Papież Leon XIV chce globalnych zasad dla AI. Chodzi o pokój i ludzką kontrolę

Papież Leon XIV nie chce zatrzymać rozwoju sztucznej inteligencji. Przekonuje jednak, że jej możliwości powinny służyć ludziom, a nie wymykać się spod kontroli. W jego ocenie ryzyko dotyczy nie tylko technologii, lecz także dezinformacji, napięć społecznych i pokoju. Dlatego apeluje o zasady, których nie ustalaliby wyłącznie twórcy AI ani pojedyncze państwa.459

AI może pomagać, ale korzyści nie są dane z góry

Leon XIV nie odrzuca postępu technologicznego. Chce, by służył godności człowieka i dobru wspólnemu. W encyklice Magnifica Humanitas — pierwszym takim dokumencie jego pontyfikatu — Watykan podkreśla również znaczenie prawdy, godności pracy, sprawiedliwości społecznej i pokoju.1216

Papież zwraca jednak uwagę, że sam rozwój technologii nie gwarantuje dobrych skutków. W swoim pierwszym ważnym dokumencie poświęconym AI ostrzegał, że systemy mogą rozpowszechniać dezinformację i sprzyjać konfliktom. Bez etycznego nadzoru sztuczna inteligencja może też pogłębiać nierówności i osłabiać relacje międzyludzkie.49

Istotne jest więc nie tylko to, co AI potrafi, ale również to, jak wpływa na społeczeństwo. Leon XIV apeluje o tworzenie systemów, które nie podsycają podziałów, lecz wspierają pokój i więzi między ludźmi.2

Broń autonomiczna i pytanie o ludzką kontrolę

Najpoważniejsze ostrzeżenia papieża dotyczą wykorzystania AI w wojnie. Leon XIV przestrzega, że broń autonomiczna może ograniczać ludzką kontrolę nad decyzjami o życiu i śmierci. Jak podała agencja Reuters, w swoim pierwszym dużym dokumencie zwracał uwagę, że niektóre systemy osiągnęły poziom, na którym ich kontrolowanie przez człowieka staje się w praktyce niezwykle trudne.4

BBC relacjonowało z kolei jego obawę, że ograniczenie ludzkiej kontroli utrudnia ocenę, czy daną wojnę można uznać za sprawiedliwą. Papież ostrzegał też przed wyścigiem zbrojeń opartym na AI.6

Nie chodzi zatem wyłącznie o ryzyko awarii pojedynczej broni. Papież wskazuje również na możliwość zaostrzania konfliktów i trudniejszego ustalania odpowiedzialności. Ostrzega, że AI może popchnąć świat ku niekończącej się wojnie.24

Dlaczego same deklaracje etyczne nie wystarczą

Leon XIV apeluje o solidne regulacje i wzywa twórców AI, by działali na rzecz dobra wspólnego, a nie kierowali się wyłącznie zyskiem.5 To podejście wpisuje się w szersze stanowisko Watykanu: innowacje technologiczne powinny być rozwijane, ale przy jednoczesnej ochronie praw i godności człowieka za pomocą odpowiedniego prawa.8

Watykan ostrzega przed zagrożeniami związanymi z AI od lat. Reuters podał, że przedstawiciele Stolicy Apostolskiej mówili o ryzyku katastrofy wywołanej przez sztuczną inteligencję, zanim we wrześniu 2026 roku podobne obawy podniosły duże amerykańskie firmy AI na forum Rady Bezpieczeństwa ONZ.1 Leon XIV nawiązuje też do wcześniejszego zaangażowania Kościoła w debatę o zmianach społecznych: już w 2025 roku mówił, że Kościół musi odpowiedzieć na nową rewolucję przemysłową i rozwój sztucznej inteligencji.

Wspólne zasady zamiast działania w pojedynkę

Kardynał Pietro Parolin, sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej, przestrzegał przed tym, by poszczególne kraje „szły własną drogą” w sprawie AI. Apelował o namysł nad konsekwencjami tej technologii i odniósł się do niedawnych wezwań do regulacji ze strony dużych firm technologicznych. Z perspektywy Watykanu wspólne wyzwania wymagają współpracy państw, a nie odizolowanych działań.

Głosy firm nie zastępują jednak publicznych regulacji — są częścią szerszej dyskusji o tym, jak powinien wyglądać nadzór. We wrześniu około 30 biskupów z USA spotkało się za zamkniętymi drzwiami z siedmioma ekspertami AI reprezentującymi cztery firmy technologiczne. Konferencja Episkopatu USA powołała również grupę zadaniową ds. sztucznej inteligencji.

Stanowisko Leona XIV można sprowadzić do jednego apelu: nie czekać z zasadami, aż zastosowanie AI w społeczeństwie i konfliktach zbrojnych wyprzedzi ludzki osąd. Papież dostrzega potencjał tej technologii, ale przekonuje, że ochrona ludzi, pokoju i realnego nadzoru powinna być priorytetem.2512