Rosnące zużycie energii przez centra danych obsługujące sztuczną inteligencję stawia przed Chinami pytanie o źródła prądu. Energetyka jądrowa ma również wspierać krajowy cel osiągnięcia neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla do 2060 r. Trzeba jednak rozróżnić trzy etapy: budowę konwencjonalnych elektrowni jądrowych, prace nad małymi reaktorami modułowymi oraz badania nad fuzją. Projekty Junhe Nuclear i NovaFusionX nie produkują jeszcze energii komercyjnie.
10
12
14
Najbliższa dekada należy do konwencjonalnych reaktorów
Według prognozy Wood Mackenzie zużycie prądu przez chińskie centra danych wzrośnie do 774 TWh w 2030 r. — mniej więcej czterokrotnie — i będzie stanowić około 6% krajowego zużycia energii elektrycznej. Chiny mają obecnie 64 działające reaktory jądrowe i 38 w budowie. Powstające jednostki mają dodać blisko 40 GW mocy, dlatego z punktu widzenia zapotrzebowania w 2030 r. są istotniejsze niż planowane instalacje fuzyjne.
10
12
Junhe Nuclear: mały reaktor z celem na 2031 r.
Szanghajski startup Junhe Nuclear zebrał według doniesień 300 mln juanów. Projektuje demonstracyjny mały reaktor modułowy, który chciałby uruchomić około 2031 r. Firma rozważa wykorzystanie terenów po elektrowniach węglowych oraz doświadczenia ich pracowników. To na razie plan, nie zatwierdzona ani ukończona elektrownia.
7
11
Mały reaktor modułowy, podobnie jak konwencjonalna elektrownia jądrowa, wykorzystuje rozszczepienie atomów. Nie należy go mylić z reaktorem fuzyjnym, opartym na łączeniu lekkich jąder atomowych.
NovaFusionX: finansowanie rośnie, lecz cele pozostają eksperymentalne
W przypadku NovaFusionX podawane kwoty kolejnych rund finansowania przed serią A to 500 mln, 700 mln i 1,2 mld juanów — razem około 2,4 mld juanów. Firma chce uzyskać tzw. pierwszą plazmę do końca 2026 r., a 2029 r. wskazywała jako cel osiągnięcia dodatniego bilansu energetycznego w eksperymencie. Jej założyciel mówił o skróceniu potencjalnej drogi do komercjalizacji do pięciu–dziesięciu lat. Żaden z tych etapów sam w sobie nie oznacza dostarczania energii elektrycznej do centrum danych.
8
14
13
Chiny i USA: inne źródła kapitału, podobna presja czasu
Chiny mogą łączyć budowę reaktorów ze skoordynowanymi inwestycjami państwowymi i krajowym łańcuchem dostaw. W przypadku jednego z opisywanych projektów reaktorowych ponad 90% wyposażenia pochodziło od dostawców z Chin. Według przytoczonego szacunku ośrodka CSIS kraj ten zmobilizował co najmniej 6,5 mld dolarów publicznych środków na fuzję w latach 2023–2025.
16
15
W USA rozwój fuzji w większym stopniu napędza kapitał prywatny, w tym inwestycje firm technologicznych, uzupełniany federalnym finansowaniem badań i programami opartymi na osiąganiu kolejnych etapów prac. Rządowa strategia zakłada uruchomienie pierwszych elektrowni fuzyjnych w połowie lat 30., wskazując zarazem luki dotyczące materiałów i łańcuchów dostaw.
15
5
6
Wniosek: na wzrost popytu na prąd do 2030 r. Chiny mogą odpowiedzieć przede wszystkim już działającymi i budowanymi reaktorami rozszczepieniowymi. Demonstracyjny projekt Junhe ma późniejszy termin, a cele NovaFusionX pozostają etapami badań i rozwoju — nie pewnym źródłem energii dla centrów danych.
12
11
14