Francja zmienia plan ograniczeń dla mediów społecznościowych poniżej 15 lat. Macron chce wspólnej zasady w UE

Francja nie porzuca pomysłu silniejszej ochrony dzieci w internecie, ale zmienia jego konstrukcję prawną. Po tym, jak szeroki zakaz korzystania z mediów społecznościowych przez osoby poniżej 15 lat został uchylony przez Radę Konstytucyjną, rząd zgłosił Komisji Europejskiej przerobiony projekt. Równolegle prezydent Emmanuel Macron zabiega w Brukseli o wspólny dla całej Unii Europejskiej próg wieku. W centrum sporu są dwie wartości: ochrona dzieci oraz prawo małoletnich do swobodnej komunikacji. 458

Dlaczego pierwszy francuski zakaz upadł

Francuski parlament przyjął w lipcu ustawę, która zasadniczo miała blokować osobom poniżej 15. roku życia dostęp do platform społecznościowych. 5

W sierpniu Rada Konstytucyjna — organ badający zgodność ustaw z francuską konstytucją — uchyliła kluczowe ograniczenie. Uznała je za niekonieczne i nieproporcjonalne naruszenie wolności wypowiedzi oraz komunikacji osób, których miało dotyczyć. 58

To nie oznacza, że sąd zakwestionował sam cel ochrony dzieci online. Problemem był zasięg zastosowanego środka: całkowite odcięcie od szeroko rozumianych mediów społecznościowych poszło zbyt daleko w stosunku do uzasadnienia regulacji. 58

Co ma zawierać nowa propozycja Francji

Francja zgłosiła Komisji Europejskiej poprawiony projekt. Z dostępnych informacji wynika, że odchodzi on od modelu powszechnego zakazu dostępu dla osób poniżej 15 lat i ma skupiać się na ograniczeniu określonych funkcji platform uznawanych za szkodliwe. 8

Pełna, ostateczna lista funkcji oraz mechanizmy egzekwowania nowych zasad nie zostały jednak potwierdzone w dostępnych materiałach. Nie można więc przesądzać ani dokładnego zakresu ograniczeń, ani konkretnej metody weryfikacji wieku użytkowników. 8

Jak Paryż chce pogodzić projekt z prawem UE

Przeróbka projektu ma służyć dwóm celom. Po pierwsze, ograniczenia mają być węższe i ukierunkowane na ryzyka związane z konkretnymi rozwiązaniami stosowanymi przez platformy, a nie na każdą formę komunikacji online. Po drugie, przepisy mają być zgodne z unijnymi zasadami jednolitego rynku cyfrowego i nie tworzyć nieuzasadnionych barier dla usług działających transgranicznie. 58

Notyfikacja projektu Komisji Europejskiej jest elementem tej procedury. Daje Komisji możliwość oceny, czy francuskie rozwiązanie da się pogodzić ze zharmonizowanymi ramami UE dotyczącymi usług cyfrowych, zanim Francja przejdzie dalej z procesem legislacyjnym. 8

Na obecnym etapie nie ma wystarczających podstaw, by stwierdzić, jak będzie wyglądał finalny mechanizm prawny, jak dokładnie prowadzona byłaby kontrola wieku ani czy Komisja poprze francuski projekt.

Macron chce zasady dla całej Unii

W liście z 29 sierpnia do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen Emmanuel Macron wezwał do przygotowania unijnego aktu prawnego zakazującego osobom poniżej 15 lat dostępu do mediów społecznościowych. Chodzi o rozwiązanie europejskie, a nie o 27 różniących się systemów krajowych. 47

Inicjatywa nastąpiła po francuskim niepowodzeniu legislacyjnym, ale ma też szerszy cel: stworzenie unijnej podstawy prawnej i wspólnego standardu egzekwowania zasad wobec globalnych platform. W założeniu ograniczyłoby to rozdrobnienie regulacji między państwami członkowskimi. 47

Szersza europejska debata

Holandia i Hiszpania również opowiadają się za wspólnym unijnym minimalnym wiekiem korzystania z mediów społecznościowych. W ich postulatach pojawia się harmonizacja egzekwowania przepisów na poziomie UE, a potencjalnie także objęcie podobnymi zasadami gier wideo, chatbotów AI i innych usług cyfrowych uznawanych za ryzykowne. 7

Komisja Europejska miała przedstawić własną propozycję w tej dziedzinie. Wniosek Macrona jest więc częścią trwającej unijnej debaty, a nie odosobnioną inicjatywą Francji. 7

Nadal nie uzgodniono jednego stanowiska w kluczowych sprawach: progu wieku, katalogu objętych usług, wyboru między pełnym zakazem kont lub dostępu a ograniczeniem funkcji oraz skutków weryfikacji wieku dla prywatności użytkowników. 7

Jak robią to inne państwa

Australia jako pierwsze państwo wdrożyła zakaz korzystania z mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16 lat. Obejmuje on duże serwisy, w tym TikTok, YouTube, Instagram i Facebook. 3

Wielka Brytania zapowiada zakaz dla osób poniżej 16 lat, wzorowany na modelu australijskim. Jednocześnie chce ograniczać użytkownikom poniżej 18 lat niektóre ryzykowne funkcje, takie jak transmisje na żywo i możliwość kontaktowania dzieci przez nieznajomych. Przepisy miały trafić do parlamentu przed Bożym Narodzeniem, a ich wdrożenie przewidziano na wiosnę 2027 r. 12

Japonia wybiera ostrożniejszą drogę. Dostępne informacje nie wskazują tam na wprowadzenie całkowitego zakazu dla małoletnich; dyskusja koncentruje się na skuteczniejszej kontroli wieku, bezpieczniejszych ustawieniach domyślnych i obowiązkach platform. 8

Wspólny kierunek tych działań jest widoczny: państwa przechodzą od dobrowolnych zabezpieczeń stosowanych przez platformy do obowiązkowych zasad związanych z wiekiem. Francuski wyrok pokazuje jednak, że nawet cel ochrony dzieci nie zwalnia ustawodawcy z wymogu proporcjonalności, poszanowania prywatności i wolności wypowiedzi. 58