Francja wraca do ograniczeń mediów społecznościowych dla osób poniżej 15 lat

Francja podejmuje drugą próbę ograniczenia dostępu do mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia. Pierwsza ustawa została zablokowana przez francuską Radę Konstytucyjną, czyli organ kontrolujący zgodność ustaw z konstytucją. Nie zakwestionowano samego celu, jakim jest ochrona dzieci, lecz zbyt szeroki sposób jego realizacji. Zmieniony projekt Francja zgłosiła już Komisji Europejskiej, co wpisuje sprawę w coraz ważniejszą europejską debatę o granicach wieku, weryfikacji wieku i bezpiecznym projektowaniu usług cyfrowych. 2517

Co przewidywała pierwsza ustawa

Pierwotne przepisy miały od 1 września 2026 r. uniemożliwić dzieciom poniżej 15 lat zakładanie kont w mediach społecznościowych. Platformy musiałyby zamknąć istniejące konta w ciągu czterech miesięcy oraz stosować metody weryfikacji wieku zatwierdzone przez francuski organ ochrony prywatności. 2

Był to model szerokiego zakazu dostępu. Obejmował rozległą kategorię internetowych serwisów społecznościowych, bez dostatecznego różnicowania ich funkcji i poziomu ryzyka. 16

Dlaczego Rada Konstytucyjna odrzuciła przepisy

14 sierpnia Rada Konstytucyjna unieważniła centralny przepis ustawy. Uznała, że zakaz naruszał wolność wypowiedzi i komunikacji osób poniżej 15 lat w sposób, który nie był ani odpowiedni, ani konieczny, ani proporcjonalny. 313

Problemem nie był wyłącznie sam próg wieku. Z relacji o orzeczeniu wynika, że ustawa nie uwzględniała wystarczająco indywidualnej sytuacji małoletnich ani różnic między platformami i ich konkretnymi zagrożeniami. Wątpliwości dotyczyły też prywatności: egzekwowanie takiego zakazu może oznaczać, że również dorośli muszą potwierdzać swój wiek, aby wejść do objętych nim usług. 111416

Orzeczenie wyznacza więc granicę dla projektowania takich regulacji: ochrona dzieci może uzasadniać ograniczenia, ale muszą one być precyzyjnie dopasowane do celu i objęte jasnymi zabezpieczeniami.

Co wiadomo o nowym projekcie Francji

14 września prezydent Emmanuel Macron poinformował, że po „rygorystycznych pracach technicznych” rząd zgłosił przerobiony projekt Komisji Europejskiej. Taka notyfikacja służy sprawdzeniu, czy krajowe przepisy są zgodne z prawem UE, zanim zaczną obowiązywać. 45

Pełny tekst operacyjny projektu nie znalazł się w dostępnych materiałach. Za wcześnie więc przesądzać, jakie dokładnie usługi, funkcje, metody weryfikacji czy wyjątki obejmie ostateczna wersja. Dostępne opisy wskazują jednak na odejście od pierwotnego, jednolitego zakazu:

• w raporcie Komisji Europejskiej Francja została wskazana jako kraj proponujący limit 15 lat oparty na liście usług objętych ograniczeniem; 1718
• inne doniesienia mówią, że zamiast generalnego zakazu dostępu projekt miałby ograniczać określone funkcje platform uznane za szkodliwe lub uzależniające dla osób poniżej 15 lat. 6

To sugeruje podejście oparte na ryzyku, a nie identyczny zakaz dla każdego serwisu społecznościowego. To, czy ostateczne przepisy odpowiedzą na zastrzeżenia konstytucyjne i dotyczące prywatności, będzie zależeć od ich dokładnego brzmienia oraz zasad wdrożenia.

Macron chce uczynić z tego standard europejski

Macron działa na dwóch poziomach. Po pierwsze, Francja zgłosiła zmieniony projekt Komisji, aby zbadać jego zgodność z prawem UE. Po drugie, prezydent zwrócił się do przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen o nowe unijne przepisy, które zharmonizowałyby zakaz dostępu do mediów społecznościowych dla dzieci poniżej 15 lat w całej Wspólnocie. 14

Regulacja na poziomie UE mogłaby ograniczyć praktyczne i prawne problemy wynikające z 27 różnych systemów krajowych. Nie zwolniłaby jednak ustawodawców z obowiązku poszanowania praw podstawowych, zapewnienia wykonalności przepisów i ograniczenia nadmiernie ingerujących metod weryfikacji wieku.

Holandia, Hiszpania i Dania: spór o wspólny wiek minimalny

Holandia i Hiszpania wspólnie opowiedziały się za ustawowym minimalnym wiekiem dla mediów społecznościowych w całej UE, jeśli usługi nie są wystarczająco bezpieczne dla dzieci. Ich propozycja zakłada system proporcjonalny, oparty na ryzyku i możliwy do wyegzekwowania, z weryfikacją wieku chroniącą prywatność zamiast mozaiki krajowych regulacji.

Dyskusja obu rządów nie ogranicza się do tradycyjnych portali społecznościowych. Wskazują one również na gry wideo, chatboty AI i inne usługi cyfrowe, których projekt lub funkcje mogą narażać dzieci na szkodliwe treści bądź mechanizmy uzależniające. 20

Materiały Komisji Europejskiej wymieniają kilka krajowych kierunków regulacyjnych: francuski próg 15 lat, rozważany przez Grecję próg 15 lat dla internetowych serwisów społecznościowych oraz rozważane w Danii ograniczenie dla osób poniżej 16 lat. Nie jest to jednak jedna obowiązująca zasada europejska, lecz zestaw propozycji i kierunków polityki. 1718

Alternatywa Komisji: stopniowy dostęp i usługi bezpieczne już w założeniu

Europejska debata nie sprowadza się do pełnych zakazów. Podejście rekomendowane przez ekspertów wspieranych przez Komisję zakłada ograniczony dostęp dla dzieci poniżej 13 lat, chyba że usługodawca potrafi wykazać, iż jego produkt jest bezpieczny już na etapie projektowania. Państwa członkowskie mogłyby następnie wprowadzać dodatkowe środki ostrożności wobec starszych nastolatków. 1718

Doniesienia o przyszłym unijnym „EU Kids Act” opisują podobny, stopniowany system dla mediów społecznościowych i platform udostępniania wideo przed ukończeniem 15 lat. Miałby on iść w parze z wymogiem bezpieczniejszych kont i produktów projektowanych z myślą o ochronie dzieci. 22

W takim ujęciu kluczowe pytanie brzmi nie tyle: „czy dzieci powinny mieć dostęp do mediów społecznościowych?”, ile: „jaki zakres dostępu, jakie funkcje i jakie zabezpieczenia są właściwe na poszczególnych etapach wieku?”. Większa część odpowiedzialności spada wtedy na projekt usług, a nie tylko na rodziców i dzieci.

Jak Francja wpisuje się w trend światowy

Francuska inicjatywa jest częścią szerszego zwrotu ku silniejszej, zależnej od wieku ochronie dzieci w internecie.

W Australii ograniczenia weszły w życie 10 grudnia 2025 r. Platformy objęte regulacją muszą podejmować rozsądne działania, by uniemożliwić Australijczykom poniżej 16 lat tworzenie lub utrzymywanie kont. Wśród dużych objętych usług znajdują się TikTok, YouTube, Instagram i Facebook.

Rząd Wielkiej Brytanii zapowiedział wniesienie do parlamentu przed Bożym Narodzeniem projektu zakazu dla osób poniżej 16 lat, a wejście ochrony w życie przewidywane jest na wiosnę 2027 r. Planowany model ma dotyczyć społecznościowych platform typu „user-to-user”, czyli opartych na kontaktach i treściach użytkowników. Komunikatory takie jak WhatsApp i Signal nie mają być objęte tym zakresem. Wielka Brytania rozważa też ograniczenia dotyczące transmisji na żywo oraz kontaktów z nieznajomymi w aplikacjach gamingowych.

Dostępne źródła nie pozwalają wiarygodnie opisać konkretnej propozycji japońskiej. Sam międzynarodowy trend jest jednak wyraźny, choć państwa wybierają bardzo różne modele: zakazy kont, minimalny wiek, ograniczenia funkcji, wymogi nadzoru lub obowiązek projektowania usług bezpiecznych dla dzieci.

Najważniejszy test dla drugiej próby Francji

Pierwsza francuska ustawa pokazała, że nawet politycznie nośny cel ochrony dzieci może nie przetrwać kontroli prawnej, jeśli regulacja jest zbyt szeroka. O losie nowego projektu zdecydują szczegóły: które usługi albo funkcje obejmie, jak będą oceniane zagrożenia, jaką rolę otrzymają rodzice, w jaki sposób będzie potwierdzany wiek i jakie gwarancje prywatności zostaną zastosowane.

Francja próbuje teraz przenieść ten trudny bilans z poziomu krajowego na poziom europejski. Wynik tej debaty może przesądzić, czy europejska polityka ochrony dzieci w sieci będzie opierać się na pełnych zakazach, stopniowanym dostępie, czy połączeniu limitów wieku z zasadami projektowania produktów cyfrowych. 117