Szczyt Trump–Xi: co uzgodniono, a co wciąż pozostaje otwarte?

Szczyt w Waszyngtonie z 23–25 września przyniósł ramy dalszego zarządzania relacjami USA–Chiny, a nie całościowe porozumienie kończące spory handlowe i strategiczne. Najważniejszym ustaleniem gospodarczym jest wzajemne łagodzenie ceł na towary o wartości 30 mld dolarów w każdą stronę. Oba kraje zapowiedziały też nowe kanały rozmów o handlu i sztucznej inteligencji, a tymczasowy rozejm handlowy przedłużono, by negocjacje mogły trwać dalej.123

Co oznacza 30 mld dolarów ulg celnych?

Kwota 30 mld dolarów odnosi się do wartości towarów objętych ustaleniem w każdym kierunku. Nie oznacza więc obniżki wpływów z ceł o 30 mld dolarów. Porozumienie dotyczy towarów uznanych za niewrażliwe. Wśród omawianych amerykańskich produktów wymieniano m.in. artykuły rolne, owoce morza, drewno, kosmetyki i wyroby medyczne. Po stronie chińskiego eksportu pojawiły się m.in. drobne urządzenia domowe, zabawki i dekoracje świąteczne.713

To przykłady, a nie ostateczna lista produktów. Dostępne doniesienia nie podają pełnego wykazu towarów, końcowych stawek celnych ani szczegółowego harmonogramu wdrożenia. Na tym etapie chodzi więc o ramy ulg, a nie kompletny i precyzyjnie opisany pakiet handlowy.7

Osiem punktów porozumienia i nowe kanały rozmów

Osiem uzgodnionych rezultatów obejmuje zarówno handel, jak i szersze relacje między państwami. Przywódcy zadeklarowali dążenie do konstruktywnych stosunków opartych na szacunku, sprawiedliwości i wzajemności. Zapowiedzieli też wzajemne wsparcie przy organizacji spotkań APEC i G20 oraz wyrazili zamiar uczestnictwa w spotkaniach organizowanych przez drugą stronę. Wśród pozostałych tematów znalazły się współpraca handlowa, AI i przeciwdziałanie narkotykom, stanowiska dotyczące zobowiązania Iranu w sprawie broni jądrowej i międzynarodowych szlaków wodnych, a także przypomnienie współpracy USA i Chin podczas II wojny światowej. Uzgodnienia wspominają również o dwóch pandach wypożyczonych do Zoo Atlanta.

Oba państwa zgodziły się uruchomić dialog o zagrożeniach i korzyściach związanych ze sztuczną inteligencją. Kolejną rundę rozmów zaplanowano na listopad 2026 r. Doniesienia mówią także o dwustronnym kanale do omawiania incydentów związanych z AI.1 Osobno wojska obu krajów mają pracować nad memorandum o komunikacji kryzysowej, a strony mają kontynuować poszukiwania zaginionych amerykańskich żołnierzy w Chinach.

W sprawach handlowych przywódcy poparli powołanie Rady ds. Handlu i innych mechanizmów dalszych konsultacji.1 W doniesieniach pojawia się również Rada ds. Inwestycji, ale opisy wskazują, że powstała po wcześniejszym szczycie. Dostępne informacje nie potwierdzają więc, by podczas spotkania w Waszyngtonie utworzono nowy organ inwestycyjny.

Węgiel, soja i dostęp do rynku rolnego

Biały Dom poinformował, że Chiny kupią co najmniej 10 mln ton amerykańskiego węgla w 2027 r. i ponownie w 2028 r.11 Szersza agenda negocjacji obejmowała również dostęp produktów rolnych do rynku.

W przypadku soi ważne jest rozróżnienie wcześniejszych zobowiązań od nowych ustaleń ze szczytu. Doniesienia omawiają zobowiązania dotyczące zakupów soi związane z wcześniejszymi rozmowami handlowymi, ale dostępne relacje ze szczytu w Waszyngtonie nie potwierdzają, że uzgodniono tam nową, konkretną wielkość zakupów.

Rozejm handlowy przedłużony, ale spór trwa

Tymczasowy rozejm handlowy miał wygasnąć 10 listopada. Przedłużono go o dwa miesiące, do 10 stycznia, aby dać obu stronom więcej czasu na negocjowanie szerszego porozumienia.34 Trump i Xi przedstawili też stanowiska dotyczące Iranu i międzynarodowych szlaków wodnych, ale komunikaty po szczycie nie rozstrzygnęły głębszych różnic strategicznych między krajami.12

Największą niewiadomą pozostaje wdrożenie. Publicznie dostępne informacje nie określają ostatecznych stawek celnych, listy objętych nimi produktów ani pełnego harmonogramu. Zapowiedzi dotyczące rolnictwa nie składają się też na kompletne porozumienie o dostępie do rynku. Szczyt stworzył mechanizmy dalszych rozmów i podtrzymał negocjacje, ale kluczowe szczegóły wciąż wymagają uzgodnienia.12