Hubble uchwycił N44: ogromną „superbańkę” w gwiezdnej wylęgarni

Najnowszy obraz z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a pokazuje Mgławicę N44 jako miejsce, w którym gwałtowna aktywność masywnych gwiazd zarazem niszczy i tworzy. Wiatry gwiazdowe oraz wybuchy supernowych wydrążyły ogromną pustkę w gazie, lecz na jej obrzeżach sprężony materiał stał się kolebką kolejnych gwiazd. 12

Gdzie leży N44?

N44, formalnie LHA 120-N44, jest emisyjną mgławicą gwiazdotwórczą w gwiazdozbiorze Złotej Ryby. Leży w Wielkim Obłoku Magellana — największej z małych galaktyk satelitarnych Drogi Mlecznej — w odległości około 160 tys. lat świetlnych od Ziemi. 5

Na opublikowanej 3 września 2026 r. mozaice z kamery Wide Field Camera 3 szczególnie wyróżniają się dwa elementy: rozległa centralna pustka i otaczająca ją powłoka gęstego, pyłowego gazu. 25

„Superbańka” większa niż całe obszary gwiazdotwórcze

Centralna pustka N44 to tak zwana superbańka o rozmiarach około 210 × 140 lat świetlnych. 25

Jej źródłem są jasne, masywne gwiazdy z centralnej gromady. Ich silne wiatry, a później także eksplozje supernowych, wyrzuciły znaczną część gazu, z którego same wcześniej powstały. W ten sposób wyżłobiły wewnątrz mgławicy olbrzymią jamę. 5

Wypchnięty materiał nie zniknął jednak bez śladu: zgromadził się wokół bańki w postaci zwartej, pyłowej powłoki. Promieniowanie ultrafioletowe masywnych gwiazd pobudza ten gaz, przez co zaczyna on świecić i uwidacznia strukturę całego obszaru. 25

Zniszczenie, które sprzyja narodzinom gwiazd

Oddziaływanie masywnych gwiazd — wiatry, promieniowanie UV i supernowe — rozprasza oraz przekształca gaz N44. W części miejsc może to przerwać lub zakłócić formowanie się gwiazd. 5

Ten sam proces może jednak ściskać gaz w otaczającej superbańkę powłoce. Właśnie tam powstają nowe gwiazdy. 5

Dlatego N44 jest dla astronomów cennym naturalnym laboratorium: pozwala śledzić kolejne etapy narodzin gwiazd — od zapadania się chłodnych obłoków, przez powstawanie gęstych zagęszczeń, aż po rozpoczęcie syntezy wodoru w jądrach młodych gwiazd. 5

Prawie pół miliona gwiazd w jednym przeglądzie

Dane wykorzystane do wykonania obrazu pochodzą z programu obserwacyjnego Hubble’a nr 14689, kierowanego przez D. Gouliermisa. Badanie objęło N44 i pozwoliło skatalogować niemal 500 tys. gwiazd należących do kompleksu oraz obiektów znajdujących się przypadkowo na pierwszym planie. 15

Około 30 tys. z nich to gwiazdy przedciągu głównego — bardzo młode obiekty, które nie rozpoczęły jeszcze syntezy wodoru w hel w swoich jądrach. 15

Czułość i wysoka rozdzielczość Hubble’a umożliwiły wykrycie słabych młodych gwiazd nawet w ciasno upakowanych gromadach. Taki spis może pomóc ustalić, jak długo trwa formowanie gwiazd, jakie masy mają nowo narodzone obiekty oraz jak przebiega ten proces w środowisku o małej zawartości pierwiastków cięższych od helu — takim jak Wielki Obłok Magellana. Warunki te mogą przypominać te panujące w galaktykach wczesnego Wszechświata. 5

Mniejsza bańka w rogu kadru

Składniki szerszego kompleksu N44 zostały skatalogowane przez astronoma Karla Henizego w latach 50. XX wieku. 5

W prawej górnej części obrazu znajduje się N44F, mniejsza bańka międzygwiazdowa. Uformował ją intensywny wiatr pojedynczej gorącej, masywnej gwiazdy. Wcześniejsze zbliżenie wykonane przez Hubble’a pokazało, że jej wiatr i promieniowanie wyrzeźbiły bańkę oraz filary pyłowego gazu. 5