Cieśnina Ormuz blokuje eksport, a zniszczenia w Ras Laffan zostają na lata

Kryzys QatarEnergy to w istocie dwa nakładające się problemy. Cieśnina Ormuz ogranicza żeglugę, dostęp do ubezpieczeń i dostawy urządzeń, przez co Katar nie może dziś normalnie produkować ani wysyłać LNG. Osobno, ataki rakietowe na Ras Laffan pozbawiły kraj istotnej części mocy skraplania gazu na lata — nawet jeśli żegluga przez cieśninę zostanie przywrócona.

Cieśnina Ormuz: natychmiastowa blokada eksportu i dostaw

20 września dyrektor generalny QatarEnergy Saad al-Kaabi poinformował, że spółka produkuje obecnie jedynie „bardzo znikomą” ilość LNG. Dodał, że do Kataru nie może dotrzeć kluczowy sprzęt, co może opóźnić projekty rozbudowy.

Dla Kataru ma to szczególne znaczenie, ponieważ eksport LNG wymaga dostępu morskiego przez Cieśninę Ormuz. Według Congressional Research Service groźby i ataki Iranu na statki handlowe spowodowały gwałtowny spadek ruchu przez cieśninę, zakłóciły przepływy ropy i gazu oraz wpłynęły na światowe rynki energii. 17 Reuters informował, że na początku konfliktu żegluga niemal zamarła, ubezpieczyciele wycofywali ochronę od ryzyka wojennego, a tankowce były uszkadzane lub unieruchamiane. 1819

W praktyce zakład skraplania może być technicznie sprawny, lecz nie utrzyma normalnego eksportu LNG, jeśli metanowce nie mogą bezpiecznie przypływać, załadować ładunku i przejść jedyną drogą morską na otwarte wody. Ten sam kryzys utrudnia też dostarczanie części zamiennych oraz urządzeń potrzebnych do budowy nowych instalacji.

Co zostało uszkodzone w Ras Laffan

Ataki rakietowe z 18 marca i wczesnych godzin 19 marca uszkodziły instalacje LNG 4 i 6 w Ras Laffan Industrial City, a także jeden z dwóch katarskich zakładów GTL, czyli produkujących paliwa ciekłe z gazu. Dwie instalacje LNG mają łącznie zdolność produkcyjną 12,8 mln ton rocznie, co odpowiada około 17% katarskiego eksportu LNG. 311

QatarEnergy ocenił, że szkody mogą oznaczać około 20 mld dolarów utraconych przychodów rocznie, a ich usunięcie zajmie od trzech do pięciu lat. Spółka zapowiedziała też konieczność powołania się na siłę wyższą przy części długoterminowych kontraktów na LNG. 312

To kluczowe rozróżnienie: kryzys morski jest ograniczeniem transportowym i operacyjnym, natomiast instalacje 4 i 6 to fizycznie utracona zdolność produkcyjna. Otwarcie Cieśniny Ormuz pozwoliłoby wznowić pracę nieuszkodzonych zakładów, ale nie przywróciłoby brakujących 12,8 mln ton rocznej mocy.

Jak szybko produkcja mogłaby wrócić po otwarciu cieśniny?

W odniesieniu do instalacji, które nie zostały trafione, QatarEnergy wskazuje na możliwość względnie szybkiego restartu, gdy warunki żeglugowe na to pozwolą. Al-Kaabi powiedział, że zdolności LNG Kataru mogłyby wrócić do normalnego poziomu w ciągu „kilku tygodni” od ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz. 5

Reuters podawał w czerwcu, że Ras Laffan może wznowić produkcję LNG bardzo szybko, a nieuszkodzone obiekty mogłyby osiągnąć pełne moce w ciągu około miesiąca. 2

Nie należy jednak odczytywać tych prognoz jako powrotu do poziomu eksportu sprzed ataków. Bardziej realny scenariusz krótkoterminowy obejmuje:

• wznowienie pracy nieuszkodzonych instalacji, pod warunkiem bezpiecznej żeglugi i dostępnego ubezpieczenia;
• utrzymującą się lukę w mocy rzędu 17%, dopóki instalacje 4 i 6 są naprawiane;
• możliwe dodatkowe ograniczenia wynikające z opóźnionych dostaw sprzętu, wysokich kosztów przewozu i ostrożności armatorów.

Tempo ożywienia będzie więc zależeć nie tylko od formalnego komunikatu o otwarciu cieśniny. Ruch handlowy musi być bezpieczny, a ubezpieczenie dostępne po cenach, które pozwolą na rentowną żeglugę.

North Field: dostawy sprzętu zwiększają ryzyko opóźnień

Zakłócenia w Cieśninie Ormuz zagrażają także projektom rozbudowy. QatarEnergy podaje, że krytyczny sprzęt nie może dotrzeć do kraju, co może opóźnić część inwestycji.

Według obecnego harmonogramu kilka nowych instalacji LNG w ramach projektu North Field East ma rozpocząć działalność w 2027 r., a rozbudowa North Field South ma zacząć produkcję w 2028 r. W obecnych warunkach jest to jednak harmonogram obarczony wysokim ryzykiem, a nie pewny rezultat.

Są też sygnały działające w przeciwną stronę. McDermott, wykonawca prac przy North Field East, poinformował w czerwcu, że nie wstrzymał prac podczas konfliktu i spodziewa się zrealizować swoją część projektu zgodnie z planem po ustabilizowaniu warunków. Wcześniejsze doniesienia wskazywały natomiast, że pierwsze dostawy z North Field East przesunięto co najmniej na 2027 r. po początkowym wstrzymaniu działalności związanym z atakami.

Wniosek powinien być ostrożny: nie ma potwierdzenia anulowania projektów ani pełnej rewizji ich harmonogramu, ale przedłużające się zakłócenia w dostawach sprzętu nadal mogą je opóźnić.

Konsekwencje dla ExxonMobil i odbiorców LNG

Skutki szkód wykraczają poza samą QatarEnergy. Uszkodzone instalacje Ras Laffan są aktywami joint venture QatarEnergy i ExxonMobil, więc ExxonMobil jest narażony na operacyjne, handlowe i kontraktowe następstwa długiego przestoju. 3

Reuters informował również, że QatarEnergy negocjuje wieloletnie zakupy LNG od producentów z USA, sięgające do 2031 r., aby zastąpić wolumen utracony po atakach. 1 Wskazuje to na próbę zabezpieczenia zobowiązań wobec klientów w okresie napraw oraz może zwiększać popyt na amerykańskie LNG.

Dla odbiorców w Europie i Azji problemem jest zarówno ubytek katarskiej podaży, jak i niepewność dostaw. QatarEnergy zaznaczył, że zniszczenia w Ras Laffan wpłyną na zaopatrzenie tych rynków. 11

Dlaczego skutki odczuwa globalny rynek energii

Cieśnina Ormuz jest jednym z najważniejszych światowych wąskich gardeł transportu energii. W 2025 r. przechodziło przez nią około 25% światowego handlu ropą i 19% światowego handlu LNG, według Congressional Research Service. 17

Ataki i zagrożenia dla żeglugi wpływają zatem nie tylko na fizyczną dostępność surowców, lecz także na koszt ich transportu. Reuters odnotował rekordowo wysokie stawki dla supertankowców na Bliskim Wschodzie na początku kryzysu, a zawieszenie ochrony od ryzyka wojennego dodatkowo ograniczyło przewozy. 1819

Efektem jest presja na ceny ropy i gazu, stawki frachtowe, składki ubezpieczeniowe oraz końcowy koszt paliw dostarczanych odbiorcom. Dla gospodarek Zatoki oznacza to opóźnione ładunki, niższe wpływy z eksportu, zakłócone dostawy importowe i łańcuchy zaopatrzenia dla przemysłu oraz budownictwa. Im dłużej niepewność na morzu się utrzymuje, tym większe ryzyko, że przejściowy problem logistyczny przerodzi się w szersze hamowanie inwestycji i aktywności gospodarczej.

Najważniejszy wniosek

Bezpieczne i możliwe do ubezpieczenia otwarcie Cieśniny Ormuz mogłoby umożliwić szybkie odbudowanie działalności LNG w nieuszkodzonych zakładach QatarEnergy — raczej w ciągu tygodni niż lat. 25 Nie odwróci jednak skutków marcowych zniszczeń instalacji 4 i 6 w Ras Laffan.

Przy wyłączonych 12,8 mln ton rocznej mocy, czyli 17% katarskiego potencjału eksportowego LNG, na przewidywane trzy do pięciu lat, Katar stoi jednocześnie przed natychmiastową blokadą transportową i długotrwałym niedoborem produkcji. 311 Rozbudowa North Field pozostaje strategicznie ważna, ale jej harmonogram na lata 2027–2028 jest podatny na opóźnienia, dopóki warunki żeglugowe w Zatoce się nie ustabilizują.