Firmy wracają do Chin mimo ceł. Produkcja „China plus one” wypiera pełną przeprowadzkę

Po serii zmian wywołanych amerykańskimi cłami na towary z Chin nie doszło do całkowitego odpływu produkcji z Państwa Środka. Coraz częściej wyłania się model „China plus one”: firma zachowuje chińską bazę dla złożonej i niezawodnej produkcji, a równolegle rozwija ograniczone moce w innym kraju jako zabezpieczenie na wypadek kolejnych ceł lub napięć geopolitycznych. Reuters podkreśla, że nie ma jeszcze twardych danych pokazujących skalę powrotu zamówień do Chin. 2

Dlaczego część zamówień wraca

Dla wielu przedsiębiorstw kluczowe okazało się to, że przeniesienie produkcji nie oznacza automatycznego przeniesienia całego zaplecza przemysłowego.

• Amerykańska sieć handlowa Target miała skierować część zamówień z powrotem do chińskich dostawców po zakłóceniach w łańcuchach dostaw i ograniczeniach produkcyjnych w innych lokalizacjach. Według osób znających działalność firmy Shein ogranicza z kolei część operacji w Wietnamie. 2
• Producent Dawang Metals stracił zamówienia, gdy amerykański klient przeniósł produkcję do Indii, lecz odzyskał część biznesu po problemach po stronie nowej lokalizacji. Firma badała możliwość produkcji za granicą, ale zrezygnowała, uznając, że chińskiej przewagi w łańcuchu dostaw nie da się łatwo odtworzyć. 2
• Eksporter mebli ogrodowych z Hangzhou zamknął w 2024 r. warsztat w Ho Chi Minh City i przeniósł produkcję z powrotem do Chin. W Wietnamie trudno było zdobyć potrzebne maszyny, a nawet takie elementy jak śruby czy formy do uchwytów na kubki trzeba było sprowadzać z Chin. Po doliczeniu transportu i innych kosztów Wietnam nie był wyraźnie tańszy. 2
• Polska spółka DST Pack pozyskuje około 80% produkcji od partnera w Shenzhen, utrzymując zakłady w USA i Europie jako zaplecze awaryjne. Produkcja w tych alternatywnych lokalizacjach kosztuje dwa–trzy razy więcej w przeliczeniu na sztukę. Chiński dostawca pomógł też firmie przejść przez gwałtowny wzrost cen tworzyw sztucznych w czasie szoku energetycznego. 2

Przewaga Chin to więcej niż koszt pracy

Chiny są trudne do zastąpienia nie tylko ze względu na płace w fabrykach. Ich atutem jest gęsta sieć wyspecjalizowanych poddostawców, łatwy dostęp do maszyn i części, doświadczeni pracownicy, wiedza produkcyjna, sprawna logistyka eksportowa oraz zdolność do szybkiego rozwiązywania problemów przy dużej skali zamówień. 2

Równie ważna jak cena jest przewidywalność. Przykład DST Pack pokazuje, że chińska baza produkcyjna może lepiej stabilizować dostawy w okresach wahań cen surowców i energii. Prawnik zajmujący się przemysłem wskazywał również na niestabilne i przerywane dostawy energii elektrycznej w Wietnamie oraz Indonezji. 2

Nie oznacza to, że Indie czy państwa Azji Południowo-Wschodniej przegrywają rywalizację o inwestycje. Wietnam, Indonezja i Indie nadal przyciągają kapitał przemysłowy. Problem polega na tym, że przeniesienie dojrzałego, wielopoziomowego łańcucha dostaw może być droższe i bardziej ryzykowne operacyjnie, niż sugeruje proste porównanie stawek celnych albo wynagrodzeń. 2

Cła zmniejszyły, ale nie zlikwidowały presji na dywersyfikację

Według szacunków Economist Intelligence Unit przytoczonych przez Reuters efektywna amerykańska stawka celna wynosiła około 20% dla Chin, wobec 6,1% dla Wietnamu, 13,4% dla Indonezji i 4,5% dla Tajlandii. 2

Różnice te nadal mogą mieć znaczenie, ale rozszerzenie amerykańskich ceł na kolejne kraje zmniejszyło względną korzyść z produkcji w Azji Południowo-Wschodniej. Gdy firma doliczy importowane z Chin komponenty i maszyny, błędy kontroli jakości, opóźnienia, ryzyko energetyczne oraz koszty zarządzania dwiema strukturami produkcyjnymi, oszczędność na cłach może nie uzasadniać pełnej przeprowadzki. 2

W rezultacie część chińskich producentów wstrzymuje lub ponownie ocenia inwestycje zagraniczne. Inni utrzymują jednak ograniczoną produkcję poza Chinami jako polisę na wypadek kolejnego zaostrzenia amerykańskich ceł. Jeden z eksporterów zachował na przykład około jedną ósmą mocy produkcyjnych w Wietnamie właśnie w takim celu. 2

Co mogą zmienić rozmowy USA–Chiny

Porozumienia dotyczące wybranych towarów uznawanych za „niewrażliwe” mogłyby zwiększyć przewidywalność handlu i ograniczyć koszty dla kwalifikujących się produktów. W amerykańskich dyskusjach pojawiał się mechanizm obejmujący sektory niewrażliwe oraz ograniczone obniżki ceł, a nie szeroki reset relacji gospodarczych. 5

Dla przedsiębiorstw byłaby to raczej częściowa ulga niż gwarancja trwałej normalizacji. Eksporterzy cytowani przez Reuters mieli ograniczone oczekiwania, że spotkanie na najwyższym szczeblu rozwiąże ich problemy handlowe, i podkreślali potrzebę dywersyfikowania rynków zbytu. 2

Najbardziej prawdopodobny kierunek to więc nie zastąpienie Chin, lecz utrwalenie sieci produkcyjnej powiązanej z Chinami. Państwo Środka pozostaje centrum inżynierii, dostawców i produkcji wymagającej wysokiej niezawodności, podczas gdy Wietnam, Indie, Indonezja, Tajlandia, Europa i USA pełnią wybiórczo rolę dodatkowych mocy, produkcji na rynek lokalny albo zabezpieczenia przed ryzykiem taryfowym.