Dlaczego Ukraina ma 27 mld dolarów luki w budżecie obronnym

Najkrótsza odpowiedź brzmi: nie chodzi o jeden nowy, nagle odkryty wydatek. Według władz Ukrainy resort obrony wykorzystał już w pierwszej połowie 2026 r. pieniądze zaplanowane na późniejsze miesiące, aby pokryć pilne potrzeby — w tym produkcję dronów. Gdy wydatki wojenne dalej rosły, w drugiej części roku powstała luka sięgająca około 27 mld dolarów. 111

Co wiadomo o tej luce

Wołodymyr Zełenski przekazał, że Ministerstwo Obrony wydało w pierwszej połowie roku środki zapisane w budżecie na drugą połowę 2026 r. Pieniądze trafiły m.in. na drony i inne pilne potrzeby. W rezultacie w późniejszej fazie roku zabrakło środków na bieżące zobowiązania. 11

Presję pogłębił wzrost kosztów wojny. Parlamentarna komisja budżetowa Ukrainy podała, że wydatki obronne w pierwszych ośmiu miesiącach 2026 r. były o ponad 17% wyższe niż w analogicznym okresie rok wcześniej. Na początku roku spodziewano się przy tym znacznie mniejszego niedoboru — około 7,5 mld dolarów. 4

Dostępne relacje wiążą dodatkowe potrzeby z zakupami uzbrojenia i innymi zamówieniami, żołdem dla wojskowych oraz świadczeniami dla rodzin poległych żołnierzy. Obciążeniem dla budżetu są również zaliczki na sprzęt. 15

Nie opublikowano jednak pełnego, szczegółowego rozliczenia całej kwoty 27 mld dolarów. Nie da się więc wiarygodnie wskazać, jaki procent luki wynika z uzbrojenia, płac, świadczeń rodzinnych, zaliczek zakupowych, strat dochodów czy ewentualnych problemów administracyjnych. 7

To przede wszystkim problem terminu — ale też coraz droższej wojny

Kluczowy jest problem płynności: wydatki, które miały zostać poniesione później, zostały przyspieszone. Jednak skala niedoboru odzwierciedla także fakt, że prowadzenie wojny staje się coraz kosztowniejsze. Ukraiński minister obrony zapowiedział przedstawienie partnerom bardziej precyzyjnego planu prowadzenia wojny, równolegle z zabiegami o wcześniejsze uruchomienie finansowania pożyczkowego. 2

Rosyjskie ataki na przemysł i infrastrukturę eksportową mogą osłabiać produkcję, eksport i wpływy publiczne, pogarszając ogólną sytuację fiskalną państwa. Dostępne informacje nie pozwalają jednak wyliczyć, jaka część z 27 mld dolarów jest bezpośrednio skutkiem tych strat gospodarczych. Potwierdzają szeroką presję na finanse publiczne, ale nie dają podstaw do dokładnego podziału kwoty.

Ostrożnie należy też traktować twierdzenia, że konkretny urzędnik odpowiada za określoną część niedoboru. Zełenski wiązał kwestionowane decyzje wydatkowe z okresem urzędowania byłego ministra obrony Mychajła Fedorowa, ale w przedstawionych materiałach nie ma zakończonego publicznego audytu, który przypisywałby mu osobistą odpowiedzialność za mierzalną część luki. 1

Dlaczego europejscy partnerzy oczekują wyjaśnień

Europejscy urzędnicy mieli być zaskoczeni zarówno skalą prośby, jak i tym, że pojawiła się ona tak późno. Nie kwestionują wyłącznie samej potrzeby finansowania Ukrainy — chcą także przekonującego wyjaśnienia wydatków i realnego planu wojskowego na kolejne miesiące. 12

UE uzgodniła już pożyczkę dla Ukrainy o wartości 90 mld euro na lata 2026–2027, po 45 mld euro na każdy rok. Reuters informował, że ukraiński budżet na 2026 r. zakładał deficyt około 1,9 bln hrywien, czyli około 43 mld dolarów, a ekonomiści oceniali, że koszty wojny zostały w nim zaniżone. 217

To tłumaczy, dlaczego dwuletni pakiet wsparcia nie usuwa automatycznie bieżącego kryzysu gotówkowego: zobowiązanie finansowe na dwa lata nie oznacza, że środki są dostępne dokładnie w miesiącu, w którym są potrzebne.

Przyspieszenie pieniędzy z UE: ulga dziś, większa presja jutro

Najbliższym rozwiązaniem proponowanym przez Kijów jest przesunięcie na 2026 r. części środków unijnych przewidzianych na 2027 r. Pod koniec sierpnia Komisja Europejska informowała jednak, że nie otrzymała formalnego wniosku w tej sprawie, choć Ukraina publicznie apelowała o szybszy harmonogram wypłat. 312

Wcześniejsza transza mogłaby złagodzić problem płynności w 2026 r., ale nie tworzy nowych pieniędzy. Jeśli przesunięta kwota nie zostałaby zastąpiona nową pomocą, kredytem albo innym źródłem finansowania, Ukraina rozpocznie 2027 r. z mniejszą pulą już zagwarantowanego wsparcia.

To istotne, ponieważ minister finansów Serhij Marczenko oszacował wstępną niepokrytą potrzebę finansowania zewnętrznego na 2027 r. na 32,6 mld dolarów. Szacunek zakłada dalsze trwanie wojny i może się zmieniać wraz z kosztami militarnymi, dochodami państwa oraz przyszłą pomocą. Przesunięcie pieniędzy z 2027 r. bez ich uzupełnienia utrudniłoby więc rozwiązanie przyszłorocznego problemu, zamiast go rozwiązać.

Zamrożone rosyjskie aktywa znów są w centrum debaty

Napięcie wokół finansowania odnowiło apele o szersze wykorzystanie rosyjskich aktywów państwowych unieruchomionych w Europie. Polska, Hiszpania, Niderlandy i Szwecja zwróciły się do UE o ponowne otwarcie tej dyskusji, argumentując, że pożyczka 90 mld euro nie wystarczy.

W Unii Europejskiej unieruchomiono około 210 mld euro aktywów rosyjskiego banku centralnego. Większość jest przechowywana w Euroclear — instytucji depozytowej z siedzibą w Brukseli. Belgia sprzeciwia się wykorzystaniu samego kapitału tych aktywów. Gdy wariant rosyjskich aktywów okazał się wówczas niewykonalny, przede wszystkim z powodu belgijskiego sprzeciwu, przywódcy UE wybrali wspólne zadłużenie na potrzeby pożyczki 90 mld euro.

Dla Ukrainy wybór jest więc trudny: pozyskać nowe środki, zmienić harmonogram już obiecanego wsparcia UE albo znaleźć politycznie i prawnie wykonalny sposób wykorzystania większej wartości zamrożonych rosyjskich aktywów. Przeniesienie środków z 2027 r. na 2026 r. może być rozwiązaniem pomostowym. Nie jest jednak pełną odpowiedzią na wojnę, której koszty wciąż rosną.