ORLEN zastępuje saudyjską ropę. Zamknięcie Petroline ogranicza dostawy do Gdańska

ORLEN uzupełnia brakujące baryłki

Czasowe zamknięcie saudyjskiego ropociągu Wschód–Zachód, znanego jako Petroline, wyraźnie ograniczyło ilość ropy planowanej dla Polski. ORLEN nie czeka jednak biernie na przywrócenie przesyłu: spółka deklaruje, że nie widzi obecnie bezpośredniego zagrożenia dla ciągłości dostaw, a równocześnie zabezpiecza ładunki z innych kierunków.

Dane o ruchu tankowców, przytoczone przez Reutersa, pokazują skalę zmiany. W sierpniu z egipskiego terminalu Sidi Kerir do Gdańska wypłynęło 10 tankowców z łącznym ładunkiem 6,6 mln baryłek. We wrześniu na tej trasie zaplanowano trzy jednostki z 2,1 mln baryłek, przy czym dwie transakcje miały charakter wstępny. To spadek planowanego wolumenu o około 68%. Saudyjski Aramco dostarcza około 40% ropy przerabianej przez ORLEN.

To duża zmiana w regularnym zaopatrzeniu, ale nie jest równoznaczna z natychmiastowym ograniczeniem pracy rafinerii. Według relacji Reutersa ORLEN ogłosił pięć przetargów zakupowych, a do koncernu płyną już ładunki ropy ze Stanów Zjednoczonych, Algierii i Norwegii. Daje to firmie krótkoterminową możliwość zastępowania surowca i dostosowania mieszanki gatunków ropy przerabianej w rafineriach.

Dlaczego Petroline jest ważny dla dostaw do Europy

Liczący około 750 mil, czyli blisko 1,200 km, ropociąg Wschód–Zachód transportuje ropę ze wschodniej części Arabii Saudyjskiej do portu Janbu nad Morzem Czerwonym. Jest kluczową alternatywą dla eksportu przez Cieśninę Ormuz. Saudyjskie władze wyłączyły go prewencyjnie po atakach dronów na infrastrukturę w rejonach Rijadu i Medyny. Arabia Saudyjska podała, że drony nadleciały z Iraku, ale odpowiedzialność za ataki pozostawała nieustalona. 112

W warunkach podwyższonego ryzyka dla żeglugi w Zatoce Perskiej i na Morzu Czerwonym ropociąg pozwalał kierować ropę ku szlakom prowadzącym do Europy bez korzystania z Ormuzu. Przedłużająca się przerwa w jego działaniu ogranicza zdolność Arabii Saudyjskiej do takiego przekierowania eksportu, a więc podnosi wartość dostępnych ładunków i elastyczności logistycznej. 14

Dla ORLENU najbardziej odczuwalny jest problem w łańcuchu dostaw, którym saudyjska ropa trafiała przez Sidi Kerir w Egipcie do Gdańska. Zakupy spotowe oraz ładunki zastępcze są zatem zabezpieczeniem na czas przerwy, a nie przesłanką, że dostawy z Arabii Saudyjskiej szybko wrócą do wcześniejszego poziomu.

Czego można się spodziewać w rafineriach i na rynku paliw

Zapewnienie ORLENU o braku natychmiastowych zakłóceń oznacza, że koncern ma obecnie wystarczającą elastyczność, by utrzymać zaopatrzenie. Zastępowanie istotnej części dotychczasowego koszyka ropy może jednak podnosić koszty.

Poszczególne gatunki ropy różnią się ceną, kosztami transportu i parametrami przerobu. Jeżeli zakłócenie potrwa dłużej, firma może pracować na mniej optymalnej mieszance surowców oraz płacić więcej za zakupy i fracht — nawet przy zachowaniu fizycznej dostępności paliw. Ryzyko wzrośnie, jeśli trudniej będzie znaleźć kolejne ładunki albo pogorszą się warunki bezpieczeństwa na trasach związanych z Zatoką Perską i Morzem Czerwonym.

Kluczowy pozostaje czas wyłączenia Petroline. Saudyjskie zespoły techniczne skierowano do zabezpieczenia instalacji i oceny jej stanu, lecz dostępne informacje nie wskazywały konkretnej daty wznowienia przesyłu. 12

Napięta sytuacja po stronie saudyjskiej podaży

Awaria ropociągu nastąpiła po dużym spadku saudyjskiej podaży. Międzynarodowa Agencja Energetyczna podała, że w sierpniu dostawy saudyjskiej ropy zmniejszyły się miesiąc do miesiąca o 2,3 mln baryłek dziennie, do 6 mln baryłek dziennie — najniższego poziomu od ponad trzech dekad.

Odrębne szacunki oparte na śledzeniu tankowców wskazywały, że obserwowany eksport saudyjskiej ropy wyniósł w sierpniu około 3 mln baryłek dziennie, najmniej w danych sięgających początku 2017 r.

Same te dane nie przesądzają, ile ropy może kupić ORLEN. Pokazują jednak rynek z mniejszym marginesem bezpieczeństwa na kolejne problemy logistyczne. Dłuższa przerwa w działaniu ropociągu mogłaby zwiększać premię za ryzyko w cenach ropy oraz presję na dostępność tankowców i stawki frachtowe.

Norwegia jako długoterminowe zabezpieczenie

Najważniejszym elementem dywersyfikacji ORLENU jest trzyletnia umowa z Equinorem na dostawy ropy ze złoża Johan Sverdrup na Norweskim Szelfie Kontynentalnym. Dostawy rozpoczęły się we wrześniu i mogą wynosić od 5 mln do ponad 9 mln ton rocznie. Przy górnym pułapie odpowiada to nawet jednej czwartej rocznego zapotrzebowania Grupy ORLEN na ropę. Umowa obejmuje rafinerie w Polsce, Czechach i na Litwie, a także dopuszcza dostawy innych norweskich gatunków ropy.

Kontrakt nie chroni koncernu przed globalnymi zmianami cen ropy. Ogranicza jednak zależność od łańcucha dostaw narażonego na ryzyko w Cieśninie Ormuz, na Morzu Czerwonym i w saudyjskiej infrastrukturze eksportowej.

Co będzie decydujące

W krótkim terminie sytuacja ORLENU zależy od tego, czy ładunki zastępcze dotrą zgodnie z planem oraz czy dostawy saudyjskie zostaną odbudowane. Dla całego rynku istotne będzie, czy Petroline szybko wróci do działania, czy pozostanie niedostępny na tyle długo, by dalej ograniczyć saudyjskie możliwości eksportowe.

Na razie strategia koncernu jest czytelna: bieżącą lukę ma wypełnić poprzez zakupy na rynku spot i alternatywnych dostawców, a w dłuższej perspektywie większą rolę ma odgrywać ropa z Norwegii.