USA kontra Australia o algorytmy: skąd zarzut „cenzury”

Australia chce zmienić zasady działania platform internetowych, a administracja Donalda Trumpa otwarcie ostrzega przed „cenzurą”. Spór nie dotyczy wyłącznie przycisku wyłączającego algorytm. Chodzi o to, kto ma decydować o widoczności treści, jak daleko mogą sięgać obowiązki platform w zakresie bezpieczeństwa oraz czy krajowe regulacje mogą wpływać na debatę online poza granicami danego państwa.

Australijski projekt Digital Duty of Care — cyfrowego obowiązku staranności — był w chwili amerykańskiej interwencji jedynie projektem przedstawionym do konsultacji. Rząd Anthony’ego Albanese’a przekonuje, że ma on oddać użytkownikom większą kontrolę nad tym, co widzą w swoich feedach, i zobowiązać serwisy do ograniczania przewidywalnych szkód. Waszyngton odpowiada, że takie przepisy mogą zachęcić firmy do ograniczania także legalnej wypowiedzi. 3

Co według USA czyni ten projekt ryzykownym dla wolności słowa

Ambasada USA w Canberze poinformowała o „poważnych obawach”, że projekt może ułatwiać cenzurowanie wypowiedzi chronionej prawem, w tym wypowiedzi Amerykanów. Amerykańska argumentacja opiera się na dwóch elementach.

Po pierwsze, USA sprzeciwiają się temu, co określają jako sztywne, jednolite wymogi projektowania platform. Zgodnie z projektem użytkownik mediów społecznościowych otrzymywałby domyślnie feed z treściami rekomendowanymi przez algorytm, ale mógłby z niego zrezygnować i oglądać wyłącznie materiały z kont, które sam obserwuje. Zdaniem Waszyngtonu narzucanie takiego modelu może zmieniać zasięg poszczególnych autorów i poglądów, nawet jeśli konkretne posty nie są usuwane. 311

Po drugie, amerykańska strona ostrzega, że szerokie lub nieostre definicje „szkody” dawałyby regulatorom zbyt duże pole interpretacji. Platformy, chcąc uniknąć odpowiedzialności i wysokich kar, mogłyby zatem prewencyjnie obniżać widoczność kontrowersyjnych, lecz legalnych treści. Według USA obowiązek zapewniania bezpieczeństwa mógłby w praktyce stać się mechanizmem cenzury ze względu na prezentowany punkt widzenia. 47

Waszyngton przedstawia problem jako wykraczający poza Australię. Wiele objętych regulacją platform ma siedziby w Stanach Zjednoczonych i oferuje produkty na wielu rynkach. W ocenie USA australijskie wymogi mogłyby wpłynąć na projektowanie usług, dystrybucję treści i wypowiedzi Amerykanów również poza Australią — czyli prowadzić do tego, co administracja określa jako „eksterytorialną cenzurę”. 712

Co przewiduje australijski Digital Duty of Care

Projekt wprowadzałby ogólny obowiązek zapewnienia — w rozsądnie możliwym zakresie — bezpiecznego środowiska online przez objęte nim usługi. Nie dotyczyłby tylko klasycznych serwisów społecznościowych: relacje o projekcie wskazują także na usługi takie jak gry online i chatboty AI. 8

Najbardziej widocznym elementem dla użytkowników mediów społecznościowych byłby wybór feedu. Domyślnie dostępny byłby strumień rekomendowany algorytmicznie, ale użytkownik mógłby przełączyć się na widok materiałów z obserwowanych przez siebie kont. 311

Szerszy obowiązek ma zmusić firmy do rozpoznawania i ograniczania przewidywalnych szkód, zamiast reagowania dopiero po fakcie. Wśród zagrożeń dotyczących dzieci wymieniano m.in. nękanie, pornografię, mizoginię i zaburzenia odżywiania; ramy regulacji obejmowałyby też poważnie szkodliwe treści i zachowania dotykające dorosłych. 36

Za naruszenie obowiązku mogłyby grozić maksymalne kary wynoszące około 109 mln dolarów australijskich. 56

Stanowisko Canberry: wybór użytkownika, nie kontrola treści

Premier Anthony Albanese odrzucił amerykańską charakterystykę projektu. Rząd przedstawia politykę „My Feed, My Way” jako sposób, by Australijczycy mogli zdecydować, czy rekomendacje algorytmiczne mają kształtować ich feed — a nie jako rządowe wskazywanie, jakie pojedyncze treści powinny być dostępne. 3

Stanowisko Partii Pracy opiera się na założeniu, że usługi cyfrowe, których produkty mogą narażać użytkowników na przewidywalne szkody, powinny aktywnie ograniczać to ryzyko. Feed algorytmiczny nie byłby przy tym zakazany: użytkownik nadal mógłby go wybrać. 3

Partia Zielonych zapowiadała, że przeanalizuje szczegóły projektu przed przyjęciem ostatecznego stanowiska. Dostępne relacje nie potwierdzają późniejszej, jednoznacznej odpowiedzi Zielonych odnoszącej się konkretnie do interwencji USA. 3

Część szerszego sporu o regulowanie amerykańskich firm technologicznych

Konflikt wpisuje się w szerszy sprzeciw administracji Trumpa wobec zagranicznych podatków cyfrowych, kar i regulacji, które uznaje ona za niesprawiedliwie obciążające amerykańskie spółki technologiczne albo ograniczające chronioną prawem wypowiedź Amerykanów. 37

Stawkę podnosi też niedawny australijski zakaz korzystania z mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16. roku życia. Rozwiązanie przyciągnęło międzynarodową uwagę i sprawiło, że Australia jest postrzegana jako potencjalny wzorzec bardziej rygorystycznej regulacji platform. Dlatego Digital Duty of Care ma znaczenie większe niż wyłącznie krajowy spór o zasady działania feedu. 3

Co dalej z projektem

Konsultacje nad projektem zakończyły się 22 września 2026 r. Australijski rząd zapowiedział, że oczekuje przedstawienia ustawy parlamentowi jeszcze w 2026 r. Oznacza to, że ostateczny kształt przepisów może się jeszcze zmienić. 3

Na razie spór pokazuje zasadniczą różnicę podejść. Australia sprawdza, czy kontrola użytkownika nad feedem i aktywny obowiązek bezpieczeństwa mogą ograniczać szkody w sieci. USA ostrzegają natomiast, że regulacje tworzone z myślą o bezpieczeństwie mogą zmienić zasady widoczności i moderacji treści w sposób, który osłabi legalną debatę — także daleko poza Australią.