JPMorgan nie potrafi już wycenić ropy. Wojna z Iranem zmienia reguły rynku

JPMorgan sygnalizuje w praktyce, że ropa przestała być rynkiem, który da się opisać przede wszystkim zwykłą relacją podaży i popytu. Jej cena zawiera obecnie premię za scenariusz polityczny i militarny, którego nikt nie umie wiarygodnie nakreślić. Po ponad sześciu miesiącach wojny USA i Izraela z Iranem przekroczono kolejne zakładane „czerwone linie” gospodarcze, ale nie przyniosło to ani porozumienia, ani trwałego przywrócenia bezpiecznych przepływów energii w regionie. 25

Czerwone linie nie zatrzymały eskalacji

Brent zbliżający się do 105 USD za baryłkę — około 45% powyżej poziomu sprzed wojny — oraz cena amerykańskiego oleju napędowego przekraczająca 200 USD wskazują, że rynek wycenia już nie tylko krótkotrwałe ryzyko. Coraz bardziej liczy się realne ograniczenie dostępu do ropy i paliw po przerobie. JPMorgan nie ma obecnie bazowego scenariusza zakończenia konfliktu, bo nie wiadomo, czy zakłócenia będą przejściowe, czy staną się trwalszym elementem rynku. 25

To ważna zmiana: szybki powrót do cen sprzed wojny nie może być traktowany jako domyślny wariant tylko dlatego, że pojawi się polityczna deklaracja o możliwym końcu walk.

Mniej ropy i coraz mniejszy bufor bezpieczeństwa

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) prognozuje, że globalna podaż ropy wyniesie średnio 100,7 mln baryłek dziennie w 2026 r. To o 5,7 mln baryłek dziennie mniej niż w 2025 r. Agencja przesunęła też oczekiwane pełne odtworzenie produkcji w państwach Zatoki Perskiej na 2027 r. 14

Jednocześnie spadają zapasy. To ogranicza zdolność rynku do amortyzowania kolejnej awarii, ataku albo blokady szlaku transportowego. W takich warunkach nawet pozornie lokalne zdarzenie może szybko podbić ceny na całym świecie.

Arabia Saudyjska staje się kluczowym punktem ryzyka

Szczególnie istotny jest atak na saudyjski rurociąg Wschód–Zachód. Trasa ta może obsługiwać około 4 mln baryłek dziennie, czyli mniej więcej 4% światowej podaży, i umożliwia transport saudyjskiej ropy z pominięciem cieśniny Ormuz. 56

Jeśli zagrożona jest również ta infrastruktura, problem przestaje dotyczyć wyłącznie żeglugi w Zatoce Perskiej. Może przełożyć się na szersze ograniczenia produkcji i eksportu — nawet gdy część tankowców nadal będzie mogła operować.

Inflacja nie kończy się na stacjach paliw

Droższa ropa, a zwłaszcza olej napędowy, podnosi koszty przewozu towarów, produkcji przemysłowej, ogrzewania i żywności. Z czasem może to uruchomić tzw. efekty drugiej rundy: przedsiębiorstwa przenoszą wyższe koszty na ceny, a pracownicy domagają się podwyżek rekompensujących spadek siły nabywczej.

To najtrudniejszy wariant dla banków centralnych. Wysokie ceny energii osłabiają wzrost gospodarczy, ale równocześnie podtrzymują inflację. Innymi słowy, polityka pieniężna musi wybierać między wsparciem aktywności a walką z uporczywie rosnącymi cenami.

Dylemat Banku Anglii: słabsza gospodarka, ale możliwe wyższe stopy

Bank Anglii utrzymał główną stopę procentową Bank Rate na poziomie 3,75%. Wojenny szok energetyczny przesunął jednak debatę z pytania o termin obniżek stóp na pytanie, czy trwała presja inflacyjna wymusi kolejne podwyżki. 37

Wcześniej część członków Komitetu Polityki Pieniężnej opowiadała się za podniesieniem stopy do 4%. Bank ostrzegał też, że eskalacja konfliktu może wymagać wyższych stóp. Podwyżki w listopadzie i lutym są więc możliwym, ale wciąż nie przesądzonym scenariuszem. 37

Dlaczego polityczna zapowiedź końca wojny nie wystarczy

Sama prognoza, że konflikt zakończy się po wyborach połówkowych w USA, nie rozwiązuje kwestii, które faktycznie kształtują cenę ropy. Rynek potrzebuje dowodów na bezpieczeństwo żeglugi, naprawę infrastruktury, dostępność ubezpieczeń dla transportu, przywrócenie przepustowości rurociągów i produkcji w Zatoce oraz ograniczenie działań grup sprzymierzonych z Iranem.

W lipcu JPMorgan zakładał, że Brent będzie kosztował średnio 86 USD za baryłkę w III kwartale, 80 USD w IV kwartale i 78 USD na koniec roku. Prognoza opierała się na oczekiwanym równoważeniu rynku, które obecne ceny i nowe zakłócenia zdają się podważać. 72

Dodatkową presję mogą tworzyć działania Huti w rejonie cieśniny Bab al-Mandab, opóźniające lub zmuszające do zmiany trasy statki na Morzu Czerwonym. Ataki na rosyjskie rafinerie mogą zaostrzać globalny niedobór paliw gotowych, nawet gdy ropa jako surowiec jest dostępna. Do tego dochodzą przestoje eksportowe w Libii powiązane z działalnością milicji. Problemem nie jest więc wyłącznie liczba brakujących baryłek, lecz także ograniczona możliwość zastępowania jednych gatunków ropy innymi, przepustowości rafinerii, szlaków morskich i dostaw diesla.

Co musiałoby się zmienić, aby ropa wyraźnie potaniała?

Nagłówek o zawieszeniu broni sam w sobie prawdopodobnie nie sprawi, że ceny ropy „runą”. Potrzebne byłyby trwałe sygnały, że szlaki eksportowe są bezpieczne, infrastruktura działa, wydobycie wraca na rynek, zapasy znów rosną, a ataki prowadzone przez sojusznicze wobec Iranu grupy ustały.

Dopóki takich potwierdzeń nie będzie, bardziej prawdopodobny pozostaje okres gwałtownych wahań cen energii, słabszego globalnego wzrostu i banków centralnych, które będą zmuszone utrzymywać restrykcyjną politykę — a być może nawet ją zaostrzać — mimo pogarszającej się koniunktury.