Rosyjskie odrzutowe Gerany zmieniają reguły obrony powietrznej Ukrainy

Rosyjska kampania dronowa latem 2026 r. weszła w nową fazę: odrzutowe warianty Gerana, wcześniej używane stosunkowo rzadko, stały się znacznie ważniejszą częścią ataków na Ukrainę. Nie chodzi wyłącznie o nowy model bezzałogowca. Stawką są prędkość, czas ostrzeżenia i koszt zestrzeliwania.

Według dostępnych szacunków i ukraińskich raportów Rosja wystrzeliła około 300 odrzutowych Geranów w czerwcu, około 1 500 w lipcu i około 2 500 w sierpniu. Nie są to liczby niezależnie zweryfikowane, lecz opisywany pięciokrotny wzrost między czerwcem a lipcem oraz silna koncentracja takich dronów pod koniec sierpnia wskazują na szybkie zwiększanie skali użycia tych systemów. 1820

Czym są odrzutowe Gerany

Rodzina Geranów wywodzi się z irańskiej konstrukcji Shahed, przede wszystkim z Shaheda-136, używanego przez Rosję pod nazwą Geran-2. Publicznie znane odrzutowe rozwinięcia tej rodziny to Geran-3, Geran-4 i Geran-5. 1721

Najważniejsza zmiana dotyczy napędu. Starsze Gerany-2 i drony typu Shahed mają silniki tłokowe i zwykle przypisuje się im prędkość około 180–200 km/h. Nowsze wersje odrzutowe mają osiągać prędkość przelotową około 300–400 km/h, a analizy Gerana-4 wskazują na prędkość maksymalną bliską 500 km/h. W przypadku Gerana-4 mowa jest też o przeprojektowanym płatowcu oraz chińskim silniku turboodrzutowym Telefly. 182224

Dokładne parametry różnią się zależnie od wariantu i źródła, a informacje z pola walki nie są pełną dokumentacją techniczną. Ogólny obraz pozostaje jednak jednoznaczny: napęd odrzutowy czyni nowsze Gerany wyraźnie szybszymi od tłokowych dronów, które tworzyły trzon wcześniejszych masowych nalotów.

Dlaczego prędkość tak bardzo utrudnia przechwycenie

Szybszy dron skraca czas na wykrycie, rozpoznanie, śledzenie i zniszczenie celu. Śmigłowy dron przechwytujący, który nie jest w stanie dogonić obiektu odrzutowego, nie może niezawodnie atakować go od tyłu. Mobilne grupy ogniowe i systemy krótkiego zasięgu mają też mniej czasu, by przygotować skuteczne zwalczanie celu. 18

To tworzy trudny problem kosztowy. Ukraina może używać przeciw szybkim dronom bardziej zaawansowanych systemów obrony powietrznej, lecz ich rakiety są ograniczonym i kosztownym zasobem. Może również wykorzystywać artylerię lufową, walkę elektroniczną, mobilne grupy ogniowe oraz drony przechwytujące — ale każde z tych rozwiązań ma ograniczenia dotyczące skuteczności lub zasięgu osłony. Rosja najwyraźniej dąży do tego, by tanie metody skuteczne wobec wolniejszych Shahedów stały się mniej niezawodne, przy zachowaniu zdolności do ataków masowych. 24

Nowe systemy nie są jednak nie do zatrzymania. Doniesienia wskazują na możliwe kompromisy, w tym wyższy koszt i potencjalnie mniejszy zasięg niż w wolniejszych konstrukcjach śmigłowych. Dla obrońcy najpilniejszym problemem pozostaje jednak gwałtownie skrócone okno na reakcję. 24

Odpowiedź Ukrainy: szybkie przechwytujące drony za niższą cenę

Ukraina próbuje utrzymać korzystniejszy bilans kosztów, rozwijając szybsze środki przechwytujące, zamiast opierać się wyłącznie na rakietach ziemia–powietrze.

Ukraińskie Ministerstwo Obrony informowało o systemie Alexa Spatium — odrzutowym dronie przechwytującym, który według komunikowanych danych może osiągać do 600 km/h. Ma on zwalczać szybkie zagrożenia lecące na małej wysokości, w tym nowsze warianty Geranów. 23

Brytyjsko-ukraińska firma Firebolt Engineering rozwija Griffena, odrzutowy przechwytujący bezzałogowiec stałopłatowy, któremu przypisuje się prędkość przekraczającą 350 km/h. Firebolt i ukraińskie źródła branżowe podały, że system dokonał w lipcu bojowego przechwycenia drona klasy Shahed/Geran-2. To ważny sygnał, ale deklarowane osiągi i informację o użyciu bojowym należy traktować jako dane powiązane z firmą oraz raportowanie wojenne, a nie jako niezależnie zweryfikowaną dokumentację programu. 23

Firma SkyFall zaprezentowała także szybki przechwytujący system P1-SUN Jetkiller, projektowany wprost z myślą o zagrożeniu ze strony odrzutowych Shahedów. Cel jest jasny: wprowadzić wystarczająco dużo niedrogich, szybko produkowanych przechwytujących dronów, by zachować ograniczone zapasy rakiet dla celów, przeciw którym są one rzeczywiście niezbędne.

W podobnym kierunku zwraca się europejski przemysł. W doniesieniach wskazywano koncepcję Mark I firmy Frankenburg Technologies — przystępnej cenowo kierowanej rakiety przeciwlotniczej, projektowanej z myślą o obniżeniu kosztu przechwycenia i produkcji masowej. Ukraina i MBDA Deutschland stworzyły też ramy współpracy przy systemach obrony powietrznej, obejmujące również zwalczanie bezzałogowców. 23

Te programy są obiecujące, lecz nie zastąpią z dnia na dzień krajowego systemu obrony powietrznej. Skuteczna obrona nadal zależy od sensorów, sieci dowodzenia i łączności, wyszkolonych załóg, walki elektronicznej, rozproszenia sił i odpowiedniej skali produkcji — nie tylko od szybkiego płatowca.

Rosnąca presja przed zimą

Pod koniec sierpnia odrzutowe drony coraz wyraźniej pojawiały się w długotrwałych rosyjskich atakach. Reuters opisał, że ataki wokół Kijowa trwały piąty dzień, a w rojach zakłócających życie stolicy i regionu znajdowało się wiele dronów napędzanych silnikami odrzutowymi.

Większa i szybsza siła uderzeniowa zwiększa presję na obronę infrastruktury energetycznej, transportowej, mieszkaniowej i medycznej oraz innych obiektów cywilnych. Ryzyko jest szczególnie duże, gdy ataki łączą różne zagrożenia — drony uderzeniowe, cele pozorne, pociski manewrujące i balistyczne. Obrońcy muszą wtedy decydować, które cele zwalczać najrzadszymi i najcenniejszymi środkami.

Gerany jako element szerszej kampanii uderzeniowej

Odrzutowe Gerany nie działają samodzielnie. Rosja używała także amunicji krążącej typu Banderol obok Shahedów/Geranów i pocisków w atakach na ukraińskie wybrzeże Morza Czarnego. Instytut Studiów nad Wojną (ISW) podawał, że Rosja wykorzystywała Banderole i Gerany-4 przeciw infrastrukturze portowej oraz kolejowej w rejonie Odessy. 10

Skutki gospodarcze mogą pojawić się natychmiast. Według informacji cytowanych przez intellinews powtarzające się ataki zakłóciły 29 i 30 sierpnia operacje przeładunkowe w Odessie, a dzienny ruch statków spadł z siedmiu–ośmiu do jednego — według Ukraińskiego Stowarzyszenia Portów. 12 Takie uderzenia wywierają dodatkową presję na pracę ukraińskich portów i korytarz eksportu zboża.

Najważniejszy wniosek: trwa wyścig przemysłowy

Raportowany wzrost użycia odrzutowych Geranów od czerwca do sierpnia należy rozumieć jako rosyjską adaptację przemysłową i taktyczną. Szybsze drony jednorazowego użytku utrudniają Ukrainie poleganie na najtańszych elementach dotychczasowej obrony. Odpowiedź Ukrainy jest zatem również wyzwaniem produkcyjnym: trzeba wdrożyć szybkie przechwytujące drony w dużej liczbie, a równocześnie utrzymywać zapasy klasycznych rakiet przeciwlotniczych, radarów i systemów walki elektronicznej.

Powstające dziś projekty przechwytujące mogą poprawić relację kosztów po stronie obrońcy. Rozstrzygające będzie jednak to, czy uda się je produkować, integrować z systemami wykrywania i rozmieszczać na skalę odpowiadającą państwu regularnie atakowanemu mieszanymi falami dronów i pocisków.