Iran chce sprzedać zajęte statki. Które jednostki mogą trafić na sprzedaż?

Iran zapowiada sprzedaż zajętych statków handlowych powiązanych ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem. Według tamtejszych władz sądowniczych pieniądze mają posłużyć do wypłaty rekompensat osobom i rodzinom dotkniętym wojną. Na razie to zapowiedź: nie opublikowano ostatecznej listy jednostek przeznaczonych na sprzedaż ani nie potwierdzono, że doszło do transakcji lub wypłat.914

Które statki są wymieniane?

Hassan Abdollianpour, przedstawiciel irańskich władz sądowniczych, powiedział, że kilka jednostek zajęto na podstawie orzeczeń sądowych w cieśninie Ormuz i Zatoce Perskiej. Nie wskazał jednak, które dokładnie statki mają zostać sprzedane, ani nie przedstawił okoliczności zajęcia każdego z nich.914

W doniesieniach o statkach zajętych podczas wojny pojawiają się dwie nazwy: pływający pod banderą Panamy MSC Francesca oraz pływający pod banderą Liberii Epaminondas. Obie jednostki przejęli w kwietniu irańscy Strażnicy Rewolucji. Sam fakt ich zajęcia nie oznacza, że znalazły się na liście statków przeznaczonych do sprzedaży.11

Jest też osobna, starsza sprawa. Irańskie władze sądownicze wskazały statek powiązany z izraelskim przedsiębiorcą Eyalem Oferem, zajęty ponad dwa lata temu, jako majątek, który mógłby posłużyć do pokrycia strat. Według doniesień sprawa trafiła do irańskiego Sądu Najwyższego. Nie należy więc przedstawiać tej jednostki ani jako statku zajętego podczas obecnej wojny, ani jako potwierdzonego kandydata do sprzedaży.7

Co wiadomo o rekompensatach?

Według Abdollianpoura wpływy ze sprzedaży mają pomóc osobom i rodzinom poszkodowanym w niedawnym konflikcie. Równolegle irańscy urzędnicy dokumentują szkody: w jednym z raportów władz sądowniczych podano, że oszacowano uszkodzenia 537 jednostek w Bandar Abbas, Qeshm, Bandar Lengeh i Jask. To liczba statków objętych oceną szkód, nie liczba statków zajętych na sprzedaż. Nie podano dotąd końcowej wartości rekompensat, zasad kwalifikowania uprawnionych, harmonogramu sprzedaży ani kwot, które mogłyby otrzymać poszczególne osoby.129

Iran sprzedał już wcześniej zajęty ładunek, ale w ramach innej sprawy. Ropa odebrana z należącego do amerykańskiego właściciela tankowca Advantage Sweet, zajętego w 2023 r., została według doniesień sprzedana za 36–37 mln dolarów na poczet odszkodowania związanego ze skutkami sankcji. Było to przed wybuchem wojny w lutym 2026 r. i dotyczyło ropy, a nie sprzedaży samego statku.34

Jak plan wpisuje się w spór o cieśninę Ormuz?

Zapowiedź sprzedaży jest częścią szerszego sporu o żeglugę przez cieśninę. Irański parlament rozpatrywał plan zakazu przepływu statków powiązanych z USA i Izraelem do czasu uzyskania przez Teheran rekompensaty za szkody wojenne. Osobno irański organ zajmujący się ruchem w cieśninie opublikował listę 77 jednostek, które według niego naruszyły zasady przepływu. To nie jest lista statków zatwierdzonych do sprzedaży.117 We wrześniu, po trafieniu irańskiego statku towarowego w pobliżu wyspy Qeshm, Teheran odłożył spotkanie informacyjne dla sąsiednich państw dotyczące swoich spornych zasad żeglugi.2

Najważniejsze rozróżnienie pozostaje więc proste: czym innym są statki, których zajęcie opisano, czym innym majątek wskazywany jako możliwe źródło rekompensat, a czym innym jednostki formalnie przeznaczone do sprzedaży lub już sprzedane. Dostępne źródła potwierdzają zapowiedź Iranu, lecz nie ostateczną listę sprzedawanych statków ani dokonane wypłaty dla rodzin.91114