Jak A7 miało ukrywać rosyjskie płatności za firmami-słupami i fałszywymi fakturami

Główny zarzut jest prosty: A7 miało przedstawiać transgraniczne płatności powiązane z Rosją jako zwykłe transakcje handlowe prowadzone przez podmioty nieobjęte sankcjami w innych państwach. Z ujawnionych wewnętrznych plików analizowanych w relacjach na temat tej sieci wynika, że od końca 2024 r. do sierpnia 2025 r. przez międzynarodowe banki przeszło ponad 6,9 mld dolarów. Te doniesienia są opisem domniemanego systemu obchodzenia sankcji, a nie ustaleniem, że każdy bank obsługujący transfery świadomie złamał prawo sankcyjne. 16

Na czym miał polegać mechanizm przekierowywania płatności?

Według doniesień opartych na ujawnionych plikach A7 powstało pod koniec 2024 r. przy wsparciu Promswiazbanku — rosyjskiego banku państwowego powiązanego z sektorem obronnym — oraz Ilana Șora. Sieć miała pomagać utrzymać rosyjski handel transgraniczny po tym, jak sankcje i ograniczenia finansowe wprowadzone po pełnoskalowej inwazji na Ukrainę utrudniły korzystanie z tradycyjnych kanałów płatniczych. 615

Opisywany model wykorzystywał sieć ponad 100 firm-słupów oraz istniejących przedsiębiorstw w jurysdykcjach takich jak Zjednoczone Emiraty Arabskie, Hongkong i Kirgistan. Spółki te mogły otwierać rachunki i na papierze występować jako legalni kupujący, sprzedawcy albo pośrednicy w handlu międzynarodowym. 1012

Kluczowa miała być dokumentacja. Faktury, dokumenty przewozowe i inne dokumenty handlowe miały być fałszowane lub przerabiane, aby ukryć rzeczywistą stronę transakcji, rodzaj towaru albo związek z Rosją. Według części relacji dokumenty zmieniano tak, by usunąć cyrylicę i zatrzeć widoczny „rosyjski ślad”. 1015

W efekcie pojedyncza płatność powiązana z Rosją mogła zostać rozłożona na kilka pozornie rutynowych etapów:

1. Spółkę z państwa trzeciego przedstawiano jako kupującego, sprzedawcę lub pośrednika.
2. Dokumenty handlowe nadawały przelewowi wiarygodnie wyglądający cel gospodarczy.
3. Środki trafiały na rachunki w międzynarodowych bankach prowadzone na nazwę pośrednika.
4. Płatność mogła następnie zostać przekazana dostawcom lub kontrahentom, podczas gdy identyfikacja faktycznego rosyjskiego beneficjenta stawała się trudniejsza.

Które banki obsługiwały te płatności?

Ujawnione pliki mają wskazywać przepływy związane m.in. ze Standard Chartered, First Abu Dhabi Bank, DBS, Citigroup, Deutsche Bank i JPMorgan. Według jednego z opisów dokumentów na rachunki Standard Chartered w Hongkongu wpłynęło około 1,1 mld dolarów, a na rachunki DBS około 273 mln dolarów. 18

Samo przetworzenie płatności nie jest jednak dowodem, że bank znał jej rzeczywiste źródło, beneficjenta lub cel. Stwierdzenie wiedzy, zamiaru czy naruszenia przepisów sankcyjnych wymagałoby materiału wykraczającego poza obecność przelewów w systemie bankowym — na przykład decyzji regulatora albo wyroku sądu. Dostępne relacje opisują raczej, jak ukryci kontrahenci i sfałszowane dokumenty mogły utrudniać działanie standardowych mechanizmów kontroli. 115

Dlaczego fałszywe dokumenty handlowe są skuteczne?

Kontrola sankcyjna działa najłatwiej, gdy w przelewie wprost pojawia się nazwa objętej sankcjami osoby, banku lub firmy. Schematy oparte na handlu mają zlikwidować tę przejrzystość. Jeżeli nadawcą i odbiorcą są podmioty pozornie nieobjęte sankcjami, a przelew wspierają wiarygodnie wyglądające faktury, kluczowe informacje o ryzyku mogą nie być widoczne w samym komunikacie płatniczym.

Dlatego szczególnego znaczenia nabierają:

• weryfikacja beneficjentów rzeczywistych kontrahentów;
• sprawdzanie autentyczności dokumentów handlowych i ich zgodności z faktycznym transportem;
• wykrywanie nieprawdopodobnych tras, powtarzających się pośredników i płatności o charakterze okrężnym;
• analiza relacji bankowości korespondencyjnej w korytarzach handlowych podwyższonego ryzyka.

Sprawa A7 pokazuje tym samym szerszą słabość systemu: sama kontrola nazw względem list sankcyjnych nie musi wykryć ukrytej własności, fikcyjnego handlu ani płatności, których rzeczywisty cel gospodarczy został zamaskowany.

Dokąd ostatecznie trafiały pieniądze?

Z relacji wynika, że sieć miała wspierać rosyjski handel zagraniczny, w tym płatności dla zagranicznych dostawców i kontrahentów. Niektóre transakcje miały być powiązane z towarami o znaczeniu wojskowym lub bezpieczeństwa. 913

Dostępne materiały nie przedstawiają jednak kompletnego, niezależnie zweryfikowanego obrazu wszystkich końcowych odbiorców w ramach opisywanych 6,9 mld dolarów. Przy wielowarstwowej strukturze spółek i domniemanie fałszywej dokumentacji zbyt daleko idące byłoby twierdzenie, że wszystkie środki trafiły do jednego sektora, organizacji lub użytkownika końcowego.

Kryptowaluty, Tether i domniemane powiązania z sieciami bojowników

Podstawowe doniesienia o ujawnionych plikach dotyczą przelewów bankowych, firm-słupów i fałszowanej dokumentacji handlowej. Na podstawie przedstawionych materiałów nie można stwierdzić, że Tether świadomie ułatwiał płatności A7 ani że A7 finansowało irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC), północnokoreańskie grupy hakerskie czy Hamas.

Takie twierdzenia wymagałyby silniejszych dowodów niż informacje o nakładających się pośrednikach kryptowalutowych lub ekspozycji portfeli. Trzeba odróżniać bezpośrednio wykazany transfer, pośrednią ekspozycję przez wspólnego usługodawcę oraz świadome udzielenie wsparcia materialnego. Przedstawione doniesienia nie dowodzą w odniesieniu do A7 ani pierwszej, ani trzeciej z tych tez.

Co sprawa mówi o skuteczności sankcji wobec Rosji?

Ograniczenia po 2022 r. podniosły koszt i stopień skomplikowania finansowania rosyjskiego handlu, lecz opisywana działalność A7 sugeruje, że dostęp do międzynarodowej infrastruktury płatniczej może się utrzymywać, gdy pośrednicy ukrywają prawdziwe strony i cel transakcji. 16

Wniosek nie jest taki, że sankcje nie mają znaczenia. Egzekwowanie przepisów musi jednak w równym stopniu koncentrować się na pośrednikach i dokumentach otaczających płatność, jak na samym przelewie: strukturze własności firm, wiarygodności dokumentacji handlowej, korytarzach podwyższonego ryzyka oraz wymianie informacji między bankami i organami państwa. Gdy te kontrole zawodzą, każda pojedyncza część transferu może wyglądać legalnie, choć całość służy ukrytej sieci obchodzenia sankcji.