możliwym rosyjskim atakiem dronowym z Morza Śródziemnego w nadchodzącym roku. Dostępne informacje mówią o zgłoszonym ostrzeżeniu dotyczącym potencjalnego zagrożenia — nie o potwierdzonej rosyjskiej operacji ani ataku, do którego już doszło. 13

Obraz sytuacji jest więc poważny, ale niejednoznaczny: europejscy urzędnicy widzą wzorzec działań, który może wystawiać gotowość i jedność NATO na próbę, jednak okoliczności i przypisanie odpowiedzialności różnią się w poszczególnych przypadkach. Określenie „hybrydowe” oddaje fakt, że działania pozostają poniżej progu otwartej wojny, ale krytycy ostrzegają, że nie powinno ono przesłaniać ich coraz bardziej fizycznych skutków. 1217