Novo Nordisk testuje Claude Science. AI ma przyspieszyć badania nad lekami, ale nie zastąpi naukowców

Współpraca Novo Nordisk z Anthropic jest ukierunkowaną próbą zastosowania sztucznej inteligencji w najtrudniejszych etapach badań farmaceutycznych. Nie oznacza, że model AI odkrył nowy lek. Partnerstwo ma polegać na testowaniu Claude Science w wybranych procesach badawczo-rozwojowych, a następnie na budowaniu narzędzi dopasowanych do konkretnych problemów naukowych wskazanych przez Novo.

To istotne rozróżnienie. Novo Nordisk znajduje się pod presją, by wzmocnić swój pipeline i przyspieszyć badania, jednocześnie rywalizując z Eli Lilly na rynku leków przeciw otyłości. Kierownictwo spółki publicznie zapowiadało szybsze tempo prac R&D oraz selektywne przejęcia i transakcje, gdy inwestorzy coraz uważniej oceniają jej portfel leków w rozwoju. 1718

Jak ma działać współpraca

Partnerzy zaczną od wyzwań zidentyfikowanych przez naukowców i zespoły obliczeniowe Novo. Modele Anthropic, w tym Claude Science, mają być oceniane w wybranych procesach R&D, w których połączenie kompetencji obu firm może przynieść największy efekt.

Deklarowanym obszarem jest rozumowanie biologiczne: wspieranie badaczy w łączeniu złożonych zbiorów dowodów, analizowaniu hipotez i przechodzeniu od pytania naukowego do potencjalnej decyzji w procesie rozwoju leku. Novo i Anthropic zamierzają też wspólnie rozwijać rozwiązania dla tych procesów, a nie tylko wdrożyć niezmienionego, ogólnego asystenta AI.

Współpraca obejmuje również zastosowania poza samą analizą naukową. Novo chce wykorzystać ją do rozwoju oprogramowania opartego na AI, w tym rozwiązań agentowych, które mogą pomóc wewnętrznym zespołom budować narzędzia badawcze i ograniczać tarcia w pracy z dużą ilością danych.

Dlaczego nadzór nad danymi i człowiek w procesie są kluczowi

Odkrywanie leków nie jest dziedziną, w której wiarygodnie brzmiącą odpowiedź AI można przyjąć bez sprawdzenia. Decyzje badawcze opierają się na danych własnościowych, walidacji eksperymentalnej, odtwarzalnych metodach i ocenie ekspertów. Użyteczne wdrożenie wymaga więc kontrolowanego dostępu do danych, możliwości prześledzenia sposobu wykorzystania wyników oraz naukowców, którzy zachowują odpowiedzialność za decyzje.

Z tego powodu nacisk Novo na zarządzanie danymi i nadzór człowieka ma znaczenie strategiczne. Claude Science może pomóc w eksplorowaniu dowodów lub ustalaniu priorytetów pytań badawczych, lecz jego wynik nie jest automatycznie zwalidowanym dowodem naukowym, wynikiem badania klinicznego ani ustaleniem regulatora.

Dlaczego ta umowa jest ważna właśnie teraz

Novo próbuje odzyskać dynamikę w leczeniu otyłości i cukrzycy, podczas gdy Eli Lilly zdobyło pozycję dzięki Zepbound. Dyrektor generalny Mike Doustdar przekonywał, że rynek leków na otyłość nie musi być rynkiem, na którym zwycięzca bierze wszystko, i wskazywał na nowe opcje terapeutyczne — w tym tabletki — jako element odpowiedzi Novo. 18

W krótkim terminie o wyniku biznesowym nadal zdecydują przede wszystkim leki i sprawność wykonania, a nie AI. Portfolio Novo obejmuje dopuszczoną do stosowania tabletkę Wegovy, natomiast CagriSema — połączenie semaglutydu i kagrilintydu — pozostaje lekiem badanym. Firma ma zaprezentować 44 abstrakty na kongresie EASD, czyli dorocznym spotkaniu Europejskiego Towarzystwa Badań nad Cukrzycą. Będą one dotyczyć semaglutydu, CagriSema i zenagamtide, w tym danych z codziennej praktyki dotyczących tabletki Wegovy oraz analiz apetytu, zachowań żywieniowych i reakcji na bodźce związane z jedzeniem.

W tym kontekście umowę z Anthropic najlepiej postrzegać jako inwestycję w zdolności organizacyjne. Jeśli projekt się sprawdzi, może usprawnić syntezę dowodów, formułowanie eksperymentów, tworzenie oprogramowania naukowego oraz kierowanie czasu badaczy do zadań o większej wartości. Może też wesprzeć deklarowany przez firmę cel: stać się organizacją bardziej opartą na AI w obszarze ochrony zdrowia i R&D.

Element szerszego zwrotu branży farmaceutycznej ku AI

Novo nie jest jedyną firmą farmaceutyczną, która próbuje wykorzystać zaawansowane modele w praktyce. Moderna współpracuje z OpenAI od 2023 r. i rozszerzyła dostęp do ChatGPT Enterprise w całej organizacji; deklarowanym celem jest wsparcie pracy wielu zespołów i rozwoju terapii. 1

Widać tu ważny wspólny schemat: firmy farmaceutyczne wychodzą poza pojedyncze pilotaże i tworzą własne procesy robocze, narzędzia wewnętrzne oraz zasady zarządzania AI. Wartość tej technologii ma polegać nie na zastępowaniu naukowców, lecz na szybszym wyszukiwaniu wiedzy, analizie złożonych informacji i budowaniu wspierającego oprogramowania.

Co warto obserwować dalej

W komunikacie nie ujawniono warunków finansowych, celów produktywności, harmonogramu ani mierników jakości działania. Nie ma też jeszcze dowodu, że Claude Science wskaże lepsze cele biologiczne, zwiększy odsetek udanych badań klinicznych, skróci drogę do rejestracji leków lub doprowadzi do powstania skuteczniejszych terapii w Novo.

Najbardziej miarodajne sygnały postępu byłyby konkretne i możliwe do niezależnej oceny: krótszy czas realizacji jasno określonych zadań badawczych, lepsze ustalanie priorytetów eksperymentów, zwalidowane wdrożenia oprogramowania albo dowody, że procesy wspierane przez AI poprawiają decyzje R&D bez osłabiania rygoru naukowego.

Na razie partnerstwo daje Novo wiarygodną możliwość sprawdzenia zaawansowanej AI tam, gdzie może być najbardziej użyteczna: w złożonych procesach badawczych wybranych przez własnych ekspertów firmy. Odwrócenie presji konkurencyjnej i rynkowej nadal będzie jednak zależało od wyróżniających się danych klinicznych, produkcji i dostępności leków, refundacji, cen, realizacji pipeline’u oraz zdolności do konkurowania z Eli Lilly. 1718