Chiny sprawdzają DeepSeek i Moonshot. Stawką jest możliwy transfer danych użytkowników do Claude’a

Najważniejszym powodem zgłaszanego dochodzenia wobec DeepSeek i Moonshot AI jest prawdopodobnie bezpieczeństwo danych, a nie wyłącznie spór o własność intelektualną. Jeśli zapytania kierowane przez użytkowników do chińskich usług AI były potajemnie przesyłane do Claude’a, modelu amerykańskiej firmy Anthropic, potencjalnie wrażliwe dane mogły opuścić Chiny bez wiedzy klientów. Postępowanie ma pozostawać otwarte, a zarzuty nie zostały publicznie potwierdzone jako ustalenia chińskiego regulatora.

Zarzut: ukryte przekierowywanie zapytań do Claude’a

Anthropic podał, że wykrył działania na skalę przemysłową, przypisywane DeepSeek, Moonshot i MiniMax, których celem miało być pozyskanie możliwości Claude’a do ulepszania własnych modeli. Według firmy wykorzystywano fałszywe konta i obchodzono ograniczenia dostępu. Anthropic określa tę praktykę jako niedozwoloną destylację modeli. 45

Szczególne znaczenie dla regulatora ma twierdzenie, że nie chodziło wyłącznie o zapytania generowane przez operatorów testów. Anthropic zarzuca Moonshotowi — twórcy rodziny modeli Kimi — że firma po cichu przekazywała zapytania klientów do Claude’a, a następnie prezentowała odpowiedzi Claude’a jako wyniki Kimi. W ciągu jednego dziesięciodniowego okresu Moonshot miał przekazać niemal 300 tys. zapytań klientów przez sieć 5380 fałszywych kont. 10

Anthropic twierdzi również, że DeepSeek przekierowywał zapytania użytkowników do Claude’a. Według relacji opisujących te zarzuty aktywność DeepSeek miała obejmować 12,1 mln interakcji z Claude’em w ciągu 14 dni w lipcu. Wcześniej Anthropic wskazywał, że celem kampanii były m.in. rozumowanie, programowanie, analiza danych, użycie narzędzi oraz zdolności agentowe. 4

Są to zarzuty Anthropic, a nie niezależnie potwierdzone wnioski Cyberspace Administration of China (CAC), czyli chińskiego regulatora internetu. Rozróżnienie jest istotne: skala, przypisanie odpowiedzialności i cel działań pozostają kluczowymi punktami sporu.

Dlaczego w centrum znalazły się dane użytkowników

Według doniesień postępowanie CAC dotyczy tego, czy dane użytkowników mogły trafić do Anthropic wskutek domniemanego przekierowywania. Regulatorzy mieli wezwać wszystkie siedem firm wymienionych w raporcie Anthropic i przesłuchać pracowników DeepSeek oraz Moonshot; w chwili publikacji doniesień nie podjęto decyzji o karze.

To osobny problem regulacyjny, niezależny od sporu o technologię. Nawet gdyby zarzuty Anthropic dotyczące destylacji były kwestionowane, po cichu wysyłanie promptów klientów do zewnętrznego dostawcy modelu mogłoby rodzić pytania o:

• to, czy użytkownicy zostali poinformowani, gdzie ich prompty są przetwarzane;
• to, czy wrażliwe informacje rządowe, firmowe lub osobowe zostały przekazane poza Chiny;
• zgodność praktyk przetwarzania danych z deklaracjami składanymi klientom.

Chiny mogą więc badać domniemaną praktykę przekierowywania pod kątem suwerenności danych i ochrony użytkowników, nie przyjmując zarazem szerszej amerykańskiej lub firmowej narracji o kradzieży możliwości modelu.

Destylacja modeli: drugi wymiar sporu

Destylacja zwykle oznacza trenowanie słabszego modelu na odpowiedziach modelu silniejszego. Anthropic utrzymuje, że w opisywanych przypadkach działania były nieautoryzowane i miały na celu pozyskanie na dużą skalę własnościowych możliwości. 4

W raporcie z września Anthropic opisał domniemane przekierowywanie przez Moonshot jako element szerszej kampanii. Firma podała, że między majem a lipcem 2026 r. zaobserwowała ponad 23 mln interakcji przypisywanych Moonshotowi. 10 Anthropic wskazał też kampanie z udziałem innych laboratoriów AI działających w Chinach.

Kontrowersja nie sprowadza się zatem do pytania, czy każda destylacja jest z definicji niedopuszczalna. Chodzi o domniemane połączenie korzystania z kont objętych ograniczeniami, sieci pośredników, nieujawnionego przekazywania promptów klientów oraz używania odpowiedzi do trenowania konkurencyjnych systemów.

Reakcje Chin i Stanów Zjednoczonych

Pekin odrzucił amerykańskie twierdzenia, że chińscy twórcy AI prowadzili „agresywne” lub „złośliwe” działania służące pozyskiwaniu możliwości czołowych amerykańskich modeli. 18

Reakcja USA jest wyraźniej osadzona w języku bezpieczeństwa narodowego. We wspólnym komunikacie FBI, NSA i CISA — amerykańskiej agencji ds. cyberbezpieczeństwa infrastruktury — wymieniono DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun i Z.AI. Instytucje te zarzuciły, że firmy, prawdopodobnie przy świadomości chińskiego rządu, pozyskały miliardy tokenów w milionach zapytań z amerykańskich modeli granicznych, m.in. Claude, GPT, Gemini i Grok, co miało trwać co najmniej od końca 2024 r. 17

Ten komunikat jest oceną służb i instytucji cyberbezpieczeństwa, a nie wyrokiem sądu ani stwierdzeniem odpowiedzialności prawnej. Tak samo zgłaszane postępowanie CAC nie dowodzi samo w sobie prawdziwości twierdzeń Anthropic. Pewne jest natomiast, że obie strony patrzą na sprawę przez różne pryzmaty: USA akcentują pozyskiwanie amerykańskich zdolności AI, a chińskie dochodzenie — według doniesień — możliwe przesłanie chińskich danych za granicę.

Dlaczego moment publikacji ma znaczenie

Spór wybuchł w czasie, gdy DeepSeek miał przedstawić Radzie Bezpieczeństwa ONZ informacje o ryzykach związanych z AI podczas tygodnia Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Zbiegł się też z oczekiwaniami, że Donald Trump i Xi Jinping będą rozmawiać o bezpieczeństwie AI oraz strategicznej rywalizacji.

Sprawa wykracza więc poza konflikt między firmami technologicznymi. Stała się testem tego, jak zderzają się zasady zarządzania AI, regulacje dotyczące transgranicznego przepływu danych, kontrola dostępu do modeli i polityka bezpieczeństwa narodowego, gdy konkurencyjne systemy są trenowane i udostępniane w różnych jurysdykcjach.

Co nadal pozostaje niewiadomą

Nie rozstrzygnięto kilku kluczowych kwestii:

• czy CAC potwierdzi zgłaszane zarzuty przekierowywania i nałoży sankcje;
• jakie kategorie danych użytkowników, jeśli w ogóle, trafiły do Claude’a;
• czy osoby lub organizacje, których dane mogły dotyczyć, zostały powiadomione;
• czy amerykańskie władze podejmą dalsze działania poza wydanym już komunikatem.

Dla użytkowników i klientów biznesowych praktyczny wniosek jest prosty: sama nazwa modelu nie przesądza, gdzie faktycznie są przetwarzane prompty. Organizacje pracujące z poufnymi informacjami powinny oczekiwać jasnych, udokumentowanych odpowiedzi dotyczących routingu modeli, podwykonawców, retencji danych oraz transferów transgranicznych.