Dlaczego EBC obserwuje płace przed kolejną podwyżką stóp?

Europejski Bank Centralny (EBC) mierzy się z inflacją napędzaną przez droższą energię. Dla decyzji o kolejnej podwyżce stóp ważne jest jednak coś więcej niż rachunki za gaz czy ceny paliw: czy wzrost kosztów zacznie trwale wpływać na płace i ceny innych towarów oraz usług. Takie ryzyko istnieje, ale dotychczasowe dane nie potwierdzają spirali płacowo-cenowej.18

Dlaczego EBC przygląda się wynagrodzeniom?

Droższa energia bezpośrednio podnosi ogólny wskaźnik inflacji. EBC mówi o efektach drugiej rundy wtedy, gdy początkowy impuls wpływa także na ustalanie płac, decyzje firm o cenach i marżach oraz oczekiwania inflacyjne. Wówczas wzrost cen może objąć więcej obszarów gospodarki i utrzymywać się dłużej.18 W sierpniu inflacja w strefie euro wzrosła do 3,3%, niemal w całości za sprawą energii; presja cenowa po wyłączeniu bezpośredniego wpływu tego impulsu pozostawała umiarkowana.6

Członek Rady Prezesów EBC Olli Rehn ocenił, że wzrost płac jest umiarkowany, a efektów drugiej rundy jak dotąd nie widać. Główny ekonomista banku Philip Lane wskazywał, że pracownicy dostrzegają wzrost kosztów życia, lecz firmy mają ograniczone możliwości przyznawania podwyżek, które by go rekompensowały. Pomaga to wyjaśnić słabą dotąd reakcję płac, ale nie daje gwarancji, że pozostanie taka w przyszłości.15

Gaz zwiększa ryzyko, choć nie dowodzi spirali cenowej

Według Lane’a ceny zarówno ropy, jak i gazu rosną po raz drugi, przez co wstrząs energetyczny może trwać dłużej, niż EBC przewidywał w marcu. Jego zdaniem inflacja pozostanie podwyższona przez dłuższy czas, zanim od połowy 2027 r. zacznie zbliżać się do celu banku.17 Zapasy gazu znacznie poniżej historycznych poziomów dodatkowo niepokoją: uzupełnianie magazynów pomaga podbijać jego cenę, co może przełożyć się na koszty ogrzewania gospodarstw domowych i energii elektrycznej dla firm.8

Im dłużej trwa ten wstrząs, tym więcej czasu ma na rozprzestrzenienie się w gospodarce. Sam wzrost cen energii nie jest jednak dowodem, że płace i pozostałe ceny zaczną trwale rosnąć szybciej.1718

Co mogłoby przemawiać za kolejną podwyżką?

We wrześniu EBC podniósł stopy o 25 punktów bazowych, czyli 0,25 punktu procentowego, po podobnym ruchu w czerwcu. Stopa depozytowa osiągnęła 2,50%. Bank prognozuje średnią inflację na poziomie 3,0% w 2026 r., 2,5% w 2027 r. i 2,1% w 2028 r.3912

Wraz z drożejącą energią inwestorzy zaczęli mocniej zakładać kolejne podwyżki. Wiceprezes EBC Boris Vujčić przestrzegł jednak, że oczekiwania rynkowe wynikają przede wszystkim z cen energii. Bank będzie oceniać szerszy zestaw danych gospodarczych, zamiast traktować wycenę rynku jako wskazówkę, którą musi się kierować.17

Lepsza koniunktura może dawać EBC więcej przestrzeni do rozważenia podwyżki, ale jej nie przesądza. Wzrost PKB strefy euro w drugim kwartale pozytywnie zaskoczył, co skłoniło bank do podniesienia prognozy wzrostu. Wrześniowe badanie firm również pokazało nieoczekiwane przyspieszenie aktywności. Kluczowe pozostaje pytanie, czy koszty energii przekładają się na utrzymujący się wzrost płac i szerszą presję cenową. Przytoczone dane nie pozwalają natomiast ustalić odrębnego wpływu globalnego wzrostu gospodarczego na następną decyzję EBC.187