Francja, Włochy i Niemcy naciskają na limity importu chemikaliów do UE

Nie nowe cła, lecz wniosek o dochodzenie

Francja, Włochy i prawdopodobnie Niemcy zamierzają zwrócić się do Unii Europejskiej o wszczęcie dochodzeń dotyczących środków ochronnych dla trzech produktów: żywicy PET stosowanej głównie w opakowaniach, żywic epoksydowych oraz włókien szklanych. Reuters informuje, że wnioski mogą zostać złożone w ciągu kilku tygodni. Nie oznacza to jednak, że kontyngenty importowe już obowiązują. 9

Stawka jest wysoka, ponieważ byłoby to szersze użycie instrumentu handlowego, po który UE sięga rzadko. Środki ochronne mają reagować na gwałtowny, szkodliwy wzrost importu, a nie — jak cła antydumpingowe — na ustalone nieuczciwe praktyki konkretnych eksporterów.

Jak działałby taki mechanizm

UE może stosować kontyngenty taryfowe: import do określonego limitu jest traktowany na zwykłych zasadach, natomiast po jego przekroczeniu nakładana jest dodatkowa opłata celna. Zgodnie z wytycznymi UE kontyngent co do zasady nie powinien być niższy niż średni poziom importu z trzech poprzednich reprezentatywnych lat. 29

To ważna różnica wobec postępowań antydumpingowych. Te drugie dotyczą wskazanych państw lub producentów, gdy dochodzenie wykaże sprzedaż po cenach dumpingowych i szkodę dla unijnego przemysłu. UE nałożyła już cła antydumpingowe na żywice epoksydowe z Chin, Tajwanu i Tajlandii, a także na ciągłe włókna szklane z Egiptu, Bahrajnu i Tajlandii. 47

Środki ochronne mogą natomiast obejmować import od wielu partnerów handlowych, również tych, którym nie zarzucono dumpingu. Według Reutersa mogłoby to dotknąć m.in. dostawców z Japonii i Kanady — także mimo zawartych z UE umów o wolnym handlu. 9

Dlaczego przemysł chemiczny domaga się działania

Komisja Europejska wskazuje trzy podstawowe problemy sektora chemicznego: wysokie koszty energii, nieuczciwą konkurencję globalną oraz słaby popyt. Jej plan dla branży przewiduje działania ograniczające ryzyko zamykania mocy produkcyjnych i mające zapewnić równe warunki konkurencji. 6

Szczególnie trudna jest sytuacja petrochemii. Dokument Rady UE ostrzega, że bez wspólnych działań do 2035 r. może zostać zamkniętych około 20 instalacji do krakingu parowego, a zagrożonych byłoby ponad 50 tys. miejsc pracy związanych z tymi zakładami. 3

Europejscy producenci mierzą się jednocześnie z rosnącym importem, ekspansją światowych mocy produkcyjnych napędzaną przez Chiny, wysokimi kosztami wytwarzania i starzejącą się infrastrukturą. 9

Co mówią trzy największe gospodarki UE

Stanowiska Francji, Włoch i Niemiec nie są identyczne, ale łączy je gotowość do zbadania ochrony wybranych segmentów rynku.

• Francja popiera co do zasady analizę środków ochronnych dla konkretnych chemikaliów i tworzyw sztucznych, wskazując na trudną sytuację branży. 9
• Włochy chcą przyjrzeć się chemikaliom wykorzystywanym w łańcuchach dostaw dla obronności, motoryzacji, energetyki, przemysłu stoczniowego i infrastruktury. 9
• Niemcy deklarują otwartość co do zasady, podczas gdy sektor chemiczny przygotowuje wniosek o dochodzenie. Ostateczne stanowisko Berlina ma zależeć od ustaleń Komisji. 9

Udział Niemiec ma duże znaczenie polityczne, ponieważ Berlin zwykle podchodził ostrożnie do nowych barier handlowych. Obecna debata pokazuje rosnącą obawę największych gospodarek UE o konkurencyjność przemysłu i zależność od importowanych surowców oraz półproduktów.

Co wydarzy się dalej

Sam wniosek państwa członkowskiego nie ustanawia kontyngentu. Komisja Europejska musiałaby wszcząć dochodzenie i wykazać, że zostały spełnione prawne warunki zastosowania środków ochronnych.

Jeżeli sprawa doprowadziłaby do finalnych ograniczeń, potrzebne byłoby poparcie w głosowaniu kwalifikowaną większością: co najmniej 15 państw członkowskich reprezentujących przynajmniej 65% ludności UE. 9

Dla firm kupujących i dostarczających te materiały oznacza to dziś przede wszystkim niepewność, a nie natychmiastową zmianę ceł. Inicjatywa może sygnalizować zwrot UE ku szerszemu zarządzaniu importem strategicznych produktów chemicznych, lecz pozostaje na wczesnym etapie i zależy od dowodów zebranych przez Komisję oraz poparcia państw członkowskich.