Wokół DeepSeek powstał kosztowny „rynek cienia”

Silny popyt na udział w sukcesie chińskiej firmy AI oraz bardzo restrykcyjny dostęp do jej finansowania stworzyły wokół DeepSeek nieformalny, kosztowny rynek pośredni. Inwestorzy, którzy nie dostali miejsca w oficjalnej rundzie, próbują kupić ekonomiczną ekspozycję przez struktury tworzone przez brokerów. Szczegóły dotyczące opłat, liczby warstw pośrednich i składu inwestorów opierają się głównie na doniesieniach medialnych, a nie na pełnych komunikatach spółki. Status drugiej rundy również pozostaje niejednoznaczny, ponieważ informowano o jej wstrzymaniu. 245

Skąd wziął się „rynek cienia”

Przełomowym momentem było wydanie modelu R1 w styczniu 2025 r. DeepSeek przekonywał, że zbudował model przy znacznie niższych nakładach obliczeniowych i kosztach rozwoju niż czołowe amerykańskie konkurencje. To podważyło rynkowe założenie, że rozwój AI musi oznaczać stale rosnący popyt na najdroższe układy i centra danych, wywołując globalną wyprzedaż akcji technologicznych. 6

Sukces zwiększył zainteresowanie prywatną spółką, do której nie można po prostu kupić akcji na giełdzie. Równocześnie wcześniejsze finansowanie DeepSeek skonstruowano tak, by chronić kontrolę założyciela. Bezpośredni dostęp z realnymi prawami korporacyjnymi stał się więc dobrem deficytowym. 23

Parametry drugiej rundy: cel i wycena

Według doniesień DeepSeek rozważał pozyskanie do 50 mld juanów — około 7,4 mld dolarów — przy wycenie pre-money rzędu 500 mld juanów, czyli około 74 mld dolarów. Nie należy jednak traktować tych wartości jako potwierdzonego, zamkniętego finansowania: chodzi o warunki raportowane dla planowanej drugiej rundy. 14

Wśród podmiotów wymienianych jako uczestnicy lub potencjalni uczestnicy syndykatu znalazły się: chiński państwowy fundusz AI, NetEase, JD.com, IDG Capital, Loyal Valley Capital, Shixiang Capital, a także — potencjalnie — Monolith Management. DeepSeek nie potwierdził niezależnie tej listy.

Konstrukcja ograniczająca kontrolę inwestorów

Model zastosowany w poprzedniej rundzie pokazuje, dlaczego bezpośredni udział jest tak trudny do zdobycia. Zewnętrzni inwestorzy mieli lokować kapitał w strukturze limited partnership, czyli funduszu spółki komandytowej zarządzanym przez Lianga Wenfenga, zamiast nabywać zwykłe udziały bezpośrednio w DeepSeek.

Według doniesień wiązało się to z pięcioletnim zakazem sprzedaży udziałów i brakiem praw głosu. Wyjątkiem miał być chiński National AI Fund, któremu przypisywano bezpośrednie posiadanie udziałów. 3

Taka konstrukcja pozwala finansować rozwój firmy bez szerokiego otwierania jej akcjonariatu i bez oddawania kontroli nad decyzjami korporacyjnymi.

Nawet osiem warstw pośredników i opłata do 18%

Dla osób i funduszy wyłączonych z oficjalnego procesu brokerzy mają tworzyć spółki celowe (SPV), dające pośrednią ekspozycję na DeepSeek. Według opisów te konstrukcje mogą obejmować nawet osiem kolejnych warstw SPV. Pośrednicy mają pobierać opłaty wstępne sięgające 18%, a także udział w ewentualnym zysku. 5

To cena za dostęp, lecz nie za pełnię praw właścicielskich. Inwestor nabywa przede wszystkim roszczenie ekonomiczne pośrednio powiązane z firmą, a niekoniecznie bezpośrednie akcje DeepSeek.

Najważniejsze ryzyka dla wykluczonych inwestorów

Ryzyko nie ogranicza się do wysokiej prowizji. Pośredni inwestor może mieć:

• ograniczone albo zerowe prawa głosu i słabszy dostęp do informacji;
• niejasne prawa prawne oraz ekonomiczne w wielowarstwowym łańcuchu SPV;
• problem z wyjściem z inwestycji przed końcem okresu lock-up;
• ryzyko wysokiej wyceny prywatnej spółki;
• ryzyko, że runda nie dojdzie do skutku na zapowiadanych warunkach.

To ostatnie ryzyko jest szczególnie istotne, ponieważ pojawiły się informacje o wstrzymaniu drugiej rundy. 45

Liang Wenfeng stawia na selekcję, nie na masowy dostęp

Założyciel DeepSeek Liang Wenfeng miał osobiście zainwestować około 3 mld dolarów w poprzednią rundę, stając się jej największym inwestorem. 7

Według doniesień sam angażuje się też w sprawdzanie potencjalnych inwestorów. Cel ma być prosty: zachować kontrolę i nie komplikować struktury właścicielskiej przed możliwym debiutem giełdowym. 5

W praktyce odpowiedzią firmy na ogromny popyt nie jest szerokie otwarcie listy inwestorów, lecz ścisłe pilnowanie, kto trafia do oficjalnego grona. To właśnie poza nim powstają struktury oferujące pośrednią ekspozycję. 35

Dlaczego DeepSeek stał się tak ważny dla rynku AI

W styczniu 2025 r. rynki zareagowały gwałtownie na deklaracje DeepSeek dotyczące tańszego tworzenia modeli. Akcje Nvidii spadły w jeden dzień o 17%, a wartość rynkowa spółki zmniejszyła się o około 593 mld dolarów. Inwestorzy zaczęli pytać, czy wydatki na infrastrukturę AI i popyt na najbardziej zaawansowane układy rzeczywiście muszą utrzymać wcześniejsze tempo. 6

Dla chińskiego sektora technologicznego historia DeepSeek miała też wymiar strategiczny: sugerowała, że lokalne firmy mogą rozwijać konkurencyjne modele mimo amerykańskich ograniczeń dotyczących chipów. Pomogło to podnieść profil chińskich spółek związanych z AI oraz alternatyw dla infrastruktury silnie zależnej od Nvidii. 6

Premia płacona dziś za dostęp do DeepSeek jest więc zakładem nie tylko na jedną firmę. To również zakład na tańsze modele, większą technologiczną samodzielność Chin i potencjalny wzrost wartości przed wejściem na giełdę. 26

IPO na STAR Market jako klucz do całej układanki

DeepSeek zaangażował CITIC Securities do przygotowań do możliwego debiutu na szanghajskim rynku STAR Market — segmencie nastawionym na spółki technologiczne, porównywanym często do amerykańskiego Nasdaqu. Informację tę przekazały osoby znające sprawę. 1

Celem ma być debiut w 2027 r., przy możliwym złożeniu dokumentów w 2026 r. Harmonogram zależy jednak od finansowania, zgód regulacyjnych, struktury korporacyjnej i warunków rynkowych. 155

Właśnie perspektywa IPO napędza zainteresowanie pośrednimi strukturami: inwestorzy płacą dziś za szansę uczestnictwa we wzroście wartości przed debiutem. Jednocześnie opóźnione, mniejsze albo inaczej skonstruowane IPO mogłoby istotnie obniżyć wartość tak drogo kupionej, pośredniej ekspozycji. 145