Szczyt Trump–Xi w Białym Domu: rozejm celny bardziej prawdopodobny niż przełom

Spotkanie prezydenta USA Donalda Trumpa z przywódcą Chin Xi Jinpingiem, zaplanowane na 24 września w Białym Domu, należy raczej odczytywać jako próbę podtrzymania kruchego odprężenia niż jako szansę na całościowe ułożenie relacji USA–Chiny. Najpilniejsza stawka jest gospodarcza: utrzymać rozejm celny przed jego wygaśnięciem 10 listopada i nie dopuścić do kolejnej spirali eskalacji. Znacznie trudniejsze kwestie — Tajwan, Iran oraz strukturalne bariery w handlu — raczej nie zostaną rozstrzygnięte podczas jednego szczytu. 456

Najważniejszy termin: 10 listopada

Rynki będą wypatrywać sygnału, że rozejm celny zostanie przedłużony. Uzgodniono go po październikowym spotkaniu Trumpa i Xi w Korei Południowej, gdy zatrzymał on konflikt handlowy, w którym wzajemne cła przekraczały 100 proc. Taka eskalacja zagrażała łańcuchom dostaw oraz firmom po obu stronach Pacyfiku. 4

Negocjatorzy rozmawiają o wzajemnych obniżkach ceł obejmujących towary o wartości około 30 mld dolarów. Według doniesień pakiet mógłby dotyczyć amerykańskiego eksportu rolnego i energii, a także wybranych chińskich komponentów przemysłowych. Chińscy urzędnicy deklarowali chęć wdrożenia cięć „w możliwie krótkim czasie”, lecz publicznie dostępne informacje mówią o negocjacjach, a nie o sfinalizowanej umowie. 235

Ograniczony pakiet miałby znaczenie, ponieważ przed listopadowym terminem dałby wyraźny, mierzalny sygnał stabilizacji. Nie oznaczałby jednak trwałego porozumienia handlowego. AFP podkreśla, że mimo dotychczasowego rozejmu kompleksowa i długofalowa umowa wciąż pozostaje nieosiągalna. 6

Co obie strony mogą przedstawić jako sukces

Dla Trumpa konkretne ustalenia dotyczące eksportu rolnego, sprzedaży energii, komponentów dla przemysłu lub innych zobowiązań handlowych byłyby łatwe do pokazania jako wymierny rezultat rozmów. Administracja USA sygnalizowała też, że podczas wizyty Xi mogą pojawić się zapowiedzi dotyczące rolnictwa i barier pozataryfowych. 4

Dla Pekinu ograniczone ustępstwa handlowe są politycznie mniej kosztowne niż zmiana szerzej rozumianej polityki przemysłowej lub regulacyjnej. Xi ma podobno przybyć z dużą delegacją biznesową — co jest nietypowym krokiem, mającym częściowo zademonstrować zainteresowanie inwestycjami i relacjami handlowymi. Reuters zaznacza jednak, że szczyt ma mieć w dużej mierze symboliczny charakter i przynieść niewiele znaczących ustaleń. To istotne zastrzeżenie przy ocenie ewentualnych nagłówkowych deklaracji.

Kluczowa jest różnica między ogłoszeniem a zmianą strukturalną. Zapowiedź zakupów czy celowa obniżka taryf mogą zmniejszyć napięcia w krótkim okresie. Same w sobie nie rozwiązują jednak sporów o dostęp do rynku, kontrolę technologii, kontrolę inwestycji ani szersze wykorzystywanie restrykcji gospodarczych.

Tajwan: najtwardsza granica rozmów

Handel jest najbardziej negocjowalnym elementem agendy, a Tajwan — najmniej. Po majowym szczycie w Pekinie Trump powiedział, że nie zdecydował jeszcze, czy kontynuować dużą sprzedaż uzbrojenia Tajwanowi. Reuters informował, że rozważany pakiet może być wart do 14 mld dolarów. 18

Xi ostrzegł z kolei Trumpa podczas tamtego spotkania, że niewłaściwe podejście do sporu o Tajwan może skierować relacje dwustronne na niebezpieczną drogę. 19

To czyni Tajwan podstawowym ograniczeniem dla dyplomacji obu mocarstw. Waszyngton może chcieć uniknąć zakłócenia szczytu skoncentrowanego na handlu, ale każde wrażenie osłabienia amerykańskiego wsparcia dla Tajwanu miałoby konsekwencje dla zaufania partnerów USA w regionie. Z drugiej strony decyzja o dużym pakiecie zbrojeniowym mogłaby gwałtownie pogorszyć atmosferę rozmów. Dostępne informacje przemawiają za ostrożnością: po majowych rozmowach decyzja w sprawie sprzedaży broni pozostawała nierozstrzygnięta. 1718

Iran: małe szanse na duże porozumienie

Iran jest kolejną sprawą pokazującą granice dyplomacji prowadzonej na szczycie przywódców. W maju Trump oświadczył, że nie prosił Xi o pomoc w rozwiązaniu impasu wokół Cieśniny Ormuz, a żadna ze stron nie ogłosiła wtedy jasnych ustaleń dotyczących wojny z Iranem. 17

Spotkanie w Białym Domu może dać okazję do rozmowy o gospodarczych powiązaniach Chin z Iranem i o ich wpływie na amerykańską politykę presji. Poprzedni szczyt sugeruje jednak, że znacząca i możliwa do zweryfikowania zmiana stanowiska Pekinu nie jest najbardziej prawdopodobnym scenariuszem. Bardziej realny wydaje się dalszy dialog bez spektakularnego ustępstwa geopolitycznego. 117

Co najpewniej wyłoni się ze szczytu

Najmocniejsze przesłanki wskazują na kontrolowaną deeskalację i ograniczony zestaw ustaleń:

• Przedłużenie lub odnowienie rozejmu celnego przed 10 listopada. 45
• Ramy ukierunkowanych obniżek ceł na towary warte około 30 mld dolarów — jeśli negocjatorzy uzgodnią ostateczny zakres pakietu. 23
• Komunikaty handlowe i dotyczące rolnictwa, możliwie połączone z rozmowami o barierach pozataryfowych i dalszym formacie negocjacji. 34
• Brak kompleksowego porozumienia w sprawie Tajwanu, Iranu i strukturalnych źródeł rywalizacji gospodarczej. Majowy szczyt zakończył się ciepłymi deklaracjami, lecz bez jasnych rozstrzygnięć najważniejszych problemów; obecne doniesienia również każą obniżyć oczekiwania. 117

Dlaczego nawet ograniczone ustalenia będą ważne

Wąskie porozumienie nie zmieniłoby strategicznego charakteru relacji USA–Chiny, ale nadal mogłoby być wartościowe. Przedłużenie rozejmu dałoby firmom, rolnikom i osobom planującym łańcuchy dostaw większą przewidywalność niż powrót do eskalujących ceł. Pokazałoby też, że oba rządy nadal mają kanały pozwalające ograniczać spory, nawet jeśli nie potrafią ich rozwiązać.

Najważniejszym testem nie będzie więc to, czy Trump i Xi ogłoszą „historyczne” porozumienie. Liczyć się będzie, czy opuszczą Waszyngton z wystarczającym zakresem gospodarczego kompromisu i politycznej powściągliwości, by handel, Tajwan i Iran nie przekształciły się w wzajemnie napędzające się kryzysy. Przed szczytem najbardziej prawdopodobna jest tymczasowa stabilizacja — nie trwałe uregulowanie. 456